ឱនភាពថវិកា

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ឱនភាពថវិកា (Budget deficit) គឺជាស្ថានភាពមួយដែលការចំណាយសរុបលើសពីចំណូលសរុបក្នុងរយៈពេលមួយដែលបានកំណត់ ដូចបានពិពណ៌នាក្នុងសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ។ គំនិតនេះអាចអនុវត្តបានចំពោះថវិការបស់រដ្ឋាភិបាល ក្រុមហ៊ុនឯកជន ឬបុគ្គលម្នាក់ៗ ។ ផ្ទុយមកវិញ កាលណាចំណូលមានច្រើនជាងចំណាយ គឺហៅថាអតិរេកថវិកា (Budget surplus) ។

ក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច ការចំណាយឱនភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល (Deficit spending) គឺជាឧបករណ៍គោលនយោបាយសារពើពន្ធដ៏សំខាន់ និងជាប្រធានបទដែលមានការជជែកវែកញែកជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងចំណោមអ្នកសេដ្ឋកិច្ច ។ យោងតាម Wikipedia លោក John Maynard Keynes ជាអ្នកសេដ្ឋកិច្ចជនជាតិអង់គ្លេស ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាមនុស្សដំបូងគេដែលបានកំណត់ថាការចំណាយឱនភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលគឺជាឧបករណ៍សេដ្ឋកិច្ចដ៏ចាំបាច់ ជាពិសេសក្នុងអំឡុងពេលវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកដ៏ធំ (Great Depression) នាទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៣០ ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ឱនភាពថវិកាអាចកើតមានឡើងនៅគ្រប់កម្រិតរដ្ឋាភិបាល ចាប់ពីថ្នាក់មូលដ្ឋានរហូតដល់ថ្នាក់ជាតិ និងនៅទូទាំងពិភពលោក ។ បណ្តាប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចអភិវឌ្ឍន៍ និងកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ សុទ្ធតែធ្លាប់ប្រឈមនឹងឱនភាពថវិកាក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួន ។ ប្រជាជនដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ពីស្ថានភាពឱនភាពរួមមានអ្នកជាប់ពន្ធ អ្នកទទួលសេវាសាធារណៈ និងអ្នកវិនិយោគលើមូលបត្របំណុលរដ្ឋាភិបាល ។

ម្យ៉ាងវិញទៀត ឱនភាពថវិកាក៏អាចប៉ះពាល់ដល់ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិផងដែរ ជាពិសេសនៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលពឹងផ្អែកលើបំណុលបរទេស ។ ទំហំនិងរយៈពេលនៃឱនភាពថវិកាអាចប្រែប្រួលទៅតាមកត្តាសេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ និងសង្គមនៃប្រទេសនីមួយៗ ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

មុនទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៣០ ទ្រឹស្ដីសេដ្ឋកិច្ចបុរាណភាគច្រើនតស៊ូមតិថា រដ្ឋាភិបាលគួរតែរក្សាថវិកាឲ្យមានតុល្យភាព ដោយចំណាយតែក្នុងកម្រិតចំណូលដែលខ្លួនមាន ។ ប៉ុន្តែការធ្លាក់ចុះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៃសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ ១៩២៩ បានបង្កើតឲ្យមានអត្រាអត់ការងារធ្វើខ្ពស់ និងសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចជាប់គាំង ។ ក្នុងបរិបទនេះ លោក John Maynard Keynes បានបោះពុម្ពស្នាដៃដ៏ល្បីរបស់គាត់ ដែលអះអាងថា រដ្ឋាភិបាលគួរប្រើប្រាស់ការចំណាយឱនភាពដើម្បីជំរុញតម្រូវការសរុប និងជួយឲ្យសេដ្ឋកិច្ចងើបចេញពីវិបត្តិ ។ គោលគំនិតនេះត្រូវបាន Wikipedia កត់ត្រាថាជាការចាប់ផ្តើមនៃសេដ្ឋកិច្ចបែប Keynesian ។

ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ប្រទេសឧស្សាហកម្មជាច្រើនបានអនុវត្តន៍គោលនយោបាយសារពើពន្ធដែលអនុញ្ញាតឲ្យមានឱនភាពក្នុងកំឡុងពេលសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះ និងអតិរេកក្នុងកំឡុងពេលសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើន ។ យ៉ាងណាមិញ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០ ការកើនឡើងនៃអតិផរណានិងបំណុលសាធារណៈបាននាំមកនូវការរិះគន់ពីអ្នកសេដ្ឋកិច្ចបែប Monetarist ដែលបានព្រមានអំពីផលវិបាករយៈពេលវែងនៃការខ្វះវិន័យសារពើពន្ធ ។ ការជជែកវែកញែកអំពីតួនាទី និងដែនកំណត់នៃការចំណាយឱនភាពបានបន្តរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ ដោយមានការសិក្សានិងទិន្នន័យពិសោធន៍ជាច្រើនត្រូវបានប្រមូលផ្តុំ ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងការវិភាគសេដ្ឋកិច្ចបច្ចុប្បន្ន គេតែងបែងចែកឱនភាពថវិកាជាពីរសមាសធាតុ គឺឱនភាពគ្រឹះ (Structural deficit) និងឱនភាពវដ្ដ (Cyclical deficit) ដូចបានបង្ហាញក្នុងរូបភាពនេះ ។ ឱនភាពគ្រឹះ គឺជាចំណែកដែលកើតឡើងដោយសារគោលនយោបាយចំណូលនិងចំណាយអចិន្ត្រៃយ៍របស់រដ្ឋាភិបាល ខណៈឱនភាពវដ្ដគឺជាលទ្ធផលនៃការប្រែប្រួលសេដ្ឋកិច្ចរយៈពេលខ្លី ។ តាម Wikipedia ការយល់ដឹងពីភាពខុសគ្នានេះជួយឲ្យអ្នកធ្វើគោលនយោបាយអាចរចនាការឆ្លើយតបសមស្របទៅនឹងស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច ។

តាមផ្នែកវប្បធម៌ ការយល់ឃើញអំពីឱនភាពនិងបំណុលសាធារណៈមានភាពខុសគ្នាពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ ។ នៅក្នុងសង្គមដែលមានប្រពៃណីសន្សំសំចៃខ្ពស់ ប្រជាជនអាចមានការព្រួយបារម្ភចំពោះការខ្ចីប្រាក់របស់រដ្ឋាភិបាល រីឯនៅក្នុងសង្គមផ្សេងទៀត ការវិនិយោគសាធារណៈតាមរយៈឱនភាពត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាមធ្យោបាយចាំបាច់សម្រាប់អភិវឌ្ឍន៍ ។ នៅកម្ពុជា ការពិភាក្សាអំពីឱនភាពថវិកាត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធំៗ និងការគ្រប់គ្រងបំណុលជាតិ ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅក្នុងបរិបទសេដ្ឋកិច្ចបច្ចុប្បន្ន ការយល់ដឹងអំពីឱនភាពថវិកាជួយឲ្យអ្នកអានអាចវាយតម្លៃគោលនយោបាយរដ្ឋាភិបាល និងការពិភាក្សាអំពីថវិកាជាតិ ។ ព្រឹត្តិការណ៍សកលដូចជាការរាតត្បាតនៃជំងឺកូវីដ-១៩ បានបង្ហាញថាការចំណាយឱនភាពអាចជាឧបករណ៍ចាំបាច់ក្នុងគ្រាមានវិបត្តិ ប៉ុន្តែក៏បានពង្រឹងការជជែកអំពីនិរន្តរភាពនៃបំណុលសាធារណៈផងដែរ ។ នៅកម្ពុជា ការតាមដានឱនភាពថវិកាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់អ្នកវិនិយោគ និងប្រជាជនទូទៅ ។