KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់១៩ កក្កដា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ១៩ កក្កដា ២០២៦

ភ្លើងឆេះព្រៃនៅកាណាដា ឆ្នាំ ២០២៣

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ពពកផ្សែងដ៏ធំសម្បើមដែលបណ្តាលមកពីភ្លើងឆេះព្រៃនៅកេបិចក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៣ ប្រភព: Wikipedia

រដូវកាលភ្លើងឆេះព្រៃនៅកាណាដាឆ្នាំ ២០២៣ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជារដូវកាលដ៏អាក្រក់បំផុតមិនធ្លាប់មានក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រទេសនេះ។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា ភ្លើងឆេះព្រៃដ៏ធំបានចាប់ផ្តើមនៅខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៣ ហើយបានកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើងនៅខែមិថុនា ដោយរីករាលដាលទៅដល់ទាំង ១៣ ខេត្តនិងដែនដីរបស់កាណាដា។ តំបន់ដែលរងគ្រោះខ្លាំងរួមមាន អាល់ប៊ឺតា (Alberta) កូឡុំប៊ីអង់គ្លេស (British Columbia) ដែនដីភាគពាយ័ព្យ (Northwest Territories) ណូវ៉ា ស្កូតៀ (Nova Scotia) អន់តារីយ៉ូ (Ontario) និងកេបិច (Quebec)។

គិតត្រឹមរដូវកាលភ្លើងឆេះព្រៃឆ្នាំ ២០២៣ តំបន់ដែលត្រូវបានឆេះសរុបគឺជាកំណត់ត្រាខ្ពស់បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រកាណាដា ដោយបានលើសពីរដូវកាលឆ្នាំ ១៩៨៩ ១៩៩៥ និង ២០១៤ ព្រមទាំងជាកំណត់ត្រាខ្ពស់បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេរិកខាងជើង ដោយលើសពីរដូវភ្លើងឆេះព្រៃនៅភាគខាងលិចសហរដ្ឋអាមេរិកកាលពីឆ្នាំ ២០២០។ យោងតាមទិន្នន័យវិគីភីឌា ផ្ទៃដីសរុបដែលត្រូវឆេះមានច្រើនជាង ១៨ លានហិកតា ដែលជាតួលេខមិនធ្លាប់មាន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ផែនទីបង្ហាញពីចំនួនថ្ងៃដែលកម្រិត PM2.5 លើសដែនកំណត់សុវត្ថិភាពដោយសារផ្សែងភ្លើងឆេះព្រៃនៅកាណាដានិងសហរដ្ឋអាមេរិក ប្រភព: Wikipedia

ភ្លើងឆេះព្រៃបានគ្របដណ្តប់តំបន់ព្រៃឈើដ៏ធំធេងទូទាំងកាណាដា ចាប់ពីព្រៃបូរៀលនៅភាគខាងលិចរហូតដល់ព្រៃលាយនៅភាគខាងកើត។ ខេត្តដូចជាអាល់ប៊ឺតា និងកូឡុំប៊ីអង់គ្លេសបានជួបប្រទះនឹងភ្លើងឆេះដ៏សាហាវតាំងពីដើមខែឧសភា ខណៈដែលកេបិចនិងអន់តារីយ៉ូបានឃើញការផ្ទុះឡើងយ៉ាងខ្លាំងក្នុងខែមិថុនា។ នៅដែនដីភាគពាយ័ព្យ ភ្លើងឆេះបានគំរាមកំហែងទីក្រុង Yellowknife រហូតដល់មានការបញ្ជាឲ្យជម្លៀសប្រជាជនជាច្រើននាក់នៅក្នុងខែសីហា។

ផលប៉ះពាល់ដល់ប្រជាជនគឺធ្ងន់ធ្ងរ៖ ប្រជាជនរាប់ម៉ឺននាក់ត្រូវបានជម្លៀសចេញពីផ្ទះសម្បែងរបស់ពួកគេ រួមទាំងសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចនៅតាមតំបន់ដាច់ស្រយាល។ ទីក្រុងនិងភូមិមួយចំនួនដូចជា Enterprise ក្នុងដែនដីភាគពាយ័ព្យត្រូវបានបំផ្លាញយ៉ាងដំណំ។ ផ្សែងដ៏ក្រាស់បានរាលដាលគ្របដណ្តប់តំបន់អាមេរិកខាងជើង បណ្តាលឲ្យគុណភាពខ្យល់ធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង និងមានការព្រមានសុខភាពសម្រាប់ប្រជាជនរាប់សិបលាននាក់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ភូមិ Enterprise ក្នុងដែនដីភាគពាយ័ព្យក្រោយភ្លើងឆេះព្រៃនៅខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៣ ប្រភព: Wikipedia

កាណាដាធ្លាប់ជួបប្រទះនឹងរដូវភ្លើងឆេះព្រៃធំៗកន្លងមក រួមមានឆ្នាំ ១៩៨៩ ១៩៩៥ និង ២០១៤ ដែលសុទ្ធតែបានបង្កការខូចខាតយ៉ាងដំណំ។ ប៉ុន្តែយោងតាមវិគីភីឌា រដូវកាលឆ្នាំ ២០២៣ បានបំបែកកំណត់ត្រាទាំងនេះដោយគម្លាតយ៉ាងច្រើន។ ផ្ទៃដីដែលឆេះសរុបមានប្រមាណ ១៨,៥ លានហិកតា (គិតត្រឹមខែកញ្ញា) ដែលច្រើនជាងទ្វេដងនៃកំណត់ត្រាមុន។ តួលេខនេះក៏ធ្វើឲ្យវាក្លាយជារដូវភ្លើងឆេះព្រៃដ៏អាក្រក់បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេរិកខាងជើង ដោយលើសពីកំណត់ត្រាមុនដែលធ្វើឡើងដោយភ្លើងឆេះនៅភាគខាងលិចសហរដ្ឋអាមេរិកឆ្នាំ ២០២០។

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធរវាងភ្លើងឆេះព្រៃដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនេះនិងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដោយអាកាសធាតុក្តៅហួតហែងជាងធម្មតាបានបង្កើតលក្ខខណ្ឌអំណោយផលសម្រាប់អគ្គិភ័យរីករាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ការសិក្សាមួយចំនួនបានបង្ហាញថា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុបានធ្វើឱ្យអាកាសធាតុដែលអំណោយផលដល់ភ្លើងឆេះព្រៃកើនឡើងទ្វេដង។ នេះគឺជាការរំលឹកថា ការឡើងកម្តៅភពផែនដីកំពុងបង្កើនហានិភ័យគ្រោះធម្មជាតិទូទាំងពិភពលោក។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ផ្សែងភ្លើងឆេះព្រៃគ្របដណ្ដប់ទីក្រុងញូវយ៉កនៅថ្ងៃទី ៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៣ ប្រភព: Wikipedia

ភ្លើងឆេះព្រៃឆ្នាំ ២០២៣ បានបង្កការខូចខាតសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ការចំណាយលើការពន្លត់ភ្លើងអាចឡើងដល់រាប់ពាន់លានដុល្លារ រួមជាមួយនឹងការបាត់បង់ប្រាក់ចំណូលពីវិស័យឧស្សាហកម្មព្រៃឈើ កសិកម្ម និងទេសចរណ៍។ នៅក្នុងខេត្តអាល់ប៊ឺតា ផលិតកម្មប្រេងនិងឧស្ម័នត្រូវបានរំខានដោយការជម្លៀសកម្មករ និងការខូចខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ ការអះអាងធានារ៉ាប់រង (insurance claims) បានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។

រូបភាពនៃទីក្រុងញូវយ៉កដែលគ្របដណ្តប់ដោយផ្សែងពណ៌ទឹកក្រូចនៅថ្ងៃទី ៧ ខែមិថុនា បានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃវិបត្តិអាកាសធាតុ និងត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយទូទាំងពិភពលោក។ សាលារៀននិងព្រឹត្តិការណ៍នានាត្រូវបានបិទខ្ទប់ ខណៈដែលប្រជាជនត្រូវបានណែនាំឲ្យពាក់ម៉ាស់ និងស្នាក់នៅក្នុងផ្ទះ។ ទិដ្ឋភាពអាប់អួរនេះបានធ្វើឲ្យមានការប្រៀបធៀបទៅនឹងភាពយន្តបែបប្រល័យលោក និងបានជំរុញឲ្យមានការពិភាក្សាយ៉ាងទូលំទូលាយអំពីការការពារបរិស្ថាន។

ផ្សែងពីភ្លើងឆេះព្រៃនៅកាណាដាក៏បានធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកទៅដល់ទ្វីបអឺរ៉ុប ដោយបណ្តាលឲ្យគុណភាពខ្យល់នៅតំបន់ខ្លះនៃអេស្ប៉ាញ និងព័រទុយហ្គាល់ធ្លាក់ចុះ ដូចដែលរូបភាពផ្កាយរណបបានបង្ហាញ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ផ្សែងពីភ្លើងឆេះព្រៃនៅកាណាដាបានធ្វើដំណើរទៅដល់អេស្ប៉ាញនិងព័រទុយហ្គាល់នៅថ្ងៃទី ២៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៣ ប្រភព: Wikipedia

ភ្លើងឆេះព្រៃនៅកាណាដាឆ្នាំ ២០២៣ មិនមែនគ្រាន់តែជាគ្រោះមហន្តរាយក្នុងតំបន់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាសញ្ញាព្រមានសម្រាប់ពិភពលោកទាំងមូលអំពីផលប៉ះពាល់នៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលកំពុងប្រឈមនឹងការកើនឡើងនៃគ្រោះរាំងស្ងួតនិងទឹកជំនន់ ព្រមទាំងគ្រោះអគ្គិភ័យព្រៃឈើម្តងម្កាល ព្រឹត្តិការណ៍នេះគឺជាការរំលឹកពីសារៈសំខាន់នៃការត្រៀមខ្លួនទប់ទល់នឹងគ្រោះធម្មជាតិ និងការការពារធនធានព្រៃឈើ។

ក្នុងកំឡុងពេលនៃវិបត្តិ កាណាដាបានទទួលជំនួយពីប្រទេសជាច្រើនរួមមានអាហ្វ្រិកខាងត្បូង អូស្ត្រាលី ម៉ិកស៊ិក និងប្រទេសផ្សេងៗទៀត ដែលបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិក្នុងការដោះស្រាយគ្រោះមហន្តរាយ។ មេរៀនពីកាណាដាអាចជួយពង្រឹងប្រព័ន្ធព្រមាននិងការគ្រប់គ្រងភ្លើងឆេះព្រៃនៅកម្ពុជាផងដែរ ជាពិសេសនៅពេលដែលប្រទេសក្នុងតំបន់ក៏ប្រឈមនឹងផ្សែងឆ្លងដែនពីភ្លើងឆេះព្រៃនៅឥណ្ឌូនេស៊ីឬប្រទេសថៃដែរ។

នៅក្នុងការចរចាអាកាសធាតុអន្តរជាតិដូចជា COP ភ្លើងឆេះព្រៃនៅកាណាដាបានក្លាយជាឧទាហរណ៍ដ៏រន្ធត់នៃភាពបន្ទាន់នៃការកាត់បន្ថយការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។ សម្រាប់អ្នកអានចង្វាក់ខ្មែរ ការតាមដានព្រឹត្តិការណ៍បែបនេះជួយឱ្យយល់ពីទំនាក់ទំនងរវាងវិបត្តិបរិស្ថានសកល និងផលប៉ះពាល់ដែលអាចមកដល់កម្ពុជាក្នុងថ្ងៃអនាគត។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

Related articles · 1 brief

លោកត្រាំគំរាមដាក់ពន្ធគយបន្ថែមលើកាណាដា ខណៈផ្សែងភ្លើងឆេះព្រៃគ្របដណ្ដប់សហរដ្ឋអាមេរិក

ប្រធានាធិបតីដូណាល់ ត្រាំ បានគំរាមដាក់ពន្ធគយបន្ថែមលើទំនិញកាណាដា ក្រោយផ្សែងភ្លើងឆេះព្រៃគ្របដណ្ដប់តំបន់ជាច្រើនរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ខណៈកាណាដាថាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុតម្រូវឱ្យមានកិច្ចខិតខំរួមគ្នា។

27 sources · BBC News, Deutsche Welle, France 24