ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ភ្នំប្រូដភីក (Broad Peak) គឺជាកំពូលភ្នំមួយក្នុងចំណោម "កំពូលភ្នំប្រាំបីពាន់" (Eight-thousanders) ទាំង ១៤ នៅលើពិភពលោក ពោលគឺភ្នំដែលមានកម្ពស់លើសពី ៨,០០០ ម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។ វាជាភ្នំដែលខ្ពស់ជាងគេទី ១២ ដោយមានកម្ពស់ ៨,០៥១ ម៉ែត្រ (២៦,៤១៤ ហ្វីត) ។ ភ្នំនេះស្ថិតនៅក្នុងជួរភ្នំការ៉ាកូរ៉ាម (Karakoram) ដែលជាជួរភ្នំដ៏ធំមួយលាតសន្ធឹងតាមបណ្តោយព្រំដែនរវាងប្រទេសប៉ាគីស្ថាន និងតំបន់ស្វយ័តស៊ីនជាំង (Xinjiang) នៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ ការឡើងដល់កំពូលរបស់វាជាលើកដំបូងបានកើតឡើងនៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥៧ ដោយក្រុមអ្នកឡើងភ្នំជាតិអូទ្រីស ដែលរួមមាន ហ្វ្រីត វីនធើស្តេលឡឺ (Fritz Wintersteller) ម៉ាកឃឹស ស្មុក (Marcus Schmuck) ឃ័រត ឌីមបឺហ្គឺរ (Kurt Diemberger) និង ហឺម៉ាន ប៊ូល (Hermann Buhl) ។ ការឡើងនេះត្រូវបានចាត់ទុកជាសមិទ្ធផលដ៏សំខាន់មួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រឡើងភ្នំ ដោយសារតែនៅពេលនោះ ការយកឈ្នះកម្ពស់ ៨,០០០ ម៉ែត្រ នៅមានកម្រិតពិបាកខ្លាំង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាម Wikipedia ភ្នំប្រូដភីកមានទីតាំងស្ថិតនៅចំណុចសំខាន់មួយនៃជួរភ្នំការ៉ាកូរ៉ាម ដែលជាប់ព្រំប្រទល់រវាងខេត្ត Gilgit-Baltistan នៃប្រទេសប៉ាគីស្ថាន និងតំបន់ស្វយ័ត Xinjiang នៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ កំពូលភ្នំនេះមានកម្ពស់ ៨,០៥១ ម៉ែត្រ (២៦,៤១៤ ហ្វីត) ដែលធ្វើឲ្យវាក្លាយជាកំពូលភ្នំខ្ពស់បំផុតទី ១២ នៅលើពិភពលោក។ តំបន់នេះមានលក្ខណៈជាតំបន់ភ្នំខ្ពស់ មានអាកាសធាតុត្រជាក់ខ្លាំង និងមានផ្ទាំងទឹកកកជាច្រើន ដែលជាប្រភពទឹកសំខាន់សម្រាប់តំបន់ជុំវិញ។ ជួរភ្នំ Karakoram ក៏មានកំពូលភ្នំខ្ពស់ៗជាច្រើនផ្សេងទៀត រួមទាំង K2 ដែលជាភ្នំខ្ពស់បំផុតទីពីរនៅលើពិភពលោក ដោយធ្វើឱ្យតំបន់នេះក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកឡើងភ្នំអន្តរជាតិ។

ចំពោះប្រជាជនវិញ តំបន់កំពូលភ្នំប្រូដភីកមិនមានប្រជាជនរស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍ឡើយ ដោយហេតុថាស្ថានភាពអាកាសធាតុ និងរយៈកម្ពស់មិនអំណោយផល។ តែយ៉ាងណា នៅតំបន់ជ្រលងភ្នំក្បែរនោះមានសហគមន៍ជនជាតិដើមមួយចំនួនរស់នៅ ដោយប្រកបរបរកសិកម្ម និងការចិញ្ចឹមសត្វ ព្រមទាំងបានទទួលផលប្រយោជន៍ពីវិស័យទេសចរណ៍ឡើងភ្នំ ដែលជាប្រភពចំណូលបន្ថែមដ៏សំខាន់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាម Wikipedia ការឡើងភ្នំប្រូដភីកជាលើកដំបូងបានសម្រេចនៅថ្ងៃទី ៨ ឬ ៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥៧ ដោយក្រុមអ្នកឡើងភ្នំជាតិអូទ្រីសដែលដឹកនាំដោយ Fritz Wintersteller, Marcus Schmuck, Kurt Diemberger និង Hermann Buhl។ សមាជិកទាំងបួននាក់នេះសុទ្ធតែជាតួអង្គឆ្នើមក្នុងវិស័យឡើងភ្នំនាសម័យនោះ ហើយពួកគេបានប្រើយុទ្ធសាស្ត្រឡើងបែបស្រាល ដោយផ្តោតលើល្បឿននិងភាពបត់បែន។ ការឡើងនេះមិនត្រឹមតែបង្ហាញពីសមត្ថភាពរាងកាយដ៏អស្ចារ្យប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាការបើកទំព័រថ្មីសម្រាប់ការរុករកកំពូលភ្នំខ្ពស់ៗនៅអាស៊ី។

បន្ទាប់ពីការឡើងដំបូងនោះមក ភ្នំប្រូដភីកបានក្លាយជាគោលដៅដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកឡើងភ្នំជុំវិញពិភពលោក។ ក្រុមបេសកកម្មជាច្រើនទៀតបានព្យាយាមឡើងតាមផ្លូវផ្សេងៗ ហើយបច្ចុប្បន្ននេះ កំពូលនេះត្រូវបានចាត់ទុកជាកន្លែងមួយដែលមានការពេញនិយមសម្រាប់អ្នកប្រមាញ់កំពូលភ្នំ ៨,០០០ ម៉ែត្រ ជាពិសេសអ្នកដែលមានបទពិសោធន៍និងស្វែងរកបញ្ហាប្រឈមថ្មីៗ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ដោយសារតែឋានៈជាកំពូលភ្នំ ៨,០០០ ម៉ែត្រ ភ្នំប្រូដភីកមានតម្លៃខាងវិស័យទេសចរណ៍ផ្សងព្រេង។ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ មានអ្នកឡើងភ្នំជាច្រើនមកពីបរទេសមកកាន់តំបន់នេះ ដើម្បីព្យាយាមឡើងដល់កំពូល ដែលរួមចំណែកដល់សេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋានតាមរយៈការជួលមគ្គុទេសក៍ អ្នកដឹកជញ្ជូន និងសេវាកម្មផ្សេងៗ។ ភ្នំនេះក៏បានបង្កើតឱកាសការងារសម្រាប់ប្រជាជនក្នុងស្រុក ដែលជារឿយៗក្លាយជាអ្នកគាំទ្រចម្បងនៃក្រុមបេសកកម្ម និងចូលរួមក្នុងការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទេសចរណ៍។

ចំពោះផ្នែកវប្បធម៌វិញ ឈ្មោះ "ប្រូដភីក" ដែលជាភាសាអង់គ្លេសមានន័យថា "កំពូលធំទូលាយ" បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីលក្ខណៈរូបរាងរបស់ភ្នំ ដែលមានជួរកំពូលវែង ហើយវាក៏ជានិមិត្តរូបនៃភាពរឹងមាំ និងឧត្តមភាពក្នុងវិស័យឡើងភ្នំ។ ទោះបីជាមានការពេញនិយមជាអន្តរជាតិក៏ដោយ ភ្នំនេះនៅតែរក្សាបាននូវសារៈសំខាន់ខាងវប្បធម៌សម្រាប់សហគមន៍មូលដ្ឋាន ដែលមើលឃើញវាជាផ្នែកមួយនៃបរិស្ថានរស់នៅ និងអត្តសញ្ញាណរបស់ពួកគេ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអានរបស់ខ្មែរភីល (KhmerPulse) ដែលចាប់អារម្មណ៍លើភូមិសាស្ត្រពិភពលោក និងដំណឹងអន្តរជាតិ ភ្នំប្រូដភីកតំណាងឱ្យកេរ្តិ៍ដំណែលនៃការឡើងភ្នំសម័យទំនើប និងភាពអស្ចារ្យនៃធម្មជាតិ។ តំបន់ការ៉ាកូរ៉ាម ជាទីតាំងរបស់ភ្នំនេះ ក៏ជាចំណុចយុទ្ធសាស្ត្រភូមិសាស្ត្ររវាងប៉ាគីស្ថាន និងចិន ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងគម្រោងច្រករបៀងសេដ្ឋកិច្ចចិន-ប៉ាគីស្ថាន (CPEC) នាពេលថ្មីៗនេះ។ លើសពីនេះ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងជះឥទ្ធិពលដល់ផ្ទាំងទឹកកកនៅក្នុងតំបន់ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់លទ្ធភាពឡើងភ្នំ និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីក្នុងស្រុក។ ដូច្នេះ ភ្នំប្រូដភីកនៅតែជាប្រធានបទដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទាំងផ្នែកកីឡា បរិស្ថាន និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ដែលអាចទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ពីសាធារណជននៅកម្ពុជា និងពិភពលោក។