KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់១៧ កក្កដា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ១៧ កក្កដា ២០២៦

ប្រទេសកាប់វែរ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

រូបភាពផ្កាយរណបប្រជុំកោះកាប់វែរក្នុងឆ្នាំ២០១០ ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ប្រទេសកាប់វែរ (Cabo Verde) មានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋកាប់វែរ គឺជាប្រទេសប្រជុំកោះមួយស្ថិតនៅកណ្តាលមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ឆ្នេរខាងលិចនៃទ្វីបអាហ្វ្រិក។ ប្រទេសនេះរួមមានកោះភ្នំភ្លើងចំនួនដប់ ដែលមានផ្ទៃដីសរុបប្រមាណ ៤,០៣៣ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា (១,៥៥៧ ម៉ាយការ៉េ)។

កោះទាំងនេះស្ថិតនៅចម្ងាយចន្លោះ ៦០០ ទៅ ៨៥០ គីឡូម៉ែត្រខាងលិចនៃកាបវែរ (Cap‑Vert) ដែលជាចំណុចខាងលិចបំផុតនៃទ្វីបអាហ្វ្រិក ហើយជាដើមកំណើតនៃឈ្មោះរបស់ប្រទេសនេះ។ តាមវិគីភីឌា កាប់វែរជាផ្នែកនៃតំបន់អេកូឡូស៊ីម៉ាការ៉ូណេស៊ី (Macaronesia) ដូចគ្នានឹងកោះអាហ្សូរ៉េស (Azores) កោះការី (Canary Islands) កោះម៉ាឌែរ (Madeira) និងកោះសាវ៉ាច (Savage Isles) ដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ឆ្នេរកាឡ្យូ (Calhau) ជាមួយភ្នំម៉ុនតេវែរឌេ (Monte Verde) នៅកោះសាវិសង់ជេ (São Vicente) ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រពីវិគីភីឌា ប្រជុំកោះកាប់វែរមានប្រភពមកពីភ្នំភ្លើង ដែលបង្កើតបានទេសភាពចម្រុះ រួមមានឆ្នេរខ្សាច់ ជ្រលងភ្នំតូចៗ និងកំពូលភ្នំដូចជា ភ្នំម៉ុនតេវែរឌេ នៅកោះសាវិសង់ជេ។ កោះធំជាងគេគឺកោះសាន់ធីអាហ្គូ (Santiago) ដែលជាទីតាំងរបស់រដ្ឋធានីប្រាយ៉ា (Praia)។ តាមរយៈរូបភាពផ្កាយរណប គេអាចមើលឃើញពីភាពដាច់ឆ្ងាយរបស់កោះទាំងនេះពីដីគោក ដែលបង្កើតប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីឯករាជ្យមួយ។

តាមរូបភាពពីរ៉ាមីតប្រជាជនពីវិគីភីឌា (Pyramide Cap‑Vert.PNG) ប្រជាជនកាប់វែរមានសមាមាត្រយុវជននិងកុមារខ្ពស់ ដែលបង្ហាញពីសក្ដានុពលកម្លាំងពលកម្មនាថ្ងៃអនាគត។ ប្រជាជនភាគច្រើនរស់នៅតាមតំបន់ឆ្នេរ និងមានវប្បធម៌ចម្រុះរវាងព័រទុយហ្គាល់និងអាហ្វ្រិក។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាព័រទុយហ្គាល់ ប៉ុន្តែប្រជាជនភាគច្រើននិយាយភាសាគ្រីអូលកាប់វែរ (Crioulo) នៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ផែនទីបុរាណ Insulae Capitis Viridis ឆ្នាំ១៥៩៨ បង្ហាញពីប្រជុំកោះកាប់វែរ ប្រភព: Wikipedia

តាមកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រដែលបានចងក្រងក្នុងវិគីភីឌា កោះកាប់វែរត្រូវបានរកឃើញដោយអ្នករុករកព័រទុយហ្គាល់នៅសតវត្សរ៍ទី១៥ ជាកោះដែលគ្មានមនុស្សរស់នៅពីមុនមក។ ផែនទីឆ្នាំ១៥៩៨ ដែលមានឈ្មោះជាភាសាឡាតាំងថា Insulae Capitis Viridis បានបញ្ជាក់ពីវត្តមានរបស់កោះនេះនៅលើផែនទីអឺរ៉ុបកាលពីសម័យនោះ។ ក្នុងអំឡុងសម័យអាណានិគម កាប់វែរបានក្លាយជាចំណុចស្នូលសម្រាប់ការជួញដូរទាសករឆ្លងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក និងជាកន្លែងឈប់សម្រាកសម្រាប់នាវាដឹកជញ្ជូនពីអឺរ៉ុបទៅកាន់អាមេរិកនិងអាស៊ី។ រូបភាពកប៉ាល់ Garthpool ដែលបានលិចនៅកោះបូអាវីស្តា (Boa Vista) ក្នុងឆ្នាំ១៩២៨ បញ្ជាក់ពីតួនាទីរបស់ដែនសមុទ្រនេះក្នុងនាវាចរណ៍ពិភពលោក។

ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក Amílcar Cabral និងគណបក្ស PAIGC កាប់វែរបានទទួលឯករាជ្យពីព័រទុយហ្គាល់នៅថ្ងៃទី៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៧៥។ បន្ទាប់ពីឯករាជ្យ ប្រទេសនេះបានវិវត្តទៅជាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យពហុបក្ស ដោយមានការបោះឆ្នោតសេរីនិងការផ្លាស់ប្តូរអំណាចដោយសន្តិវិធី។ រូបភាពប្រធានាធិបតី Jorge Carlos Fonseca ជាមួយអតីតប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក Barack Obama នៅសេតវិមានក្នុងឆ្នាំ២០១៤ បង្ហាញពីទំនាក់ទំនងការទូតដ៏រឹងមាំរបស់កាប់វែរនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ជាតិកាប់វែរ Cabo Verde Airlines (អតីត TACV) ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចរបស់កាប់វែរពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើវិស័យទេសចរណ៍ សេវាកម្ម និងការផ្ទេរប្រាក់ពីសហគមន៍ជនភៀសខ្លួននៅបរទេស។ ប្រទេសនេះមានក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ជាតិឈ្មោះ Cabo Verde Airlines (ដើមឡើយ TACV) ដែលភ្ជាប់កោះទៅកាន់អឺរ៉ុប អាមេរិក និងអាហ្វ្រិក។ រូបភាពទូកកប៉ាល់នៅកំពង់ផែ Porto Grande ទីក្រុង Mindelo ក៏ដូចជាកំពង់ផែ Porto Novo និងអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ Aristides Pereira បង្ហាញពីការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសម្រាប់គាំទ្រវិស័យទាំងនេះ។

ផ្នែកវប្បធម៌ កាប់វែរល្បីល្បាញដោយសារតន្ត្រី Morna ដែលត្រូវបានអ្នកចម្រៀង Cesária Évora (រូបភាពខាងលើមានក្នុងបណ្ណសារវិគីភីឌា) នាំយកទៅកាន់ពិភពលោក។ ម្ហូបប្រពៃណីដ៏ពេញនិយមគឺ Cachupa ដែលជាប្រភេទសម្លធ្វើពីពោត សណ្តែក ត្រី ឬសាច់ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការលាយឡំនៃវប្បធម៌អាហ្វ្រិកនិងព័រទុយហ្គាល់។ លើសពីនេះ មានកាសែតក្នុងស្រុកដូចជា Expresso das Ilhas, A Nação និង Já ដែលដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាននិងវប្បធម៌ក្នុងប្រទេស។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ទាហានជើងទឹកនៃឆ្មាំឆ្នេរកាប់វែរ ប្រភព: Wikipedia

នាពេលបច្ចុប្បន្ន ប្រទេសកាប់វែរកំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ជាពិសេសការកើនឡើងកម្ពស់ទឹកសមុទ្រ និងគ្រោះរាំងស្ងួតរ៉ាំរ៉ៃ ដែលប៉ះពាល់ដល់វិស័យកសិកម្មនិងធនធានទឹក។ ក្នុងឋានៈជាប្រទេសកោះតូចមួយ កាប់វែរបានដើរតួនាទីយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងវេទិកាអន្តរជាតិស្តីពីអាកាសធាតុ និងបានជំរុញឲ្យមានការគាំទ្រពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។

លើសពីនេះ ទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្ររបស់កាប់វែរនៅមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកធ្វើឲ្យវាក្លាយជាដៃគូសំខាន់សម្រាប់សន្តិសុខដែនសមុទ្រ រួមទាំងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការនេសាទខុសច្បាប់និងចរាចរណ៍គ្រឿងញៀន។ យោងតាមរូបភាពកងទាហានឆ្មាំឆ្នេរ ប្រទេសនេះកំពុងពង្រឹងសមត្ថភាពកងទ័ពជើងទឹករបស់ខ្លួន។ ទន្ទឹមនឹងនេះ កាប់វែរនៅតែរក្សាទំនាក់ទំនងការទូតល្អជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក សហភាពអឺរ៉ុប និងបណ្តាប្រទេសអាហ្វ្រិក ដូចដែលបានបង្ហាញក្នុងជំនួបរវាងប្រធានាធិបតី Fonseca និងលោក Obama កាលពីឆ្នាំ២០១៤។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

Related articles · 8 briefs

ខ្យងសមុទ្រថ្មីត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមអ្នកចាំទីកាប់វែដ Vozinha ក្រោយ World Cup

សារព័ត៌មាន BBC និង Tuoi Tre រាយការណ៍ពីការដាក់ឈ្មោះប្រភេទខ្យងសមុទ្រថ្មី Aldisa Vozinha ដើម្បីរំលឹកដល់ទម្រង់លេងអ្នកចាំទីក្រុមកាប់វែដក្នុងការប្រកួតជាមួយអេស្ប៉ាញនាព្រឹត្តិការណ៍ World Cup ២០២៦។

3 sources · BBC News, Tuoi Tre, Asharq Al-Awsat

មេសស៊ីស៊ុតបាល់ប្រវត្តិសាស្ត្រ តែអាហ្សង់ទីនរងការភ្ញាក់ផ្អើលពីកាប់វែដ

នៅក្នុងការប្រកួត FIFA World Cup 2026 នៅទីក្រុង Miami លោក Lionel Messi បានបង្កើតកំណត់ត្រាថ្មីៗជាច្រើន ប៉ុន្តែក្រុមអាហ្សង់ទីនត្រូវប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំងដើម្បីយកឈ្នះក្រុមកាប់វែដ ៣-២ ក្នុងម៉ោងបន្ថែម និងឡើងទៅវគ្គ ១៦ ក្រុមចុងក្រោយ។

12 sources · Al Jazeera, Channel News Asia, Rappler

កាប់វែរឌីបំបែកកំណត់ត្រាប្រទេសតូចបំផុតឡើងវគ្គ ៣២ ក្រុម World Cup

ក្រុមកាប់វែរឌីដែលទើបចូលរួម World Cup ជាលើកដំបូង បានស្មើ ០-០ ជាមួយអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត ឡើងទៅវគ្គ ៣២ ក្រុមចុងក្រោយ ហើយនឹងជួបម្ចាស់ជើងឯកអាហ្សង់ទីននៅជុំបន្ទាប់។

13 sources · Al Jazeera, France 24, France 24

កាប់វែរបង្កើតប្រវត្តិសាស្ត្រជាមួយគ្រាប់បាល់ដំបូង ស្មើអ៊ុយរុយហ្គាយ ២-២

កាប់វែរបានស្មើអ៊ុយរុយហ្គាយ ២-២ ក្នុងពូល H នៃ World Cup ២០២៦ កាលពីថ្ងៃចន្ទ ជាមួយគ្រាប់បាល់ដំបូងរបស់ខ្លួន និងបន្តសុបិនឡើងវគ្គសន្សំ ៣២ ក្រុម។

24 sources · Al Jazeera, France 24, New York Times

កាប់វែរស្មើអេស្ប៉ាញ ០-០ ក្នុងការបង្ហាញខ្លួនលើកដំបូងនៅ World Cup

កាប់វែរដែលជាក្រុមចំណូលថ្មីនិងប្រទេសតូចមួយបានទប់ស្មើម្ចាស់ជើងឯកអឺរ៉ុបអេស្ប៉ាញ ០-០ ក្នុងពូល H នៃ FIFA World Cup ២០២៦ នៅថ្ងៃទី១៥ មិថុនា ក្នុងក្រុងអាត្លង់តា។

26 sources · Al Jazeera, France 24, Channel News Asia

កប៉ាល់កម្សាន្តដែលផ្ទុកមេរោគហានតាវ៉ាយូសធ្វើដំណើរទៅកោះកាណារីក្រោយជម្លៀសអ្នកជំងឺ ៣ នាក់

កប៉ាល់កម្សាន្តមួយដែលមានការផ្ទុះឡើងនៃមេរោគហានតាវ៉ាយូសបានចាកចេញពីប្រទេសកាប់វែរឆ្ពោះទៅកាន់កោះកាណារីរបស់ប្រទេសអេស្ប៉ាញ បន្ទាប់ពីមានការជម្លៀសអ្នកជំងឺ ៣ នាក់ចេញពីនាវានៅថ្ងៃពុធ ខណៈអ្នកនៅលើនាវាជិត ១៥០ នាក់ត្រូវបានដាក់ឲ្យនៅដាច់ដោយឡែក។

2 sources · France 24, RT

នាវាទេសចរណ៍ឆ្លងវីរុសហាន់តា នឹងចូលកោះកាណារី

នាវា MV Hondius ដែលមានការផ្ទុះវីរុសហាន់តាបណ្ដាលឱ្យអ្នកដំណើរបីនាក់ស្លាប់ កំពុងត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើដំណើរទៅកោះកាណារីរបស់អេស្ប៉ាញក្នុងរយៈពេលបីទៅបួនថ្ងៃ។

3 sources · Deutsche Welle, France 24, BBC News

អ្នកដំណើរនាវាទេសចរណ៍ ៣ នាក់ស្លាប់ ដោយសារការសង្ស័យផ្ទុះវីរុសហាន់តា

នាវាទេសចរណ៍មួយដែលមានមនុស្សជិត ១៥០ នាក់ កំពុងជាប់គាំងនៅឆ្នេរសមុទ្រ Cape Verde ក្នុងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក បន្ទាប់ពីមានអ្នកដំណើរបីនាក់បានស្លាប់ ដោយសារការផ្ទុះវីរុសហាន់តាដែលគេសង្ស័យ។

5 sources · NPR, Bloomberg, NBC News