ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia គ្រាប់បែក គឺជាអាវុធប្រភេទផ្ទុះ ដែលប្រើប្រតិកម្មកម្ដៅខាងក្រៅនៃសារធាតុផ្ទុះ ដើម្បីបង្កើតការបញ្ចេញថាមពលមួយភ្លាមៗ និងយ៉ាងខ្លាំងក្លា។ ការផ្ទុះបង្កឱ្យមានការខូចខាតជាចម្បង តាមរយៈសម្ពាធមេកានិចដែលឆ្លងកាត់ដី និងបរិយាកាស ការបាញ់បំណែកដែលបណ្ដាលមកពីសម្ពាធ និងផលប៉ះពាល់នៃរលកផ្ទុះ។ គ្រាប់បែកត្រូវបានប្រើប្រាស់តាំងពីសតវត្សរ៍ទី ១១ ដោយចាប់ផ្ដើមនៅតំបន់អាស៊ីខាងកើត។ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន គ្រាប់បែកបានវិវត្តទៅជាអាវុធដែលមានកម្លាំងបំផ្លិចបំផ្លាញដ៏ធំធេង ហើយមានប្រភេទចម្រុះជាច្រើនដូចជា គ្រាប់បែកនុយក្លេអ៊ែរ និងគ្រាប់បែកធម្មតាផ្សេងទៀត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការប្រើប្រាស់គ្រាប់បែកមិនត្រឹមតែមាននៅក្នុងសមរភូមិប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាបញ្ហាសកលដែលជះឥទ្ធិពលដល់ជនស៊ីវិលផងដែរ។ តាមរយៈប្រវត្តិសាស្ត្រ គ្រាប់បែកត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅស្ទើរគ្រប់ទ្វីប ចាប់ពីអាស៊ី អឺរ៉ុប រហូតដល់អាហ្វ្រិក។ ដោយសារតែការប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយ ប្រទេសជាច្រើនដែលធ្លាប់ឆ្លងកាត់សង្គ្រាម បានបន្សល់ទុកនូវគ្រាប់បែកមិនទាន់ផ្ទុះជាច្រើន ដែលជាគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតប្រជាជន និងរារាំងការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច។ ឧទាហរណ៍ នៅក្នុងសង្គ្រាមឯករាជ្យហ្គីណេ-ប៊ីសាវ កងទ័ពអាកាសព័រទុយហ្គាល់បានប្រើគ្រាប់បែកមិនទាន់ផ្ទុះ ដែលបន្សល់ទុកគ្រោះថ្នាក់យូរអង្វែង ដូចបានបង្ហាញក្នុងរូបភាពខាងលើ (ប្រភព: Wikipedia)។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមការស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រដែលបានចងក្រងដោយ Wikipedia គ្រាប់បែកដំបូងបំផុតត្រូវបានបង្កើត និងប្រើប្រាស់នៅក្នុងប្រទេសចិន អំឡុងសតវត្សរ៍ទី ១១។ ការរកឃើញរំសេវផ្ទុះ (gunpowder) នៅអាស៊ីខាងកើត បាននាំមកនូវការវិវត្តន៍អាវុធប្រភេទនេះ។ នៅក្នុងរាជវង្សមីង (Ming Dynasty) សៀវភៅ Huolongjing (火龙经) ដែលសរសេរក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៤ បានកត់ត្រាអំពីការប្រើប្រាស់គ្រាប់បែកជាច្រើនប្រភេទ រួមទាំង "គ្រាប់បែកខ្យល់និងធូលី" (wind-and-dust bomb) ដែលជាឆ្នាំងដាក់បំពង់រំសេវ ហើយត្រូវបានគេបោះចោលទៅលើសត្រូវ។

នៅក្នុងសមរភូមិនៃការឡោមព័ទ្ធ Ningyuan (宁远之战) ឆ្នាំ ១៦២៦ កងទ័ពរាជវង្សមីងបានប្រើគ្រាប់បែកប្រភេទ "គ្រាប់បែកផ្គរលាន់" (thunder crash bomb) ប្រឆាំងនឹងកងទ័ពម៉ាន់ជូ (Manchu) ដូចដែលបានបង្ហាញក្នុងសៀវភៅ "ប្រវត្តិសាស្ត្រពិតនៃអធិរាជធំ" (Veritable Records of the Great Ancestor) ដែលសរសេរនៅឆ្នាំ ១៦៣៥។ លើសពីនេះទៀត ក្នុងការឈ្លានពានរបស់ពួកម៉ុងហ្គោលចូលប្រទេសជប៉ុនក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៣ គ្រាប់បែកផ្គរលាន់ក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់ផងដែរ។ ភស្តុតាងបញ្ជាក់ពីការប្រើប្រាស់នេះ គឺការរកឃើញបំណែកគ្រាប់បែកប្រភេទនេះ ពីកប៉ាល់លិចមួយនៅក្បែរកោះ Liancourt Rocks ដែលបច្ចុប្បន្នដាក់តាំងបង្ហាញនៅសារមន្ទីរ។

គួរបញ្ជាក់ថា តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ គ្រាប់បែកមិនត្រឹមតែជាអាវុធថ្មើរជើងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងត្រូវបានវិវត្តជាអាវុធទម្លាក់ពីលើអាកាស និងបាញ់ចេញពីកាំភ្លើងធំផងដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការប្រើប្រាស់គ្រាប់បែកមិនត្រឹមតែបណ្តាលឱ្យបាត់បង់អាយុជីវិតប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបង្កផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរផងដែរ។ ការបំផ្លិចបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ អគារ និងទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈ ដូចដែលបានឃើញនៅក្នុងការទម្លាក់គ្រាប់បែករបស់សូវៀតលើទីក្រុងហែលស៊ីនគីអំឡុងសង្គ្រាមបន្ត (Continuation War) នាឆ្នាំ ១៩៤៤ គឺជាឧទាហរណ៍មួយនៃការខូចខាតដែលត្រូវការថវិការយ៉ាងច្រើនសម្រាប់កសាងឡើងវិញ។ ជាទូទៅ ឧស្សាហកម្មការពារជាតិដែលផលិតគ្រាប់បែក មានទំហំទឹកប្រាក់រាប់ពាន់លានដុល្លារ ហើយការដោះមីន (bomb disposal) ក៏ជាវិស័យមួយដែលចំណាយថវិកាដ៏ធំនៅក្នុងសម័យក្រោយសង្គ្រាមដែរ។

នៅក្នុងវប្បធម៌ គ្រាប់បែកបានក្លាយជានិមិត្តសញ្ញានៃកម្លាំងបំផ្លិចបំផ្លាញ និងត្រូវបានបង្ហាញជាញឹកញាប់នៅក្នុងភាពយន្ត កម្មវិធីទូរទស្សន៍ និងវីដេអូហ្គេម។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការបង្ហាញទាំងនេះច្រើនតែឆ្លុះបញ្ចាំងពីការភ័យខ្លាចចំពោះអំណាចបំផ្លិចបំផ្លាញរបស់វា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងយុគសម័យទំនើបនេះ គ្រាប់បែកនៅតែជាកត្តាស្នូលនៃជម្លោះនយោបាយ និងយោធាសកល។ គ្រាប់បែកនុយក្លេអ៊ែរ ដូចជា B61 ដែលរូបភាពខាងលើបង្ហាញ គឺជាឧទាហរណ៍នៃអាវុធដែលមានកម្លាំងបំផ្លិចបំផ្លាញខ្ពស់ ហើយនៅតែជាកង្វល់សន្តិសុខធំសម្រាប់ពិភពលោក។ ការរីកសាយភាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរបានជំរុញឱ្យមានកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិនានាដើម្បីទប់ស្កាត់ ប៉ុន្តែវានៅតែជាបញ្ហាដែលមិនទាន់ដោះស្រាយបានទាំងស្រុង។

សម្រាប់ប្រទេសនានាដែលធ្លាប់ឆ្លងកាត់សង្គ្រាម គ្រាប់បែកមិនទាន់ផ្ទុះដែលបន្សល់ទុក បង្កជាគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតមនុស្ស និងរារាំងការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច។ អង្គការអន្តរជាតិ និងរដ្ឋាភិបាលកំពុងប្រឹងប្រែងដោះមីន និងផ្សព្វផ្សាយការយល់ដឹង។ លើសពីនេះ ការវិវត្តន៍ថ្មីៗដូចជាគ្រាប់បែកដ្រូន និងអាវុធស្វ័យប្រវត្តិ កំពុងបង្កើនភាពស្មុគស្មាញដល់សន្តិសុខពិភពលោក។