ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការបោះពុម្ពផ្សាយ (Publishing) គឺជាដំណើរការនៃការធ្វើឱ្យព័ត៌មាន អក្សរសិល្ប៍ តន្ត្រី កម្មវិធីកុំព្យូទ័រ និងខ្លឹមសារផ្សេងៗទៀត អាចរកបានសម្រាប់សាធារណជន ទាំងក្នុងទម្រង់រូបី និងទម្រង់ឌីជីថល ដោយលក់ ឬដោយឥតគិតថ្លៃ។ នេះជានិយមន័យដែលវិគីពីឌីអាផ្តល់ឱ្យអំពីពាក្យនេះ។

តាមវិគីពីឌីអា ជាប្រពៃណី ពាក្យនេះសំដៅលើការបង្កើត និងការចែកចាយស្នាដៃបោះពុម្ព ដូចជា សៀវភៅ សៀវភៅតូចៗ (zine) សៀវភៅកំប្លែង សារពត៌មាន និងទស្សនាវដ្តី ជូនសាធារណជន។ ការលេចឡើងនៃប្រព័ន្ធព័ត៌មានឌីជីថល បានពង្រីកវិសាលភាពរបស់វា ឱ្យរួមបញ្ចូលការបោះពុម្ពផ្សាយឌីជីថល ដូចជា សៀវភៅអេឡិចត្រូនិក ទស្សនាវដ្តីឌីជីថល គេហទំព័រ បណ្តាញសង្គម តន្ត្រី និងការបោះពុម្ពផ្សាយហ្គេមវីដេអូ។

ដូច្នេះ តាមនិយមន័យនេះ ការបោះពុម្ពផ្សាយមិនមែនត្រឹមតែការបោះពុម្ពសៀវភៅនោះទេ។ វាជាដំណើរការនៃការនាំខ្លឹមសារឱ្យទៅដល់សាធារណជន ហើយវិសាលភាពរបស់វាបានរីកធំឡើងតាមការវិវត្តនៃបច្ចេកវិទ្យា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ការបោះពុម្ពផ្សាយមិនជាប់នឹងទីតាំងភូមិសាស្ត្រណាមួយជាក់លាក់ទេ។ វិគីពីឌីអាកំណត់វាតាមដំណើរការ និងទម្រង់នៃការចេញផ្សាយ ជាជាងតាមព្រំដែនរដ្ឋ ឬទីក្រុងណាមួយ។ ដូច្នេះ វាអាចមានវត្តមាននៅគ្រប់សហគមន៍ភាសា ដែលមានអ្នកអាន ឬអ្នកប្រើប្រាស់ខ្លឹមសារ។

និយមន័យខាងលើនិយាយអំពី «សាធារណជន» ជាទូទៅ ដោយមិនកំណត់ជាតិសាសន៍ ឬភាសាណាមួយឡើយ។ ឧទាហរណ៍ ហាងសៀវភៅរបស់ Aboriginal Studies Press នៅវិទ្យាស្ថានអូស្ត្រាលីសម្រាប់ការសិក្សាជនជាតិដើម និងជនជាតិកោះត័ររេសស្ត្រេត (Australian Institute of Aboriginal and Torres Strait Islander Studies) បង្ហាញថា ការបោះពុម្ពផ្សាយអាចភ្ជាប់ជាមួយស្ថាប័នស្រាវជ្រាវ និងសហគមន៍ជាក់លាក់មួយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីពីឌីអា ការបោះពុម្ពផ្សាយជាប្រពៃណី គឺជាការបង្កើត និងការចែកចាយស្នាដៃដែលបានបោះពុម្ព។ គំនូរឆ្នាំ១៨៧៧ ដែលឃើញក្នុងផ្នែកនេះ បង្ហាញពីជាងបោះពុម្ពម្នាក់កំពុងដំណើរការម៉ាស៊ីនបោះពុម្ពប្រភេទ letterpress ដំបូងៗរបស់ហ្គូតេនបឺក (Gutenberg) ដែលមានប្រភពពីសតវត្សរ៍ទី១៥។

ម៉ាស៊ីនបោះពុម្ពបែបនេះ គឺជាផ្នែកមួយនៃប្រវត្តិនៃការចែកចាយស្នាដៃបោះពុម្ព ដែលជាមូលដ្ឋាននៃការយល់ដឹងបែបប្រពៃណីអំពីការបោះពុម្ពផ្សាយ។ ក្នុងន័យនេះ ការបោះពុម្ពផ្សាយត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយសៀវភៅ សារពត៌មាន ទស្សនាវដ្តី និងស្នាដៃដែលមានលក្ខណៈរូបី។

ប៉ុន្តែយោងតាមវិគីពីឌីអា ការវិវត្តន៍ក្រោយមកបានផ្លាស់ប្តូររូបភាពនៃវិស័យនេះ។ ការលេចឡើងនៃប្រព័ន្ធព័ត៌មានឌីជីថល បាននាំឱ្យវិសាលភាពនៃការបោះពុម្ពផ្សាយ ហួសពីស្នាដៃបោះពុម្ព ទៅរួមបញ្ចូលខ្លឹមសារឌីជីថលជាច្រើនប្រភេទ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

វិគីពីឌីអាបញ្ជាក់ថា ការបោះពុម្ពផ្សាយធ្វើឱ្យខ្លឹមសារអាចរកបាន «ដោយលក់ ឬដោយឥតគិតថ្លៃ»។ នេះបង្ហាញថា វិស័យនេះមានទាំងផ្នែកដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការលក់ស្នាដៃ និងផ្នែកដែលចែកចាយដោយសេរី ដោយមិនគិតថ្លៃ។

ខាងវប្បធម៌ ការបោះពុម្ពផ្សាយគឺជាមធ្យោបាយដែលអក្សរសិល្ប៍ និងព័ត៌មានទៅដល់សាធារណជន។ បញ្ជីស្នាដៃដែលវិគីពីឌីអារៀបរាប់ — សៀវភៅ សៀវភៅតូចៗ សៀវភៅកំប្លែង សារពត៌មាន និងទស្សនាវដ្តី — បង្ហាញថាវិស័យនេះគ្របដណ្តប់ទាំងការអានបែបអក្សរសិល្ប៍ និងបែបព័ត៌មានប្រចាំថ្ងៃ។

លើសពីនេះ ការបោះពុម្ពផ្សាយឌីជីថលបាននាំយកតន្ត្រី និងការបោះពុម្ពផ្សាយហ្គេមវីដេអូ ចូលក្នុងវិស័យតែមួយ ដែលធ្លាប់ផ្តោតលើស្នាដៃបោះពុម្ព។ ដូច្នេះ ការបោះពុម្ពផ្សាយនៅពេលនេះ គឺជាវិស័យវប្បធម៌ដែលរួមបញ្ចូលទម្រង់ខ្លឹមសារច្រើនប្រភេទ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ការបោះពុម្ពផ្សាយមិនមែនជារឿងឆ្ងាយពីជីវិតប្រចាំថ្ងៃនោះទេ។ តាមវិគីពីឌីអា គេហទំព័រ បណ្តាញសង្គម ទស្សនាវដ្តីឌីជីថល និងសៀវភៅអេឡិចត្រូនិក សុទ្ធតែជាផ្នែកនៃការបោះពុម្ពផ្សាយ។ ដូច្នេះ ការអានព័ត៌មាន ឬការទស្សនាខ្លឹមសារតាមទូរស័ព្ទ គឺជាការប្រើប្រាស់ផលិតផលនៃការបោះពុម្ពផ្សាយឌីជីថល។

ការរួមបញ្ចូលគេហទំព័រ និងបណ្តាញសង្គមក្នុងនិយមន័យ បង្ហាញថាការចេញផ្សាយតាមអ៊ីនធឺណិតក៏ជាការបោះពុម្ពផ្សាយដែរ មិនមែនគ្រាន់តែជាការបោះពុម្ពលើក្រដាសនោះទេ។

ដ្យាក្រាម «Key Book Publishing Paths» ឆ្នាំ២០២៣-២០២៤ ដោយ Jane Friedman ដែលឃើញក្នុងផ្នែកនេះ បង្ហាញពីផ្លូវសំខាន់ៗជាច្រើនសម្រាប់ការបោះពុម្ពសៀវភៅ។ វាជាសញ្ញាថា ដំណើរការនាំសៀវភៅទៅដល់អ្នកអាន មានផ្លូវច្រើនជាងមួយ ហើយផ្លូវទាំងនោះបានផ្លាស់ប្តូរតាមកាលៈទេសៈ។

សរុបមក តាមវិគីពីឌីអា វិសាលភាពនៃការបោះពុម្ពផ្សាយនៅពេលនេះ គឺធំជាងពេលដែលពាក្យនេះសំដៅត្រឹមសៀវភៅ និងសារពត៌មានបោះពុម្ព។ សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា និងក្នុងជំនាន់ឌីអាស្ពូរ៉ា ន័យនេះរួមបញ្ចូលទាំងគេហទំព័រ និងបណ្តាញសង្គម ដែលពួកគេប្រើប្រាស់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ។