សង្រ្គាមកម្ពុជា-វៀតណាម

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់សព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia សង្រ្គាមកម្ពុជា-វៀតណាម គឺជាជម្លោះប្រដាប់អាវុធមួយដែលកើតឡើងរវាងឆ្នាំ១៩៧៨ និងឆ្នាំ១៩៨៩ ដោយមានភាគីពាក់ព័ន្ធសំខាន់ៗគឺ របបខ្មែរក្រហម និងរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម ព្រមទាំងសម្ព័ន្ធមិត្តរៀងៗខ្លួន។ សង្រ្គាមនេះបានចាប់ផ្តើមនៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៨ ជាមួយនឹងការលុកលុយរបស់កងទ័ពវៀតណាមចូលកម្ពុជា ហើយបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ១៩៨៩ បន្ទាប់ពីការដកទ័ពវៀតណាមចេញពីទឹកដីកម្ពុជាទាំងស្រុង។

Wikipedia បានបញ្ជាក់ថា ជម្លោះនេះជាផ្នែកមួយនៃសង្រ្គាមឥណ្ឌូចិនលើកទីបី និងជាការប្រឈមមុខដាក់គ្នារវាងមហាអំណាចក្នុងអំឡុងសង្រ្គាមត្រជាក់ ដោយសហភាពសូវៀតបានគាំទ្រវៀតណាម ឯចិនបានគាំទ្រខ្មែរក្រហម។ លទ្ធផលសំខាន់នៃសង្រ្គាម គឺការផ្តួលរំលំរបបខ្មែរក្រហម និងការបង្កើតសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា ដែលមានការគាំទ្រពីវៀតណាម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ភូមិសាស្ត្រនៃសង្រ្គាមនេះគ្របដណ្តប់តំបន់ភាគខាងកើត និងខាងត្បូងនៃប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសតំបន់ព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម ដែលជាច្រកចូលដ៏សំខាន់នៃកងទ័ពវៀតណាម និងកងកម្លាំងខ្មែរក្រហម។ តំបន់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃនៅភាគខាងជើង និងខាងលិច ក៏ជាទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រដែរ ដោយមានជំរំជនភៀសខ្លួន និងមូលដ្ឋានទ័ពរបស់ក្រុមប្រឆាំងនានា ជាពិសេសខ្មែរក្រហម និងរណសិរ្សរំដោះជាតិប្រជាជនខ្មែរ។

សព្វវចនាធិប្បាយដដែលក៏បានរាយការណ៍អំពីតួអង្គពាក់ព័ន្ធសំខាន់ៗដែរ៖ កងទ័ពវៀតណាម រួមជាមួយរណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា (KUFNS) បានចូលឈ្លានពានកម្ពុជាដើម្បីផ្តួលរំលំរបបខ្មែរក្រហម។ ភាគីខ្មែរក្រហម ដែលដឹកនាំដោយ ប៉ុល ពត ទទួលបានការគាំទ្រផ្នែកយោធា និងនយោបាយពីចិន។ បន្ថែមពីនេះ ក្រុមប្រឆាំងផ្សេងទៀត ដូចជាកងកម្លាំងរាជានិយម និងសាធារណរដ្ឋនិយម ក៏បានចូលរួមនៅក្នុងសមរភូមិនាពេលក្រោយមកដែរ ដែលធ្វើឲ្យតំបន់ព្រំដែនទាំងមូលក្លាយជាសមរភូមិបន្តបន្ទាប់អស់រយៈពេលជាងមួយទសវត្ស។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ឫសគល់នៃសង្រ្គាមនេះមានតាំងពីជម្លោះព្រំដែនរវាងកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (ខ្មែរក្រហម) និងវៀតណាម ដែលបានផ្ទុះឡើងកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរនៅឆ្នាំ១៩៧៧-១៩៧៨។ ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សាហាវបំផុតមួយគឺ ការសម្លាប់រង្គាលនៅបាជុក ក្នុងខេត្តអាន់យ៉ាង នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៨ ដែលកងទ័ពខ្មែរក្រហមបានសម្លាប់ជនស៊ីវិលជនជាតិវៀតណាមជាច្រើនរយនាក់។ ឧប្បត្តិហេតុនេះ រួមជាមួយការវាយប្រហារតាមព្រំដែនជាបន្តបន្ទាប់ បានជំរុញឲ្យវៀតណាមសម្រេចចិត្តលុកលុយកម្ពុជាជាផ្លូវការ នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៨។

Wikipedia រាយការណ៍ថា ការឈ្លានពានរបស់វៀតណាមបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី២៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៨ ហើយក្នុងរយៈពេលប្រហែលពីរសប្តាហ៍ កងទ័ពខ្មែរក្រហមត្រូវបានផ្តួលរំលំ ហើយរបបសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា (PRK) ត្រូវបានបង្កើតឡើង ក្រោមការដឹកនាំរបស់ ហេង សំរិន។ ទោះជារបបថ្មីត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយបណ្តាប្រទេសមួយចំនួន ក៏សង្រ្គាមមិនបានបញ្ចប់ភ្លាមៗនោះទេ ដោយខ្មែរក្រហម និងក្រុមតស៊ូផ្សេងទៀត បានបន្តធ្វើសង្រ្គាមទ័ពព្រៃប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាល PRK និងកងទ័ពវៀតណាមពីមូលដ្ឋានតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ នៅឆ្នាំ១៩៨៩ ក្រោយការចរចាអន្តរជាតិ និងការផ្លាស់ប្តូរភូមិសាស្ត្រនយោបាយ វៀតណាមបានដកកងទ័ពទាំងអស់ចេញពីកម្ពុជា ដោយបញ្ចប់ជំពូកដ៏យូរអង្វែងនេះជាផ្លូវការ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia សង្រ្គាមបានបន្សល់ទុកនូវផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌កម្ពុជា។ របបខ្មែរក្រហមបានបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច និងប្រព័ន្ធកសិកម្មអស់ទាំងស្រុង ដែលបណ្តាលឲ្យមានគ្រោះទុរភិក្ស និងការស្លាប់ដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ ការលុកលុយរបស់វៀតណាម និងការបង្កើតរបប PRK បាននាំមកនូវជំនួយមនុស្សធម៌ពីសូវៀត និងប្រទេសសង្គមនិយមដទៃទៀត ដូចបានបង្ហាញក្នុងរូបថតកប៉ាល់សូវៀតនៅកំពង់ផែព្រះសីហនុ ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩។ ទោះយ៉ាងណា សេដ្ឋកិច្ចជាតិនៅតែជួបប្រទះភាពលំបាក ដោយសារការហ៊ុមព័ទ្ធពីប្រទេសលោកខាងលិច និងការបន្តសង្រ្គាមផ្ទៃក្នុង។

ផ្នែកវប្បធម៌ សម័យកាលនេះមានការស្តារឡើងវិញនូវស្ថាប័នអប់រំ និងសាសនា ដែលត្រូវបានបំផ្លាញដោយខ្មែរក្រហម ថ្វីបើការអនុវត្តន៍មានលក្ខណៈកំណត់ ដោយសារសង្រ្គាមក៏ដោយ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ ការកសាងឡើងវិញនូវអត្តសញ្ញាណជាតិក្រោមឥទ្ធិពលវៀតណាម ក៏បានបង្កើតឲ្យមានការជជែកវែកញែកអំពីអធិបតេយ្យភាពវប្បធម៌ខ្មែរដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ សង្រ្គាមកម្ពុជា-វៀតណាមនៅតែជាប្រធានបទដែលមានឥទ្ធិពលលើទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-វៀតណាម និងនយោបាយផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា។ តាម Wikipedia ការចាកចេញរបស់កងទ័ពវៀតណាមនៅថ្ងៃទី២៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៨៩ ត្រូវបានប្រារព្ធជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រ ហើយវិមានមិត្តភាពកម្ពុជា-វៀតណាមនៅភ្នំពេញត្រូវបានសាងសង់ឡើងដើម្បីរំលឹកដល់ការផ្តួលរំលំរបបខ្មែរក្រហម និងការបង្កើតរបបថ្មី។ ប៉ុន្តែ មរតកនៃសង្រ្គាមនេះនៅតែបង្កឲ្យមានមតិខុសគ្នា ជាពិសេសនៅក្នុងចំណោមអ្នកដែលចាត់ទុកវៀតណាមជាអ្នករំដោះ និងអ្នកដែលមើលឃើញថាជាការកាន់កាប់។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីសង្រ្គាមនេះមានសារៈសំខាន់ ដោយសារវាប៉ះពាល់ដល់បញ្ហាសហសម័យដូចជា វិវាទព្រំដែន ការស្វែងរកយុត្តិធម៌សម្រាប់ជនរងគ្រោះខ្មែរក្រហម និងការវិវត្តនៃទំនាក់ទំនងភូមិសាស្ត្រនយោបាយក្នុងតំបន់អាស៊ាន។ ព្រឹត្តិការណ៍នានា ដូចជាការកាត់ក្តីក្នុងសាលាក្តីខ្មែរក្រហម និងការប្រារព្ធខួបថ្ងៃ៧ មករា នៅតែធ្វើឲ្យប្រធានបទនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធជានិច្ច។