ភាសាកន្តាំង

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

តាមវិគីភីឌា ភាសាកន្តាំង គឺជាវ៉ារ្យ៉ង់យ៉េ (Yue Chinese) ដែលមានកិត្តិយសបំផុត និងជាភាសាមួយក្នុងគ្រួសារភាសាស៊ីណូ-ទីបេ (Sino-Tibetan)។ វាមានប្រភពចេញពីទីក្រុងក្វាងចូវ (Guangzhou) ឬគ័នតុង (Canton) និងតំបន់ដីសណ្ដទន្លេគុជ្យជុំវិញនោះ។ ទោះបីជាពាក្យ “ភាសាកន្តាំង” ជារឿយៗសំដៅទៅលើវ៉ារ្យ៉ង់មានកិត្តិយសនេះក៏ដោយ វាក៏ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅដើម្បីសំដៅទៅលើក្រុមភាសាយ៉េទាំងមូល រួមទាំងពូជភាសាដូចជាភាសាតៃស្វាន (Taishanese) ដែលពិបាកស្ដាប់ឲ្យយល់គ្នាជាមួយភាសាកន្តាំងសុទ្ធ។

ភាសាកន្តាំងជាភាសាមួយដែលមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំង ទាំងក្នុងនាទីភាសាក្នុងស្រុកនៅចិនភាគខាងត្បូង និងជាភាសាអន្តរជាតិនៅក្នុងសហគមន៍ចិននៅបរទេស។ បច្ចុប្បន្ន តាមវិគីភីឌា គេប៉ាន់ប្រមាណថាមានអ្នកនិយាយភាសាកន្តាំងប្រមាណ ៨៥ លាននាក់នៅទូទាំងសកលលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាមវិគីភីឌា ភាសាកន្តាំងត្រូវបាននិយាយយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងខេត្តក្វាងទុង (Guangdong) និងតំបន់ស្វយ័តក្វាងស៊ី (Guangxi) នៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ក៏ដូចជានៅក្នុងតំបន់រដ្ឋបាលពិសេសហុងកុង និងម៉ាកាវ ដែលវាជាភាសាផ្លូវការមួយផងដែរ។ លើសពីនេះ សហគមន៍ជនជាតិចិនថ្នាក់កន្តាំងដែលបានធ្វើអន្តោប្រវេសន៍ទៅកាន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ សហរដ្ឋអាមេរិក អឺរ៉ុប និងអូស្ត្រាលី បាននាំភាសានេះទៅកាន់ទីតាំងថ្មី បង្កើតបានជាសហគមន៍ភាសាកន្តាំងយ៉ាងរស់រវើក។

តាមវិគីភីឌា នៅក្នុងភូមិសាស្ត្រកំណើត ភាសាកន្តាំងមានអ្នកនិយាយជាង ៨០ លាននាក់។ ជនជាតិចិនដែលនិយាយភាសាកន្តាំង ជាទូទៅត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាជនជាតិដើមកន្តាំង (Cantonese people)។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ប្រវត្តិនៃភាសាកន្តាំងអាចតាមដានត្រឡប់ទៅសម័យចិនសម័យកណ្ដាល (Middle Chinese) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងរាជវង្សស៊ុយ (Sui) រាជវង្សថាង (Tang) និងរាជវង្សសុង (Song)។ ភាសាកន្តាំងសម័យទំនើបត្រូវបានកត់សម្គាល់ថា រក្សាបាននូវលក្ខណៈសូរសព្ទជាច្រើនពីភាសាចិនសម័យកណ្ដាល ជាពិសេសព្យញ្ជនៈខាងចុង (-m, -n, -ng, -p, -t, -k) ដែលត្រូវបានបាត់បង់នៅក្នុងភាសាចិនកុកងឺ (Mandarin) និងគ្រាមភាសាភាគខាងជើងជាច្រើន។

ការលេចឡើងនៃភាសាកន្តាំងជាពូជភាសាមានកិត្តិយសបានចាប់ផ្ដើមឡើងនៅក្នុងតំបន់កំពង់ផែពាណិជ្ជកម្មក្វាងចូវ ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់នៃភាគខាងត្បូងចិនតាំងពីបុរាណ។ ក្នុងអំឡុងសតវត្សទី១៩ និងទី២០ រលកនៃការធ្វើអន្តោប្រវេសន៍យ៉ាងធំពីតំបន់នេះទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិក អូស្ត្រាលី និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ បានធ្វើឲ្យភាសាកន្តាំងក្លាយជាភាសាលេចធ្លោមួយនៅក្នុងសហគមន៍ចិនក្រៅប្រទេស។ តាមវិគីភីឌា ភាសាកន្តាំងត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាភាសាចិនដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតនៅក្នុងពិភពខាងលិច រហូតដល់ការកើនឡើងនៃភាសាកុកងឺក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សថ្មីៗនេះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ភាសាកន្តាំងមានឥទ្ធិពលយ៉ាងជ្រាលជ្រៅលើវប្បធម៌និងសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេសតាមរយៈឧស្សាហកម្មភាពយន្តហុងកុង តន្ត្រីកន្តុបប៉ុប (Cantopop) និងម្ហូបអាហារកន្តាំង។ ភាពយន្តនិងកម្មវិធីទូរទស្សន៍ពីហុងកុងបានផ្សព្វផ្សាយភាសាកន្តាំងទៅកាន់ទូទាំងអាស៊ី និងលើសពីនេះ។ តន្ត្រីកន្តុបប៉ុបធ្លាប់ជាកម្លាំងចលករដ៏សំខាន់នៅក្នុងពិភពតន្ត្រីចិន។

ខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ហុងកុងជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុសកលមួយដែលប្រើប្រាស់ភាសាកន្តាំងជាភាសាការងារចម្បងអស់ជាច្រើនទសវត្ស ទោះបីភាសាអង់គ្លេសក៏មានឋានៈជាភាសាផ្លូវការក៏ដោយ។ តាមវិគីភីឌា អាជីវកម្មជាច្រើនក្នុងសហគមន៍ចិនក្រៅប្រទេស ជាពិសេសនៅសហរដ្ឋអាមេរិកខាងជើង អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងអូស្ត្រាលី បានបន្តប្រើភាសាកន្តាំងជាភាសាសំខាន់សម្រាប់ធ្វើជំនួញ។ ភាពសំបូរបែបនៃវប្បធម៌និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះនៃម្ហូបអាហារកន្តាំងក៏រួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការតបន្តប្រជាប្រិយភាពភាសានេះផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ភាសាកន្តាំងអាចមានភាពពាក់ព័ន្ធដោយសារវាជាភាសាចម្បងមួយនៅក្នុងសហគមន៍ចិនជុំវិញពិភពលោក រួមទាំងនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលកម្ពុជាជាផ្នែកមួយ។ យោងតាមវិគីភីឌា ភាសាកន្តាំងនៅតែប្រើប្រាស់យ៉ាងសកម្មក្នុងវិស័យពាណិជ្ជកម្ម និងវប្បធម៌ ជាពិសេសតាមរយៈហុងកុង ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងសំខាន់។

ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ មានការពិភាក្សាអំពីឋានៈរបស់ភាសាកន្តាំងនៅក្នុងបរិបទនយោបាយ ជាមួយនឹងការលើកទឹកចិត្តឱ្យប្រើភាសាកុកងឺក្នុងតំបន់មួយចំនួន។ ទោះជាយ៉ាងណា តាមវិគីភីឌា កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងថែរក្សាភាសាកន្តាំងនៅតែបន្ត ជាពិសេសក្នុងសហគមន៍ក្រៅប្រទេស ដែលធ្វើឲ្យភាសានេះមានកន្លែងសំខាន់ក្នុងពិភពសម័យទំនើប។