ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ចក្រភពអង់គ្លេស ដែលមានឈ្មោះផ្លូវការថា សហរាជាណាចក្រនៃក្រង់ប្រឺតាញ និងអៀរឡង់ខាងជើង គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅអឺរ៉ុបភាគពាយព្យ ក្រៅពីឆ្នេរនៃទ្វីបអឺរ៉ុប។ តាមវិគីភីឌាភាសាខ្មែរ ប្រជាជនខ្មែរទូទៅច្រើនហៅប្រទេសនេះថា «ចក្រភពអង់គ្លេស»។ ប្រទេសនេះផ្សំឡើងដោយអង់គ្លេស ស្កុតឡែន វែល និងអៀរឡង់ខាងជើង។

តាមវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស ចក្រភពអង់គ្លេសមានប្រជាជនជាង ៦៩ លាននាក់នៅឆ្នាំ២០២៤ រីឯវិគីភីឌាភាសាខ្មែរបានរាយការណ៍ថាប្រជាជនមាន ៦៧ លាននាក់ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២០ និងផ្ទៃដី ២៤០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ រដ្ឋធានីនៃអង់គ្លេស និងនៃចក្រភពអង់គ្លេសទាំងមូលគឺទីក្រុងឡុងដ៍ ចំណែកអេឌីនបឺហ្គ កាឌីហ្វ និងបែលហ្វាស ជាទីក្រុងរដ្ឋធានីរបស់ស្កុតឡែន វែល និងអៀរឡង់ខាងជើងរៀងៗខ្លួន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ចក្រភពអង់គ្លេសគ្របដណ្តប់លើកោះក្រង់ប្រឺតាញ ផ្នែកឦសាននៃកោះអៀរឡង់ និងកោះតូចៗជាច្រើនទៀតក្នុងកោះ British Isles។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ដីគោកជាប់នឹងសាធារណរដ្ឋអៀរឡង់ ហើយត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក សមុទ្រខាងជើង ច្រកសមុទ្រអង់គ្លេស និងសមុទ្រសែលទិក ចំណែកសមុទ្រអៀរឡង់ស្ថិតនៅចន្លោះកណ្តាលនៃកោះអៀរឡង់ និងកោះក្រង់ប្រឺតាញ។

ប្រទេសនេះក៏រក្សាអធិបតេយ្យភាពលើដែនដី Crown Dependencies និងដែនដីឯនាយសមុទ្រអង់គ្លេសផងដែរ។ ផ្នែកភាសាវិញ ផ្លាកសញ្ញាពីរភាសា ជាភាសាអៀរឡង់ និងភាសាអង់គ្លេស ដែលគេឃើញនៅទីក្រុង Newry ក្នុងអៀរឡង់ខាងជើង បង្ហាញពីភាពចម្រុះខាងភាសារបស់ប្រជាជន។ កន្លែងធម្មជាតិល្បីៗក្នុងប្រទេសរួមមានភ្នំ Ben Nevis នៅស្កុតឡែន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃចក្រភពអង់គ្លេសមានឫសគល់ដ៏ជ្រៅ។ តាមវិគីភីឌា សំណង់ Stonehenge នៅ Wiltshire គឺជារង្វង់ថ្មធំៗ ដែលថ្មនីមួយៗមានកម្ពស់ប្រហែល ៤ ម៉ែត្រ ទទឹង ២ ម៉ែត្រ និងទម្ងន់ ២៥ តោន ដែលគេបានកសាងឡើងនៅចន្លោះឆ្នាំ ២៤០០ ដល់ ២២០០ មុនគ្រិស្តសករាជ។ អាងងូតទឹករ៉ូម៉ាំងនៅទីក្រុង Bath ក៏ជាស្លាកស្នាមដែលត្រូវបានថែរក្សាយ៉ាងល្អពីសម័យអង់គ្លេសក្រោមអាណាចក្ររ៉ូមដែរ។

ក្រោយមក កំរាលប៉ាក់ Bayeux Tapestry បានបង្ហាញពីសមរភូមិ Hastings នៅឆ្នាំ១០៦៦ និងហេតុការណ៍ដែលនាំទៅដល់សមរភូមិនោះ។ នៅថ្ងៃទី ១ ឧសភា ១៧០៧ សន្ធិសញ្ញាសហភាព (Treaty of Union) បានបង្រួបបង្រួមព្រះរាជាណាចក្រអង់គ្លេស និងព្រះរាជាណាចក្រស្កុតឡែនឲ្យទៅជាតែមួយ។

ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៩ ព្រះមហាក្សត្រិយានី Victoria បានសោយរាជ្យជាព្រះមហាក្សត្រិយានីនៃចក្រភពអង់គ្លេស និងជាអធិរាជិនីនៃឥណ្ឌា។ តាមវិគីភីឌា ចក្រភពអង់គ្លេសធ្លាប់ជាចក្រភពអាណានិគមដ៏ធំបំផុត ហើយបានឈានដល់ចំណុចកំពូលនៃទឹកដីរបស់ខ្លួននៅឆ្នាំ១៩២១។ ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ យន្តហោះ Spitfire និង Hurricane បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងសមរភូមិអង់គ្លេស (Battle of Britain) ហើយប្រជាជននៅតែប្រារព្ធពិធី Remembrance Sunday ដោយដាក់កម្រងផ្កានៅវិមាន Cenotaph ក្នុងទីក្រុងឡុងដ៍ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ទីក្រុងឡុងដ៍គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុធំបំផុតរបស់អឺរ៉ុប ហើយធនាគារអង់គ្លេស (Bank of England) គឺជាធនាគារកណ្តាលដែលជាគំរូឲ្យធនាគារកណ្តាលទំនើបភាគច្រើននៅលើពិភពលោក។ ក្រុម Cambridge Cluster គឺជាបណ្តុំស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាដ៏ខ្លាំងក្លាបំផុតក្នុងពិភពលោក ហើយប្រទេសនេះក៏ជាអ្នកផលិតថាមពលខ្យល់ដ៏ធំមួយនៅអឺរ៉ុបផងដែរ។ ផ្នែកសេវាសុខាភិបាល វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថាមន្ទីរពេទ្យ QEUH នៅ Glasgow គឺជាបរិវេណមន្ទីរពេទ្យធំបំផុតនៅអឺរ៉ុប។

ផ្នែកវប្បធម៌ តាមវិគីភីឌា វិហារ Westminster Abbey នៅឡុងដ៍ គឺជាកន្លែងរាជាភិសេករបស់ព្រះមហាក្សត្រ ៤០ អង្គ ជាកន្លែងបញ្ចុះសពរាជវង្ស ១៨ ដង និងជាទីកន្លែងប្រារព្ធពិធីមង្គលការរាជវង្សយ៉ាងតិច ១៦ ដង ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១១០០ មក។ ពិធីបុណ្យតន្ត្រីបុរាណ The Proms ត្រូវបានរៀបចំឡើងនៅសាល Royal Albert Hall ក្នុងទីក្រុងឡុងដ៍ ហើយអក្សរសិល្ប៍អង់គ្លេសក៏ល្បីល្បាញតាមរយៈអ្នកនិពន្ធ William Shakespeare ដែរ។ កីឡាបាល់ទាត់មានប្រជាប្រិយភាពខ្ពស់ ដូចជាវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ FA Cup ឆ្នាំ២០២៣ រវាង Manchester City និង Manchester United នៅឯកីឡដ្ឋាន Wembley។ ហ្គេមវាយកូនហ្គោលបានចាប់កំណើតចេញពីទីលាន Old Course នៅ St Andrews ក្នុងប្រទេសស្កុតឡែន ចំណែកម្ហូបប្រពៃណីដ៏ល្បីមួយគឺ Fish and chips ដែលជាត្រីបំពងទទួលទានជាមួយដំឡូងបំពង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន តាមវិគីភីឌា ព្រះប្រមុខរដ្ឋនៃចក្រភពអង់គ្លេសគឺព្រះមហាក្សត្រ Charles III ចំណែកនាយករដ្ឋមន្ត្រីគឺលោក Keir Starmer។ វិមាន Westminster ក្នុងទីក្រុងឡុងដ៍ គឺជាអាសនៈនៃសភាទាំងពីររបស់ប្រទេស រីឯតុលាការកំពូលគឺជាតុលាការបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍ចុងក្រោយសម្រាប់អង់គ្លេស វែល និងអៀរឡង់ខាងជើង ព្រមទាំងសម្រាប់ក្តីក្តីរដ្ឋប្បវេណីរបស់ស្កុតឡែន។

ព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយគឺការចាកចេញពីសហភាពអឺរ៉ុប ដែលគេស្គាល់ថា Brexit។ តាមវិគីភីឌា អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី Boris Johnson បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងដកខ្លួនចេញពីសហភាពអឺរ៉ុបនៅឆ្នាំ២០២០ ដែលធ្វើឲ្យចក្រភពអង់គ្លេសដកខ្លួនចេញពីសហភាពអឺរ៉ុបជាផ្លូវការ។ លោក Starmer ក៏បានជួបប្រជុំជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីទីមួយនៃស្កុតឡែន អៀរឡង់ខាងជើង និងវែល ក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូល Council of Nations and Regions។

ចក្រភពអង់គ្លេសនៅតែរក្សាតួនាទីអន្តរជាតិយ៉ាងសកម្ម។ តាមវិគីភីឌា ប្រទេសនេះមានទីតាំងយោធានៅក្រៅប្រទេស ហើយបានធ្វើអន្តរាគមន៍យោធាជាច្រើនលើកចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០០ រួមមាននៅអាហ្វហ្គានីស្ថាន អ៊ីរ៉ាក់ និងលីប៊ី។ រវាងចក្រភពអង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិក មានអ្វីដែលគេហៅថា «ទំនាក់ទំនងពិសេស» ដូចបានបង្ហាញតាមរយៈកិច្ចជំនួបរវាងលោក Starmer និងប្រធានាធិបតីអាមេរិក Donald Trump កាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥។