ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ការវះកាត់សម្រាលកូន (Caesarean section ឬ C-section) គឺជានីតិវិធីវះកាត់មួយដែលគ្រូពេទ្យសម្រាលទារកមួយ ឬច្រើនចេញមកតាមរយៈស្នាមវះនៅពោះរបស់ម្តាយ។ ការវះកាត់នេះត្រូវបានជ្រើសរើសនៅពេលដែលការសម្រាលកូនតាមទ្វារធម្មជាតិអាចប្រថុយគ្រោះថ្នាក់ដល់ម្តាយ ឬទារក។

មូលហេតុដែលនាំឱ្យត្រូវការការវះកាត់រួមមាន ការស្ទះក្នុងពេលសម្រាល, ការមានគភ៌កូនភ្លោះ, ជំងឺលើសឈាមរបស់ម្តាយ, ការដាក់ទារកមិនត្រឹមត្រូវដូចជាលា ឬស្មា, និងបញ្ហាសុក ឬទងផ្ចិត។ កត្តាផ្សេងទៀតដូចជារូបរាងឆ្អឹងត្រគាក និងប្រវត្តិធ្លាប់វះកាត់ពីមុនក៏ត្រូវបានយកមកពិចារណាផងដែរ។ តាមវិគីភីឌា អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បានផ្តល់អនុសាសន៍ថា ការវះកាត់សម្រាលកូនគួរតែធ្វើឡើងតែនៅពេលមានភាពចាំបាច់ផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រប៉ុណ្ណោះ។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ស្ត្រីខ្លះដែលធ្លាប់វះកាត់សម្រាលកូនពីមុនអាចសាកល្បងសម្រាលកូនតាមធម្មជាតិនៅពេលក្រោយបាន (VBAC) ប្រសិនបើមានការតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ពីគ្រូពេទ្យ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការវះកាត់សម្រាលកូនត្រូវបានអនុវត្តទូទាំងពិភពលោក ហើយស្ត្រីគ្រប់វ័យបន្តពូជអាចត្រូវការវា។ តាមវិគីភីឌា កត្តាហានិភ័យដូចជាបញ្ហាសុខភាពម្តាយ និងការមានគភ៌ស្មុគស្មាញ បានធ្វើឱ្យស្ត្រីមួយចំនួនមានតម្រូវការសម្រាលកូនដោយវះកាត់ជាចំបាច់។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីស្លាកស្នាមវះកាត់ក្រោយ ៧ សប្តាហ៍ លើស្ត្រីអាយុ ៣១ ឆ្នាំ ដែលជាសញ្ញាបញ្ជាក់ថាការជាសះស្បើយអាចត្រូវការពេលវេលា។

ទាក់ទងនឹងវិសមភាពភូមិសាស្ត្រ វិគីភីឌាបានលើកឡើងថា អត្រាវះកាត់សម្រាលកូនខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំងរវាងតំបន់។ តាមការណែនាំរបស់ WHO ដែលវិគីភីឌាបានដកស្រង់ ការវះកាត់លើសកំណត់អាចបង្កហានិភ័យ ហើយកើតឡើងជាញឹកញាប់នៅប្រទេសដែលមានសេវាសុខាភិបាលទំនើប ខណៈនៅតំបន់ខ្វះខាត ស្ត្រីជាច្រើនមិនអាចទទួលបានសេវាសង្គ្រោះនេះទាន់ពេល។ លើសពីនេះ តាមវិគីភីឌា ការសាកល្បងសម្រាលកូនតាមទ្វារធម្មជាតិក្រោយការវះកាត់ (VBAC) អាចជាជម្រើសមួយសម្រាប់ស្ត្រីដែលធ្លាប់វះកាត់ពីមុន ប៉ុន្តែត្រូវមានការវាយតម្លៃខ្ពស់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការវះកាត់សម្រាលកូនមានច្រើនសតវត្សមកហើយ។ តាមវិគីភីឌា ឈ្មោះ "Caesarean" អាចមានប្រភពពីពាក្យឡាតាំង "caedere" មានន័យថាកាត់ ប៉ុន្តែរឿងព្រេងនិយាយថាវាទាក់ទងនឹងកំណើតរបស់យូលីស៍ សេហ្សារ (Julius Caesar)។ រូបគំនូរនៅសតវត្សទី១៥ បង្ហាញព្រឹត្តិការណ៍នោះ ទោះបីជាអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រយល់ថាជាការប្រឌិតក៏ដោយ ព្រោះម្តាយរបស់លោកទំនងជាបានរស់រានមានជីវិតក្រោយសម្រាល ដែលមិនអាចទៅរួចនៅសម័យនោះ។

ក្រៅពីអឺរ៉ុប ការវះកាត់សម្រាលកូនក៏ត្រូវបានកត់ត្រានៅទ្វីបអាហ្វ្រិកផងដែរ។ រូបភាពមួយពីវិគីភីឌាបង្ហាញអ្នកព្យាបាលប្រពៃណីនៅកាហ៊ូរ៉ា ប្រទេសអ៊ូហ្គង់ដា កំពុងធ្វើការវះកាត់សម្រាលកូនក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៩ ដោយជោគជ័យ។ ការសង្កេតនេះត្រូវបានកត់ត្រាដោយលោក Robert William Felkin ជាគ្រូពេទ្យនិងអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនា ដែលបានកត់សម្គាល់ពីជំនាញរបស់អ្នកស្រុក។

ផ្នែកសាសនាក៏មានតួនាទីដែរ។ រូបតំណាងរបស់លោក Saint Caesarius of Terracina ត្រូវបានគេគោរពបូជា ហើយគេតែងបន់ស្រន់ឱ្យការវះកាត់សម្រាលកូនទទួលបានជោគជ័យ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ផ្នែកវប្បធម៌នៃការវះកាត់សម្រាលកូនមានលក្ខណៈចម្រុះ។ ដូចបានរៀបរាប់ខាងលើ ជំនឿសាសនា និងការអនុវត្តប្រពៃណីបានដើរតួនាទីសំខាន់។ នៅក្នុងសង្គមសម័យទំនើប ការវះកាត់សម្រាលកូនក៏បានក្លាយជាប្រធានបទនៃការជជែកវែកញែកអំពីការធ្វើពាណិជ្ជកម្មលើការសម្រាលកូន និងសិទ្ធិរបស់ស្ត្រីក្នុងការជ្រើសរើស។ តាមវិគីភីឌា អនុសាសន៍របស់ WHO បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីក្តីបារម្ភអំពីការប្រើប្រាស់វិធីនេះលើសកំណត់ និងផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពសាធារណៈ។

ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ការវះកាត់សម្រាលកូនអាចជាបន្ទុកដ៏ធំសម្រាប់គ្រួសារក្នុងប្រទេសដែលគ្មានប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រងសុខភាពទូលំទូលាយ។ WHO បានព្រួយបារម្ភថា ការកើនឡើងនូវអត្រាវះកាត់ដែលមិនចាំបាច់អាចបង្កើនការចំណាយសុខាភិបាល ដោយមិនធ្វើឱ្យលទ្ធផលសុខភាពមាតានិងទារកប្រសើរឡើង។ នេះជាហេតុផលដែលការប្រើប្រាស់វិធីវះកាត់ត្រូវគិតគូរឱ្យបានត្រឹមត្រូវទាំងផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ និងសេដ្ឋកិច្ចសង្គម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅពេលបច្ចុប្បន្ន ការវះកាត់សម្រាលកូននៅតែជាប្រធានបទដ៏ក្ដៅគគុកក្នុងវិស័យសុខាភិបាលពិភពលោក។ យោងតាមវិគីភីឌា WHO បានព្រមានអំពីការកើនឡើងនូវអត្រានៃការវះកាត់សម្រាលកូននៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន ហើយបានអំពាវនាវឱ្យមានការប្រើប្រាស់សមហេតុផល។ ការវះកាត់ដែលមិនចាំបាច់អាចនាំឱ្យមានផលវិបាកសុខភាពផ្សេងៗ ដូចជាការឆ្លងមេរោគ ការបាត់បង់ឈាម និងគ្រោះថ្នាក់ក្នុងការមានគភ៌លើកក្រោយ។

សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា ការយល់ដឹងអំពីអត្ថប្រយោជន៍ ហានិភ័យ និងប្រវត្តិនៃការវះកាត់នេះ អាចជួយដល់ការសម្រេចចិត្តប្រកបដោយព័ត៌មាននៅពេលដែលត្រូវប្រឈមមុខនឹងតម្រូវការសម្រាលកូន។ សំខាន់ជាងនេះ ការប្រឹក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញគឺចាំបាច់បំផុតដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពទាំងម្តាយនិងទារក។