ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ជម្លោះព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃ គឺជាជម្លោះដែនដីដែលបានចាប់ផ្តើមនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ ក្រោយពីកម្ពុជាទទួលបានឯករាជ្យពីបារាំង។ ជម្លោះនេះផ្តោតទៅលើកម្មសិទ្ធិនៃប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលស្ថិតនៅលើជួរភ្នំដងរែក។ យោងតាមវីគីភីឌា ករណីនេះត្រូវបាននាំយកទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ហើយនៅឆ្នាំ១៩៦២ ICJ បានសម្រេចឱ្យកម្ពុជាឈ្នះក្តី។ ប៉ុន្តែ បញ្ហាមិនបានបញ្ចប់ដោយពេញលេញនោះទេ ដោយជម្លោះបានផ្ទុះឡើងវិញនៅឆ្នាំ២០០៨ បន្ទាប់ពីកម្ពុជាបានដាក់បញ្ចូលប្រាសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់យូណេស្កូ។ វីគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ការតវ៉ាពីសំណាក់អ្នកជាតិនិយមថៃបានជំរុញឱ្យមានការប៉ះទង្គិចគ្នាដោយអាវុធ។ ជម្លោះបានធូរស្បើយអស់មួយទសវត្សរ៍ មុននឹងផ្ទុះឡើងវិញកាន់តែខ្លាំងនៅឆ្នាំ២០២៥ ដោយមានការប្រយុទ្ធគ្នាដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតចាប់តាំងពីជម្លោះចាប់ផ្តើម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តំបន់ជម្លោះភាគច្រើនស្ថិតនៅតាមខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនរវាងខេត្តព្រះវិហារ និងឧត្តរមានជ័យរបស់កម្ពុជា និងខេត្តស៊ីសាកេត និងសុរិន្ទរបស់ថៃ។ ព្រំដែនទាំងមូលមានប្រវែងប្រមាណ ៨០០ គីឡូម៉ែត្រ ហើយផ្នែកមួយចំនួនមិនទាន់បានកំណត់ព្រំដែនច្បាស់លាស់នៅឡើយ។ តាមវីគីភីឌា បន្ថែមលើប្រាសាទព្រះវិហារ ជម្លោះក៏រួមបញ្ចូលប្រាសាទខ្មែរបុរាណដទៃទៀតដូចជា ប្រាសាទតាមាន់ធំ និងប្រាសាទតាក្របី ដែលស្ថិតនៅលើភ្នំដងរែក។ ក្រៅពីនេះ ជម្លោះក៏ពាក់ព័ន្ធនឹងការត្រួតស៊ីគ្នានៃការទាមទារតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខនៅឈូងសមុទ្រថៃដូចក្នុងរូបភាពខាងលើ។ ប្រជាជនដែលរស់នៅតាមតំបន់ព្រំដែន ភាគច្រើនជាជនជាតិខ្មែរ និងថៃ ដែលមានទំនាក់ទំនងសង្គមយូរអង្វែង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ឫសគល់នៃជម្លោះនេះអាចតាមដានរហូតដល់សន្ធិសញ្ញាកំណត់ព្រំដែនរវាងសៀម (ថៃសម័យបច្ចុប្បន្ន) និងឥណ្ឌូចិនបារាំងនៅឆ្នាំ១៩០៩ ដែលបានបង្កើតនូវផែនទីឧបទ្វីបដងរែក (ឧបសម្ព័ន្ធ I)។ យោងតាមវីគីភីឌា ក្រោយឯករាជ្យរបស់កម្ពុជា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានលើកឡើងពីបញ្ហាកម្មសិទ្ធិប្រាសាទព្រះវិហារ ហើយបានប្តឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ)។ នៅឆ្នាំ១៩៦២ ICJ បានសម្រេចដោយផ្អែកលើផែនទីឆ្នាំ១៩០៩ ដោយប្រគល់សិទ្ធិឲ្យកម្ពុជា។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិលកម្ពុជា ជម្លោះនេះបានធូរស្បើយ ប៉ុន្តែមិនដែលបានដោះស្រាយទេ ព្រោះព្រំដែនជាច្រើនមិនត្រូវបានកំណត់ព្រំដែនរួមគ្នាឡើយ។

នៅឆ្នាំ២០០៨ កម្ពុជាបានស្នើដាក់ប្រាសាទព្រះវិហារជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ដែលធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាល និងក្រុមជាតិនិយមថៃមិនពេញចិត្ត។ តាមវីគីភីឌា ការតវ៉ានៅក្នុងថៃបានរុញច្រានឱ្យមានការដាក់ពង្រាយកងទ័ព ហើយផ្ទុះទៅជាការបាញ់ប្រហារជាបន្តបន្ទាប់ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៨ ដល់ឆ្នាំ២០១១។ វិវាទនេះបានធ្វើឱ្យកម្ពុជាស្នើសុំឱ្យ ICJ បកស្រាយសាលក្រមឆ្នាំ១៩៦២ ឡើងវិញ ហើយនៅឆ្នាំ២០១៣ ICJ បានសម្រេចថា តំបន់ជុំវិញប្រាសាទព្រះវិហារជារបស់កម្ពុជា ហើយថៃត្រូវដកទ័ពចេញ។ ទោះយ៉ាងណា ការប៉ះទង្គិចនៅតាមតំបន់ជម្លោះផ្សេងទៀតនៅតែបន្តកើតមាន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ជម្លោះព្រំដែននេះមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ទេសចរណ៍ និងពាណិជ្ជកម្មឆ្លងដែន។ ប្រាសាទព្រះវិហារជាកេរ្តិ៍ដំណែលវប្បធម៌ដ៏មានសារៈសំខាន់ ទាំងសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា និងជាកន្លែងទាក់ទាញទេសចរអន្តរជាតិ។ យោងតាមវីគីភីឌា ការទទួលស្គាល់ពីយូណេស្កូក្នុងឆ្នាំ២០០៨ បានជំរុញឲ្យមានកំណើនភ្ញៀវទេសចរទៅកាន់តំបន់នោះ ប៉ុន្តែក៏បានធ្វើឱ្យភាពតានតឹងកាន់តែខ្លាំងឡើងដែរ។ ក្នុងពេលមានការប្រយុទ្ធគ្នា ព្រំដែនជាច្រើនកន្លែងត្រូវបានបិទ ប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពអ្នកស្រុក និងការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម។ វប្បធម៌ខ្មែរដែលមានឥទ្ធិពលក្នុងតំបន់នេះបានក្លាយជាចំណុចប្រសព្វនៃអត្តសញ្ញាណជាតិ ដែលបង្កើតឱ្យមានអារម្មណ៍ជាតិនិយមទាំងនៅកម្ពុជា និងថៃ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

វីគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា នៅឆ្នាំ២០២៥ ជម្លោះព្រំដែនបានផ្ទុះឡើងសាជាថ្មីជាមួយនឹងការប្រយុទ្ធគ្នាដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតចាប់តាំងពីជម្លោះចាប់ផ្តើម។ ការវិវត្តនេះបង្ហាញឱ្យឃើញថា ទោះបីមានការសម្រេចរបស់តុលាការអន្តរជាតិក៏ដោយ ក៏ផ្នែកជាច្រើននៃព្រំដែននៅមិនទាន់ត្រូវបានកំណត់ព្រំដែនច្បាស់លាស់។ ប្រធានបទនេះនៅតែជាប្រភពនៃភាពតានតឹងផ្នែកនយោបាយ និងយោធារវាងរដ្ឋាភិបាលទាំងពីរ។ អ្នកអាន KhmerPulse អាចតាមដានព័ត៌មានបន្ថែមអំពីវិវត្តថ្មីៗនៃជម្លោះនេះ ព្រោះវាមានឥទ្ធិពលផ្ទាល់ទៅលើសន្តិសុខតំបន់ និងទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរ។