កីឡាប្រដាល់

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia កីឡាប្រដាល់ (boxing) គឺជាកីឡាប្រកួត និងសិល្បៈក្បាច់គុនមួយប្រភេទ។ ការប្រកួតធ្វើឡើងនៅលើសង្វៀនរាងការ៉េហៅថា “ring”។ អ្នកប្រដាល់ពីរនាក់ប្រើកណ្តាប់ដៃវាយគ្នាទៅវិញទៅមក ក្នុងរយៈពេលកំណត់ ដោយពាក់ស្រោមដៃ (gloves) ក្រណាត់រុំដៃ (hand wraps) និងឧបករណ៍ការពារធ្មេញ (mouthguards)។ ការប្រកួតចែកចេញជាវគ្គ (rounds) ដែលជាធម្មតាវគ្គនីមួយៗមានរយៈពេល ៣ នាទី និងសម្រាក ១ នាទីរវាងវគ្គ។ ក្នុងការប្រកួតអាជីព ចំនួនវគ្គអតិបរមាគឺ ១២ វគ្គ ខណៈដែលការប្រកួតស្ម័គ្រចិត្ត (amateur) មាន ៣ វគ្គ។ អ្នកឈ្នះអាចកំណត់ដោយការសម្រេចរបស់ចៅក្រម (ពិន្ទុ) ឬការផ្ដួលគូប្រកួតឱ្យដួល (knockout)។ យោងតាម Wikipedia កីឡាប្រដាល់ជាកីឡាមួយក្នុងចំណោមកីឡាចំណាស់ជាងគេបំផុតរបស់មនុស្សជាតិ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia កីឡាប្រដាល់មានប្រជាប្រិយភាពទូទាំងពិភពលោក ជាពិសេសនៅ សហរដ្ឋអាមេរិក ម៉ិកស៊ិក ចក្រភពអង់គ្លេស គុយបា រុស្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែន។ កីឡានេះបានបង្កើតវីរបុរសកីឡាដ៏ល្បីល្បាញជាច្រើនដូចជា Muhammad Ali, Joe Louis, George Foreman, Manny Pacquiao និង Canelo Álvarez។ បច្ចុប្បន្ន មានស្ថាប័នគ្រប់គ្រងជើងឯកពិភពលោកធំៗចំនួនបួនគឺ WBA, WBC, IBF និង WBO ដែលទទួលស្គាល់ជើងឯកក្នុងទម្ងន់ផ្សេងៗ។ កីឡាប្រដាល់នារីក៏កំពុងមានការរីកចម្រើនផងដែរ ដោយមានកីឡាការិនីដូចជា Nicola Adams ដែលជាស្ត្រីទីមួយដែលឈ្នះមេដាយមាសអូឡាំពិកនៅឆ្នាំ ២០១២។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ភស្តុតាងបុរាណបំផុតនៃការប្រដាល់ ត្រូវបានរកឃើញនៅលើផ្ទាំងគំនូរ Minoan ពីកោះ Crete ប្រហែលឆ្នាំ ១៦៥០ មុនគ.ស. ដែលបង្ហាញយុវជនពាក់ស្រោមដៃប្រដាល់។ នៅក្រិកបុរាណ កីឡាប្រដាល់ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងការប្រកួតកីឡាអូឡាំពិកតាំងពីឆ្នាំ ៦៨៨ មុនគ.ស.។ ពួករ៉ូម៉ាំងក៏បានប្រតិបត្តិកីឡានេះដែរ ដោយប្រើខ្សែស្បែករុំដៃហៅថា cestus។ ការប្រដាល់សម័យទំនើបបានចាប់ផ្ដើមនៅប្រទេសអង់គ្លេសក្នុងសតវត្សទី ១៨ ជាការប្រកួតដោយដៃទទេ (bare-knuckle) ដើម្បីយករង្វាន់។ ក្រោយមក ក្បួនច្បាប់ “Marquess of Queensberry Rules” ដែលបានចេញក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៧ បានកំណត់ឱ្យពាក់ស្រោមដៃ បែងចែកវគ្គជាក់លាក់ និងណែនាំការរាប់ ១០ វិនាទីសម្រាប់ knockout។ តាម Wikipedia ជើងឯកទម្ងន់ធ្ងន់ដំបូងក្រោមក្បួននេះគឺ John L. Sullivan។ ព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រគួរឱ្យកត់សម្គាល់រួមមានការប្រកួតរវាង Tom Cribb និង Tom Molineaux នៅឆ្នាំ ១៨១១ ដែលជាការប្រកួតដណ្ដើមជើងឯកទម្ងន់ធ្ងន់នៃចក្រភពអង់គ្លេស។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ឧស្សាហកម្មប្រដាល់គឺជាវិស័យសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំ ដែលបង្កើតប្រាក់ចំណូលរាប់ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ តាមរយៈការលក់សំបុត្រ ការផ្សាយបង់ថ្លៃ (pay-per-view) និងការឧបត្ថម្ភ។ អ្នកប្រដាល់អាជីពកំពូលអាចរកចំណូលបានរាប់សិបលានដុល្លារក្នុងមួយប្រកួត។ ក្រៅពីផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ កីឡាប្រដាល់មានឥទ្ធិពលវប្បធម៌យ៉ាងខ្លាំង៖ វាបានបំផុសគំនិតបង្កើតខ្សែភាពយន្តល្បីៗដូចជា “Rocky” “Raging Bull” និងស្នាដៃនិពន្ធជាច្រើន។ កីឡានេះក៏ជានិមិត្តរូបនៃការតស៊ូ ភាពធន់ និងការងើបឡើងពីភាពក្រីក្រ។ សាលាប្រដាល់ (boxing gyms) នៅតាមសហគមន៍ជាច្រើនបម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលបណ្ដុះបណ្ដាលយុវជន និងជាផ្លូវចេញពីជីវភាពលំបាក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia នាពេលបច្ចុប្បន្ន កីឡាប្រដាល់ប្រឈមនឹងការរិះគន់អំពីហានិភ័យសុខភាព ជាពិសេសជំងឺខួរក្បាល CTE (chronic traumatic encephalopathy) ដែលបណ្ដាលមកពីការប៉ះទង្គិចក្បាល។ ទោះយ៉ាងនេះ មានការខិតខំប្រឹងប្រែងកែលម្អពិធីការសុវត្ថិភាពនិងវេជ្ជសាស្ត្រ។ ប្រដាល់នារីកំពុងរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយមានឱកាសអាជីពកាន់តែច្រើន និងការដាក់បញ្ចូលក្នុងកីឡាអូឡាំពិកចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១២។ កីឡានេះក៏កំពុងសម្របខ្លួនទៅនឹងយុគ្គសម័យឌីជីថល ដោយមានវេទិកាផ្សាយផ្ទាល់តាមអ៊ីនធឺណិតដូចជា streaming services រៀបចំការប្រកួតធំៗ។ កីឡានេះនៅតែជាផ្នែកមួយមិនអាចខ្វះបាននៃការប្រកួតកីឡាអូឡាំពិក ដោយមានទម្ងន់សម្រាប់ទាំងបុរសនិងស្ត្រី។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីប្រដាល់អាចជាមូលដ្ឋានសម្រាប់តាមដានព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអន្តរជាតិនានា។