ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា បួគីណាហ្វាសូ គឺជាប្រទេសមួយដែលមានទីតាំងនៅតំបន់អាហ្វ្រិកខាងលិច និងជាប្រទេសគ្មានផ្លូវចេញទៅសមុទ្រ។ ប្រទេសនេះមានព្រំដែនជាប់នឹងប្រទេសម៉ាលីនៅទិសពាយ័ព្យ នីហ្សេនៅទិសឦសាន បេណាំងនៅទិសអាគ្នេយ៍ តូហ្គោ និងហ្គាណានៅទិសខាងត្បូង និងកូតឌីវ័រនៅទិសនិរតី។ ប្រទេសនេះមានផ្ទៃដីប្រមាណ ២៧៤ ២២៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនប្រមាណ ២៣.២៨៦.០០០ នាក់ នៅឆ្នាំ ២០២៤។ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតគឺ អ៊ូហ្កាឌូហ្គូ (Ouagadougou)។

ប្រទេសនេះត្រូវបានគេស្គាល់ពីមុនថាជាសាធារណរដ្ឋវ៉ុលតាលើ (Republic of Upper Volta) ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៥៨ ដល់ឆ្នាំ ១៩៨៤។ ឈ្មោះ «បួគីណាហ្វាសូ» ដែលមានន័យថា «ទឹកដីនៃប្រជាជនស្មោះត្រង់» ត្រូវបានប្រធានាធិបតីថូម៉ាស សង់ការ៉ា (Thomas Sankara) ផ្លាស់ប្តូរនៅឆ្នាំ ១៩៨៤។ ពលរដ្ឋនៃប្រទេសនេះត្រូវបានគេហៅថា «បួគីណាបេ» (Burkinabè)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា បួគីណាហ្វាសូស្ថិតនៅក្នុងតំបន់សាហែល (Sahel) ដែលជាតំបន់ពាក់កណ្តាលស្ងួតនៅភាគខាងជើង ហើយមានវាលស្មៅសាវ៉ាន (savanna) នៅភាគខាងត្បូង។ ទន្លេសំខាន់ៗរួមមាន ទន្លេវ៉ុលតាក្រហម វ៉ុលតាស និងវ៉ុលតាខ្មៅ។ អាកាសធាតុមានលក្ខណៈត្រូពិក ដោយមានរដូវប្រាំង និងរដូវវស្សាឆ្លាស់គ្នា។

ចំនួនប្រជាជនសរុបមានប្រមាណ ២៣ លាននាក់ (ឆ្នាំ ២០២៤) ហើយភាគច្រើនរស់នៅតាមតំបន់ជនបទ។ ក្រុមជនជាតិភាគតិចធំជាងគេគឺ ម៉ូស៊ី (Mossi) ដែលមានប្រមាណជាងពាក់កណ្តាលនៃប្រជាជនសរុប។ ក្រុមផ្សេងទៀតរួមមាន ហ្វូឡានី (Fulani) ហ្គួម៉ា (Gurma) និងបូបូ (Bobo)។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាបារាំង ប៉ុន្តែភាសាជនជាតិដើមដូចជា មូរ៉េ (Moore) និងហ្វូលហ្វូលដេ (Fulfulde) ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយ។ តាមការប៉ាន់ប្រមាណ សាសនាអ៊ីស្លាមមានប្រហែល ៦៣% គ្រិស្តសាសនាប្រហែល ២២% និងសាសនាប្រពៃណីសល់ពីនេះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

មុនសម័យអាណានិគម ទឹកដីបួគីណាហ្វាសូជាផ្នែកមួយនៃនគរម៉ូស៊ីដ៏មានឥទ្ធិពល ដែលបានកកើតឡើងតាំងពីសតវត្សរ៍ទី ១១។ យោងតាមវិគីភីឌា នគរម៉ូស៊ីដូចជា អ៊ូហ្កាឌូហ្គូ យ៉ាតេនហ្កា (Yatenga) និងតេនកូដូហ្គោ (Tenkodogo) មានកងទ័ពសេះដ៏ពូកែ ដែលអាចវាយឆ្មក់ចូលជ្រៅទៅក្នុងទឹកដីសត្រូវ សូម្បីតែចក្រភពម៉ាលីដ៏ខ្លាំងក្លាក៏ដោយ។

នៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ បារាំងបានចូលធ្វើអាណានិគម ហើយដាក់បញ្ចូលតំបន់នេះទៅក្នុងអាហ្វ្រិកខាងលិចបារាំង ក្រោមឈ្មោះវ៉ុលតាលើ។ របបអាណានិគមបានទាញយកធនធាន និងកម្លាំងពលកម្មយ៉ាងច្រើន។ បន្ទាប់ពីទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៩៦០ ប្រធានាធិបតីទីមួយ លោក ម៉ូរីស យ៉ាមេអូហ្គោ (Maurice Yaméogo) បានដឹកនាំប្រទេស។

ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ប្រទេសនេះបានជួបប្រទះរដ្ឋប្រហារជាច្រើនលើក។ នៅឆ្នាំ ១៩៨៣ មេទ័ពថូម៉ាស សង់ការ៉ា បានឡើងកាន់អំណាច ផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះប្រទេស ហើយអនុវត្តកំណែទម្រង់រីកចម្រើនក្នុងវិស័យអក្ខរកម្ម សិទ្ធិស្ត្រី និងប្រឆាំងអំពើពុករលួយ។ លោកត្រូវបានធ្វើឃាតនៅឆ្នាំ ១៩៨៧ ហើយលោក ប្លេស កុមប៉ាអូរេ (Blaise Compaoré) បានកាន់អំណាចបន្ត។ លោក កុមប៉ាអូរេ គ្រប់គ្រងអស់រយៈពេល ២៧ ឆ្នាំ មុនពេលត្រូវបានទម្លាក់ដោយចលនាតវ៉ាដ៏ធំនៅឆ្នាំ ២០១៤។ បន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលអន្តរកាល លោក រ៉ុក ម៉ាក កាបូរេ (Roch Marc Kaboré) បានជាប់ឆ្នោតជាប្រធានាធិបតីនៅឆ្នាំ ២០១៥។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចរបស់បួគីណាហ្វាសូ ពឹងផ្អែកខ្លាំងលើវិស័យកសិកម្ម និងរ៉ែមាស។ យោងតាមវិគីភីឌា មាសគឺជាទំនិញនាំចេញដ៏សំខាន់ រីឯកប្បាសក៏ជាដំណាំសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់មួយដែរ។ ប្រទេសនេះនៅតែជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសក្រីក្របំផុតក្នុងពិភពលោក ដោយប្រជាជនភាគច្រើនប្រកបរបរកសិកម្មបែបចិញ្ចឹមជីវិត។ វិស័យក្រៅផ្លូវការមានទំហំធំ ហើយប្រទេសនេះប្រឈមមុខនឹងគ្រោះរាំងស្ងួត និងទឹកជំនន់ជាញឹកញាប់។

ផ្នែកវប្បធម៌ បួគីណាហ្វាសូមានសង្គមចម្រុះជាតិសាសន៍ ដែលផ្តល់កំណើតដល់សិល្បៈ និងប្រពៃណីជាច្រើន។ របាំងមុខ (mask dance) របស់ជនជាតិវីនីយ៉ាម៉ា (Winiama) គឺជាឧទាហរណ៍នៃសិល្បៈប្រពៃណីដ៏ល្បីល្បាញ។ មហោស្រពភាពយន្ត និងទូរទស្សន៍ប៉ានាហ្វ្រិក (FESPACO) ត្រូវបានរៀបចំឡើងនៅអ៊ូហ្កាឌូហ្គូ រៀងរាល់ពីរឆ្នាំម្តង ដែលធ្វើឲ្យប្រទេសនេះក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលភាពយន្តអាហ្វ្រិកដ៏សំខាន់។ ស្ថាបត្យកម្មបែបស៊ូដង់សាហែល ដូចជាវិហារអ៊ីស្លាមធំនៅបូបូឌីអូឡាសសូ (Bobo-Dioulasso) និងសាលារៀននៅហ្គង់ដូ (Gando) ដែលរចនាដោយស្ថាបត្យករដ៏ល្បី លោក ឌីអេបេដូ ហ្រ្វង់ស៊ីស កេរ៉េ (Diébédo Francis Kéré) គឺជាស្នាដៃលេចធ្លោ។ សម្រាប់ម្ហូបអាហារ មុខម្ហូបដូចជា ហ្វូហ្វូ (fufu) និងសម្លសណ្តែកដី គឺជាមុខម្ហូបពេញនិយមក្នុងចំណោមប្រជាជន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៦ មក បួគីណាហ្វាសូបានប្រឈមមុខនឹងការបះបោរដោយក្រុមជីហាដ (jihadist) ដែលបណ្តាលឲ្យមានអ្នកស្លាប់រាប់ពាន់នាក់ និងមនុស្សរាប់លាននាក់ត្រូវភៀសខ្លួនចេញពីលំនៅដ្ឋានរបស់ពួកគេ។ យោងតាមវិគីភីឌា កងកម្លាំងយោធាក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក អ៊ីប្រាហ៊ីម ត្រាអូរេ (Ibrahim Traoré) បានដណ្តើមអំណាចនៅឆ្នាំ ២០២២ ដោយបានបណ្តេញកងទ័ពបារាំង និងងាកទៅរកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយរុស្ស៊ី។ ស្ថានការណ៍សន្តិសុខកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺន ហើយរដ្ឋាភិបាលយោធាបានពន្យារពេលការផ្លាស់ប្តូរទៅរបបស៊ីវិល។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ប្រទេសនេះអាចមានភាពពាក់ព័ន្ធដោយសារតែនិន្នាការរដ្ឋប្រហារយោធានៅអាហ្វ្រិកខាងលិច និងការផ្លាស់ប្តូរភូមិសាស្ត្រនយោបាយដែលពាក់ព័ន្ធនឹងមហាអំណាចដូចជា រុស្ស៊ី និងបារាំង។ លើសពីនេះ វិបត្តិមនុស្សធម៌ និងចំនួនជនភៀសខ្លួនដ៏ច្រើន ក៏ជាប្រធានបទដែលសហគមន៍អន្តរជាតិកំពុងយកចិត្តទុកដាក់ផងដែរ។