ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ប្រាក់រង្វាន់ (bounty) គឺជាការទូទាត់ ឬរង្វាន់ជាប្រាក់ ដែលផ្ដល់សម្រាប់ការស្វែងរកទីតាំង ការចាប់ខ្លួន ឬការសម្លាប់មនុស្សក្រៅច្បាប់ ឬបុគ្គលដែលត្រូវគេចង់បាន។ គោលគំនិតនេះត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាយូរមកហើយក្នុងការអនុវត្តច្បាប់ និងវិស័យសន្តិសុខ ដោយភ្ជាប់ការលើកទឹកចិត្តជាប្រាក់ទៅនឹងការផ្ដល់ព័ត៌មាន ឬការនាំខ្លួនជនសង្ស័យ។

ឧទាហរណ៍ទំនើបពីរដែលលើកឡើងដោយវិគីភីឌាគឺ រង្វាន់សម្រាប់ការចាប់ខ្លួនសាដាម ហ៊ូសេន និងកូនប្រុសរបស់លោក ដោយរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក និងរង្វាន់របស់ក្រុមហ៊ុន Microsoft សម្រាប់អ្នកបង្កើតមេរោគកុំព្យូទ័រ។ បុគ្គលដែលរកប្រាក់ចំណូលដោយការតាមរករង្វាន់ ត្រូវបានគេហៅថា អ្នកប្រមាញ់រង្វាន់ (bounty hunters)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ដោយសារប្រាក់រង្វាន់មិនមែនជាទីតាំងភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់ ការប្រើប្រាស់របស់វាអាចកើតឡើងនៅគ្រប់តំបន់ ដោយមិនគិតពីប្រទេសណាមួយឡើយ។ ឧទាហរណ៍ ការប្រកាសរង្វាន់អាចត្រូវបានធ្វើឡើងដោយរដ្ឋាភិបាល ឬអង្គការឯកជន ដូចជារដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក និង Microsoft ដែលបានលើកឡើងក្នុងអត្ថបទវិគីភីឌា។

អ្នកពាក់ព័ន្ធសំខាន់ក្នុងប្រព័ន្ធរង្វាន់មានដូចជា អ្នកប្រកាសរង្វាន់ (រដ្ឋាភិបាល ឬស្ថាប័នឯកជន) និងអ្នកប្រមាញ់រង្វាន់ ដែលជាបុគ្គលតាមរកជនសង្ស័យដើម្បីទទួលបានប្រាក់រង្វាន់។ ទោះជាយ៉ាងណា វិគីភីឌាមិនបានកំណត់ព្រំដែនភូមិសាស្ត្រ ឬចំនួនប្រជាជនជាក់លាក់សម្រាប់គោលគំនិតនេះឡើយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមរូបភាពក្នុងវិគីភីឌា ការផ្ដល់រង្វាន់ ២០ ផោន សម្រាប់ព័ត៌មានអំពីការលួចចូលផ្ទះនៅ Kidderminster ឆ្នាំ ១៨១៦ បង្ហាញថា ការប្រើប្រាស់រង្វាន់មានប្រវត្តិយូរអង្វែង។ រូបភាពនេះជាភស្តុតាងពីសតវត្សរ៍ទី ១៩ ដែលរង្វាន់ត្រូវបានប្រើដើម្បីទាក់ទាញសាធារណជនឱ្យផ្ដល់ព័ត៌មានអំពីឧក្រិដ្ឋកម្ម។

គោលបំណងសំខាន់នៃការផ្ដល់រង្វាន់គឺផ្ដល់ការលើកទឹកចិត្តដល់បុគ្គលឱ្យជួយស្វែងរក ចាប់ខ្លួន ឬលុបបំបាត់គោលដៅដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការគំរាមកំហែង។ វិគីភីឌាមិនបានផ្ដល់កាលប្បវត្តិលម្អិតជាងនេះទេ ប៉ុន្តែឧទាហរណ៍ទំនើបបង្ហាញថាយន្តការនេះនៅតែបន្តត្រូវបានប្រើប្រាស់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ខាងសេដ្ឋកិច្ច ប្រាក់រង្វាន់ជាឧបករណ៍លើកទឹកចិត្ត ដែលភ្ជាប់រង្វាន់ជាប្រាក់ទៅនឹងគោលដៅជាក់លាក់។ តាមវិគីភីឌា វាអាចត្រូវបានផ្ដល់សម្រាប់ការរកទីតាំង ចាប់ខ្លួន ឬសម្លាប់មនុស្សក្រៅច្បាប់។ ការប្រើប្រាស់រង្វាន់ដោយរដ្ឋាភិបាល និងក្រុមហ៊ុនឯកជន បង្ហាញថាយន្តការនេះអាចសម្របទៅនឹងវិស័យផ្សេងៗ ចាប់ពីការអនុវត្តច្បាប់ រហូតដល់សន្តិសុខតាមអ៊ីនធឺណិត។

ខាងវប្បធម៌ ផ្ទាំងប្រកាសរង្វាន់ ដូចដែលបង្ហាញក្នុងរូបភាពខាងលើ បានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃការចងចាំប្រជាប្រិយ ព្រោះវាធ្វើឱ្យគោលដៅរបស់រដ្ឋ ឬស្ថាប័នអាចទៅដល់សាធារណជនទូលំទូលាយ។ យ៉ាងណាមិញ វិគីភីឌាមិនបានចាត់ទុកប្រាក់រង្វាន់ថាជាបាតុភូតវប្បធម៌ជាក់លាក់របស់ប្រទេសណាមួយឡើយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន ប្រាក់រង្វាន់នៅតែត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យសន្តិសុខ និងបច្ចេកវិទ្យា។ ឧទាហរណ៍ដែលវិគីភីឌាលើកឡើង រួមមានរង្វាន់របស់រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកសម្រាប់ការចាប់ខ្លួនសាដាម ហ៊ូសេន និងកូនប្រុសរបស់លោក និងរង្វាន់របស់ Microsoft សម្រាប់អ្នកបង្កើតមេរោគកុំព្យូទ័រ។

លើសពីនេះ ការប្រើប្រាស់រង្វាន់សម្រាប់ព័ត៌មានសន្តិសុខតាមអ៊ីនធឺណិតក៏បង្ហាញពីការបន្តប្រើប្រាស់យន្តការនេះក្នុងសម័យទំនើប។ សម្រាប់អ្នកអាន ការយល់ដឹងអំពីប្រាក់រង្វាន់អាចជួយឱ្យឃើញពីរបៀបដែលរដ្ឋ និងស្ថាប័នឯកជនប្រើប្រាស់ការលើកទឹកចិត្តជាប្រាក់ ដើម្បីតាមរកបុគ្គល ឬដោះស្រាយឧក្រិដ្ឋកម្ម។