ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ក្រុមបូកូហារ៉ាម ដែលមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា «ចាម៉ាអាត់ អាអល ស៊ុនណា លី អាល់ដាវ៉ា វ៉ា អាល់ជីហាដ» (Jama'at Ahl al-Sunna li al-Da'wa wa al-Jihad) គឺជាក្រុមជីហាដជ្រុលនិយមដែលកំពុងសកម្មនៅភាគឦសានប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា និងក្នុងប្រទេសឆាដ នីហ្សេ កាមេរូន និងម៉ាលី។ តាម Wikipedia ក្រុមនេះបានប្រកាសខ្លួនថាជាកម្លាំងដើម្បីបង្កើតរដ្ឋឥស្លាម ហើយបានប្រឆាំងនឹងការអប់រំបែបលោកខាងលិច ដែលនៅក្នុងភាសាហោសា (Hausa) ពាក្យ «Boko Haram» មានន័យថា «ការអប់រំលោកខាងលិចត្រូវបានហាមឃាត់»។

ក្រុមនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអង្គការភេរវករដោយប្រទេសជាច្រើន រួមទាំងសហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស និងអង្គការសហប្រជាជាតិ។ តាមរយៈការបែងចែកផ្ទៃក្នុងក្នុងឆ្នាំ២០១៦ ក្រុមនេះបានបំបែកជាពីរ៖ ក្រុមមួយដឹកនាំដោយអាប៊ូបាកា សេកាវ (Abubakar Shekau) និងក្រុមមួយទៀតដែលបានសច្ចាភក្ដីភាពចំពោះរដ្ឋឥស្លាម (IS) ហើយបានប្រែក្លាយជាក្រុមខេត្តអាហ្វ្រិកខាងលិចរបស់រដ្ឋឥស្លាម (Islamic State's West Africa Province - ISWAP)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

មូលដ្ឋានប្រតិបត្តិការសំខាន់របស់ក្រុមនេះស្ថិតនៅរដ្ឋបូណូ (Borno) ភាគឦសានប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ក្បែរតំបន់បឹងឆាដ (Lake Chad) ដែលជាចំណុចព្រំដែនរវាងនីហ្សេរីយ៉ា នីហ្សេ ឆាដ និងកាមេរូន។ តាម Wikipedia ក្រុមបូកូហារ៉ាមក៏បានពង្រីកឥទ្ធិពលទៅកាន់តំបន់ជុំវិញ ហើយក្នុងអំឡុងកំពូលនៃសកម្មភាពនៅឆ្នាំ២០១៤-២០១៥ ពួកគេបានកាន់កាប់ទីក្រុង និងភូមិជាច្រើន បង្កើតជាតំបន់គ្រប់គ្រងផ្ទាល់ខ្លួន ដូចបង្ហាញក្នុងផែនទីនៃការគ្រប់គ្រងទឹកដីនៅខែមករា ឆ្នាំ២០១៥។ ក្រោយមក កម្លាំងយោធារួមគ្នាពហុជាតិបានវាយប្រហាររុញច្រានពួកគេឲ្យថយក្រោយ ប៉ុន្តែក្រុមនេះនៅតែសកម្មនៅតាមតំបន់ជនបទ និងព្រៃស្រោង។

ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងតំបន់នេះភាគច្រើនជាជនជាតិកានូរី (Kanuri) និងប្រកាន់សាសនាឥស្លាម។ ប៉ុន្តែក្រុមបូកូហារ៉ាមបានកំណត់គោលដៅលើជនគ្រីស្ទាន និងអ្នកកាន់សាសនាផ្សេងទៀត ព្រមទាំងធ្វើឃាតមេដឹកនាំសហគមន៍និងគ្រូបង្រៀនដែលពួកគេចាត់ទុកថាជា «ពុករលួយ»។ សកម្មភាពរបស់ពួកគេបានបណ្ដាលឱ្យមនុស្សរាប់លាននាក់ភៀសខ្លួនចេញពីផ្ទះសំបែង ហើយបង្កើតវិបត្តិមនុស្សធម៌ដ៏ធំធេងនៅក្នុងតំបន់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ក្រុមបូកូហារ៉ាមត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ២០០២ ដោយលោកមូហាម៉ាត់ យូស៊ូហ្វ (Mohammed Yusuf) នៅទីក្រុងម៉ៃឌូហ្គូរី (Maiduguri) រដ្ឋធានីនៃរដ្ឋបូណូ។ ដំបូងឡើយ ក្រុមនេះជាចលនាមិនប្រើហិង្សា ដែលប្រកាន់និន្នាការសាឡាហ្វី (Salafism) និងបានផ្សព្វផ្សាយថារដ្ឋាភិបាលនីហ្សេរីយ៉ាពុករលួយ និងខ្វះសីលធម៌។ ក្រោយមកភាពតានតឹងបានកើនឡើង ហើយនៅឆ្នាំ២០០៩ កងកម្លាំងសន្តិសុខនីហ្សេរីយ៉ាបានធ្វើការបង្ក្រាបដោយហិង្សា ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យលោកយូស៊ូហ្វ និងសមាជិករាប់រយនាក់ស្លាប់។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានធ្វើឲ្យក្រុមប្រែក្លាយទៅជាអង្គការបះបោរប្រដាប់អាវុធ ដែលចាប់ផ្ដើមការវាយប្រហារជាបន្តបន្ទាប់។

ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំក្រោយ ក្រុមបូកូហារ៉ាមបានធ្វើការវាយប្រហារដោយគ្រាប់បែក ការវាយឆ្មក់តាមភូមិ និងការចាប់ជំរិតមនុស្សយ៉ាងច្រើន។ ឧប្បត្តិហេតុដែលទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់ជាអន្តរជាតិគឺការចាប់ជំរិតសិស្សស្រីចំនួន ២៧៦ នាក់ពីសាលាមធ្យមសិក្សាឈីបុក (Chibok) ក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ២០១៤ ដែលនាំឲ្យមានយុទ្ធនាការសកល #BringBackOurGirls ដឹកនាំដោយតារាល្បី និងមេដឹកនាំពិភពលោក។ ការវាយប្រហារកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរបានជំរុញឲ្យប្រទេសនៅក្នុងតំបន់បង្កើតកម្លាំងរួមគ្នាពហុជាតិ (Multinational Joint Task Force) ដែលដឹកនាំដោយនីហ្សេរីយ៉ា ឆាដ កាមេរូន និងនីហ្សេ ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំង។

ការបែងចែកផ្ទៃក្នុងដ៏សំខាន់បានកើតឡើងនៅឆ្នាំ២០១៦ នៅពេលដែលអាប៊ូមូសាប់ អាល់បាណាវី (Abu Musab al-Barnawi) ដែលជាកូនប្រុសរបស់លោកយូស៊ូហ្វ បានដឹកនាំក្រុមមួយដែលសច្ចាភក្ដីភាពចំពោះរដ្ឋឥស្លាម ហើយក្រុមនេះបានក្លាយជា ISWAP។ ចំណែកក្រុមរបស់សេកាវបានបន្តធ្វើសកម្មភាពដោយឯករាជ្យ រួមទាំងការប្រើប្រាស់អ្នកបំផ្ទុះគ្រាប់បែកអត្តឃាតកុមារផងដែរ។ នៅខែឧសភា ឆ្នាំ២០២១ ក្រុម ISWAP បានវាយប្រហារនិងសម្លាប់លោកសេកាវ ប៉ុន្តែក្រុមបះបោរទាំងពីរនៅតែបន្តការគំរាមកំហែងដល់តំបន់នេះរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សកម្មភាពរបស់ក្រុមបូកូហារ៉ាមបានប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់សេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់។ តាម Wikipedia ក្រុមនេះរកចំណូលបានពីការលួចប្លន់ ការជំរិតទារប្រាក់លោះ ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មខុសច្បាប់ និងការគ្រប់គ្រងផ្លូវពាណិជ្ជកម្មនៅជុំវិញបឹងឆាដ។ ភាពអសន្តិសុខបានបណ្ដាលឱ្យកសិករនិងអ្នកប្រមូលត្រីមិនអាចប្រកបរបរបាន ដែលនាំឱ្យមានគ្រោះទុរ្ភិក្ស និងការពឹងផ្អែកលើជំនួយមនុស្សធម៌ពីខាងក្រៅ។ កុមារជាច្រើនត្រូវបានបង្ខំឲ្យចូលរួមជាទាហាន ឬជាអ្នកបំផ្ទុះគ្រាប់បែកអត្តឃាត ដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់អនាគតរបស់សង្គមទាំងមូល។

ផ្នែកវប្បធម៌ ក្រុមនេះចង់បង្កើតរដ្ឋឥស្លាមដោយផ្អែកលើការបកស្រាយច្បាប់សារ៉ាដ៏តឹងរឹងរបស់ពួកគេ ហើយបានប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំងចំពោះវប្បធម៌លោកខាងលិច រួមទាំងការច្រៀង ការអប់រំវិទ្យាសាស្ត្រ និងសិទ្ធិស្ត្រី។ យុទ្ធនាការរបស់ពួកគេបាននាំឲ្យមានការបំផ្លាញសាលារៀនរាប់រយ ហើយសហគមន៍គ្រីស្ទាននិងអ្នកកាន់សាសនាផ្សេងទៀតក្លាយជាគោលដៅនៃអំពើហិង្សាជាប្រចាំ។ គួរកត់សម្គាល់ថារដ្ឋភាគខាងជើងនៅនីហ្សេរីយ៉ាជាច្រើនបានអនុវត្តច្បាប់សារ៉ារួចហើយ (ដូចបានបង្ហាញក្នុងផែនទី) ប៉ុន្តែក្រុមបូកូហារ៉ាមចាត់ទុកថាការអនុវត្តនោះនៅមិនគ្រប់គ្រាន់តាមការបកស្រាយរបស់ពួកគេឡើយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ទោះបីជាមានការខិតខំប្រឹងប្រែងយោធាជាច្រើនឆ្នាំមកហើយក៏ដោយ ក្រុមបូកូហារ៉ាម និង ISWAP នៅតែបន្តការវាយប្រហារ និងបង្កឱ្យមានវិបត្តិមនុស្សធម៌ធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងតំបន់បឹងឆាដ។ តាម Wikipedia អង្គការសហប្រជាជាតិបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានជនភៀសខ្លួនជាង ២ លាននាក់ ហើយមនុស្សរាប់ពាន់នាក់បានស្លាប់នៅក្នុងជម្លោះនេះ។ ក្មេងស្រីដែលត្រូវបានចាប់ជំរិតជាច្រើននាក់នៅតែបាត់ខ្លួន ដែលធ្វើឱ្យយុទ្ធនាការ #BringBackOurGirls នៅតែមានសារៈសំខាន់។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse បញ្ហានេះបង្ហាញពីឥទ្ធិពលនៃអំពើភេរវកម្មជ្រុលនិយមដែលអាចរីករាលដាលឆ្លងព្រំដែន ហើយជាការរំលឹកអំពីសារៈសំខាន់នៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងក្រុមជ្រុលនិយម។ កម្ពុជាបានចូលរួមក្នុងបេសកកម្មរក្សាសន្តិភាពរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក ដែលបង្ហាញពីការចូលរួមរបស់ខ្មែរក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាសកលនេះ។