ពហិការ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ពហិការ (ឬ "ប៊យខូត") គឺជាសកម្មភាពនៃការបដិសេធដោយស្ម័គ្រចិត្ត និងគ្មានអំពើហិង្សា ចំពោះផលិតផល បុគ្គល អង្គការ ឬប្រទេសមួយ ដើម្បីបង្ហាញការតវ៉ា។ វាត្រូវបានធ្វើឡើងជាទូទៅដោយមូលហេតុសីលធម៌ សង្គម នយោបាយ ឬបរិស្ថាន។ គោលបំណងចម្បងនៃការធ្វើពហិការ គឺបង្កការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចដល់គោលដៅ ឬបង្ហាញការខឹងសម្បារខាងសីលធម៌ ដើម្បីបង្ខំឱ្យគោលដៅផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបទដែលមិនត្រឹមត្រូវ។

ការធ្វើពហិការជាឧបករណ៍ដ៏មានឥទ្ធិពល ដែលអនុញ្ញាតឱ្យបុគ្គល និងសហគមន៍ធ្វើការផ្លាស់ប្តូរសង្គមដោយសន្តិវិធី។ វាអាចត្រូវបានអនុវត្តចាប់ពីកម្រិតមូលដ្ឋានរហូតដល់កម្រិតពិភពលោក ដោយប្រើប្រាស់អំណាចនៃការជ្រើសរើសទិញ ឬមិនទិញជាសន្លឹកឆ្នោត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ពហិការមិនត្រឹមតែកើតឡើងនៅលើឆាកអន្តរជាតិទេ ប៉ុន្តែក៏កើតមានញឹកញាប់នៅក្នុងសហគមន៍តូចៗដែរ។ តាមរូបភាពពីវិគីភីឌា សហគមន៍ជនជាតិអាហ្វ្រិក-អាមេរិកនៅទីក្រុងដាឡាស រដ្ឋតិចសាស់ សហរដ្ឋអាមេរិក បានរៀបចំការធ្វើពហិការហាង Kwik Stop ដែលគ្រប់គ្រងដោយជនជាតិកូរ៉េ ក្នុងសង្កាត់ដែលមានប្រជាជនស្បែកខ្មៅភាគច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញា "Don't Stop, Don't Shop" ឆ្លុះបញ្ចាំងពីកលល្បិចនៃការដាក់សម្ពាធដោយការមិនទិញទំនិញ។

ទីតាំងភូមិសាស្ត្រនៃពហិការអាចប្រែប្រួលពីផ្លូវតូចមួយទៅកាន់ទីផ្សារពិភពលោក។ យុទ្ធនាការពហិការសកលត្រូវបានសម្របសម្រួលកាន់តែខ្លាំងឡើងតាមរយៈបណ្តាញសង្គម ដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាជនគ្រប់ជាតិសាសន៍ចូលរួមដោយមិនគិតពីព្រំដែន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ពហិការត្រូវបានប្រើជាឧបករណ៍នយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចច្រើនរាប់មិនអស់។ ឧទាហរណ៍ដ៏ឈឺចាប់មួយគឺការធ្វើពហិការដោយរបបណាស៊ីសអាល្លឺម៉ង់នៅឆ្នាំ ១៩៣៣។ តាមរូបភាពវិគីភីឌា បន្ទាប់ពីច្បាប់ស្តីពីការស្តារសេវាស៊ីវិលវិជ្ជាជីព បន្ទះឈ្មោះរបស់មេធាវី Werner Liebenthal នៅទីក្រុងប៊ែរឡាំង ត្រូវបានលាបពណ៌ខ្មៅដោយពួកណាស៊ីស ដែលជាផ្នែកមួយនៃយុទ្ធនាការពហិការលើការិយាល័យ និងអាជីវកម្មរបស់ជនជាតិជ្វីហ្វ។ ទង្វើនេះមិនមែនគ្រាន់តែជាការគាបសង្កត់សេដ្ឋកិច្ចប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាការបំភិតបំភ័យ និងការបំបែកសង្គមទៀតផង។

នៅសម័យក្រោយសង្គ្រាម ការធ្វើពហិការបានក្លាយជាយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ចលនាសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងការតវ៉ាសង្គមផ្សេងៗ។ លើសពីនេះ តាមផែនទីមួយទៀតនៅលើវិគីភីឌា ការធ្វើពហិការមិនចូលរួមកីឡាអូឡាំពិកឆ្នាំ ១៩៧៦ នៅម៉ុងរ៉េអាល់ ឆ្នាំ ១៩៨០ នៅមូស្គ និងឆ្នាំ ១៩៨៤ នៅឡូសអេនជឺលេស គឺជាឧទាហរណ៍នៃការប្រើប្រាស់ពហិការជាឧបករណ៍នយោបាយអន្តរជាតិ។ ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះបានបង្ហាញថា ពហិការអាចឈានទៅដល់ការដាក់ទណ្ឌកម្មផ្នែកកីឡា និងវប្បធម៌។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ពហិការមានឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចផ្ទាល់៖ តាមវិគីភីឌា គោលបំណងគឺបង្កការខាតបង់ ដែលអាចជំរុញឱ្យក្រុមហ៊ុនកែប្រែគោលនយោបាយ។ រូបភាពនៃអ្នកតវ៉ាអំពាវនាវឲ្យធ្វើពហិការក្រុមហ៊ុនប្រេង BP បន្ទាប់ពីគ្រោះមហន្តរាយលេចធ្លាយប្រេង Deepwater Horizon បង្ហាញពីប្រតិកម្មសាធារណៈចំពោះវិបត្តិបរិស្ថានធ្ងន់ធ្ងរ។ ការមិនទិញផលិតផលរបស់ BP ជាសកម្មភាពដែលមានអានុភាពខ្លាំង ព្រោះវាអាចបង្កការខូចខាតចំណែកទីផ្សារយ៉ាងធំធេង។

ផ្នែកវប្បធម៌ ពហិការឆ្លុះបញ្ចាំងពីតម្លៃសីលធម៌របស់សង្គម។ ឧទាហរណ៍ ការអំពាវនាវឲ្យធ្វើពហិការ KFC ដោយសារការព្រួយបារម្ភអំពីសុខុមាលភាពសត្វ ដូចបង្ហាញក្នុងរូបភាពមុន បញ្ជាក់ពីឥទ្ធិពលនៃអ្នកប្រើប្រាស់ដែលប្រកាន់ក្រមសីលធម៌។ ការជ្រើសរើសទិញ ឬមិនទិញ បានក្លាយជាការបញ្ចេញមតិដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងសករាជព័ត៌មាន ដែលអ្នកប្រើប្រាស់មានអំណាចកាន់តែច្រើន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅសម័យឌីជីថល ពហិការកាន់តែងាយស្រួលរៀបចំ និងមានឥទ្ធិពលកាន់តែខ្លាំង។ រូបភាពខិត្តប័ណ្ណនៅសាកលវិទ្យាល័យញូវយ៉កឆ្នាំ ២០២០ បានអំពាវនាវយ៉ាងច្បាស់ឲ្យ "ធ្វើពហិការផលិតផលស៊ីនជាំង" ដោយចោទប្រកាន់ថាមានអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ប៉ុន្តែទន្ទឹមនឹងនោះ ក៏បានស្នើសុំកុំឲ្យមានការវាយប្រហារលើជនជាតិចិនដែលនៅក្រៅប្រទេស ដើម្បីបដិសេធការរើសអើងពូជសាសន៍ និងការស្អប់ជនបរទេស។ យុទ្ធនាការនេះបង្ហាញពីភាពស្មុគស្មាញនៃពហិការទំនើប ដែលត្រូវតែញែករវាងរដ្ឋាភិបាល និងប្រជាជនសាមញ្ញ។

បញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស ជម្លោះនយោបាយ និងវិបត្តិអាកាសធាតុ បានធ្វើឱ្យការអំពាវនាវធ្វើពហិការកើនឡើងជាលំដាប់នៅលើបណ្តាញសង្គម។ ប្រជាជនទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងនៅកម្ពុជា កំពុងទទួលស្គាល់អំណាចនៃការជ្រើសរើសទិញ និងការមិនទិញ។ ដូចដែលវិគីភីឌាបានពណ៌នា ពហិការនៅតែជាឧបករណ៍មិនហិង្សាដើម្បីបង្កការខាតបង់ និងជំរុញការផ្លាស់ប្តូរ មិនថាប្រឆាំងនឹងអំពើអយុត្តិធម៌ក្នុងស្រុក ឬលើឆាកអន្តរជាតិឡើយ។