ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការចំណាយដើមទុន (Capital expenditure) ឬហៅកាត់ថា CapEx គឺជាប្រាក់ដែលអង្គភាព ឬនីតិបុគ្គលក្រុមហ៊ុន ចំណាយដើម្បីទិញ ថែទាំ ឬកែលម្អទ្រព្យសកម្មថេររបស់ខ្លួន។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ជាភាសាអង់គ្លេស ទ្រព្យសកម្មថេរទាំងនោះរួមមាន អគារ យានយន្ត គ្រឿងបរិក្ខារ ឬដីធ្លី។

ការចំណាយមួយត្រូវបានចាត់ទុកជាការចំណាយដើមទុន នៅពេលដែលប្រាក់ត្រូវបានប្រើដើម្បីទិញទ្រព្យសកម្មថ្មី ឬពន្យារអាយុកាលប្រើប្រាស់របស់ទ្រព្យសកម្មដែលមានស្រាប់។ ឧទាហរណ៍ ការជួសជុលរចនាសម្ព័ន្ធធំៗ ឬការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើង ក៏ស្ថិតក្នុងក្រុមនេះដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ការចំណាយដើមទុនមិនមែនជាទីតាំងភូមិសាស្ត្រ ឬបុគ្គលណាម្នាក់នោះទេ ប៉ុន្តែជាគោលគំនិតគណនេយ្យ និងហិរញ្ញវត្ថុ ដែលអាចអនុវត្តបានចំពោះអង្គភាពនៅគ្រប់ទីកន្លែង។ យោងតាមវិគីភីឌា អ្នកដែលពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ គឺអង្គភាព ឬនីតិបុគ្គលក្រុមហ៊ុន ដែលជាអ្នកចំណាយប្រាក់។ អ្នកគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុ គណនេយ្យករ និងអ្នកវិនិយោគ ច្រើនតែជាអ្នកប្រើពាក្យនេះ ដើម្បីវាយតម្លៃការចំណាយរបស់អង្គភាព។

ដោយសារទ្រព្យសកម្មថេរ ដូចជាអគារ យានយន្ត និងដីធ្លី មាននៅគ្រប់សេដ្ឋកិច្ច ការចំណាយដើមទុនក៏កើតមានក្នុងស្ទើរគ្រប់វិស័យ ចាប់ពីផលិតកម្ម ការដឹកជញ្ជូន រហូតដល់អចលនទ្រព្យ។ ទោះជាយ៉ាងណា ប្រភពដែលបានផ្ដល់មក មិនបានបញ្ជាក់ពីទីតាំង ឬចំនួនប្រជាជនជាក់លាក់នោះទេ ព្រោះនេះមិនមែនជាប្រធានបទភូមិសាស្ត្រ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ឯកសារយោងដែលបានផ្ដល់មក ពីសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា មិនបានរៀបរាប់ពីចំណុចកំណើតជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬកាលបរិច្ឆេទជាក់លាក់នៃពាក្យ Capital expenditure ឡើយ។ ប៉ុន្តែគោលគំនិតស្នូល គឺការបែងចែកការចំណាយដែលបន្ថែមទ្រព្យសកម្មថ្មី ឬពន្យារអាយុកាលរបស់ទ្រព្យសកម្មចាស់។

តាមការពណ៌នារបស់វិគីភីឌា ការចាត់ថ្នាក់នេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះវាបែងចែករវាងការចំណាយសម្រាប់ទ្រព្យសកម្មថ្មី និងការចំណាយដើម្បីធ្វើឱ្យទ្រព្យសកម្មចាស់អាចបន្តប្រើប្រាស់បានយូរ។ ការជួសជុលរចនាសម្ព័ន្ធធំៗ ត្រូវបានលើកឡើងជាឧទាហរណ៍ដែលអាចរាប់ជាការចំណាយដើមទុន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ក្នុងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ការចំណាយដើមទុនជាប់ទាក់ទងនឹងការបង្កើត ឬពង្រឹងទ្រព្យសកម្មដែលអាចគាំទ្រសកម្មភាពផលិតកម្ម និងសេវាកម្មរបស់អង្គភាព។ យោងតាមវិគីភីឌា ប្រាក់ដែលចំណាយលើអគារ យានយន្ត គ្រឿងបរិក្ខារ ឬដីធ្លី គឺជាឧទាហរណ៍ផ្ទាល់នៃការចំណាយប្រភេទនេះ។

តាមនិយមន័យនេះ ការទិញទ្រព្យសកម្មថ្មី ឬការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើង អាចជួយឱ្យអង្គភាពរក្សា ឬបង្កើនសមត្ថភាពប្រតិបត្តិការរបស់ខ្លួន។ ដូច្នេះ ការចំណាយដើមទុនមិនមែនគ្រាន់តែជាលេខក្នុងសៀវភៅគណនេយ្យប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាសញ្ញានៃការវិនិយោគរយៈពេលវែងរបស់ក្រុមហ៊ុន ឬអង្គភាព។

ចំពោះផ្នែកវប្បធម៌ ប្រភពដែលបានផ្ដល់មក មិនបានលើកឡើងពីទំនាក់ទំនងវប្បធម៌ជាក់លាក់នោះទេ។ ប៉ុន្តែការយល់ដឹងពីពាក្យនេះ គឺជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការអានព័ត៌មានអាជីវកម្ម និងរបាយការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុនៅក្នុងសង្គមទំនើប។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការចំណាយដើមទុនច្រើនតែលេចឡើងក្នុងព័ត៌មានអំពីការពង្រីករោងចក្រ គម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការទិញយានយន្តថ្មី ឬការវិនិយោគលើគ្រឿងបរិក្ខារ។ តាមនិយមន័យរបស់វិគីភីឌា ការចំណាយបែបនេះ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការចំណាយដើមទុន នៅពេលវាទិញទ្រព្យសកម្មថ្មី ឬពន្យារអាយុកាលរបស់ទ្រព្យសកម្មដែលមានស្រាប់។

ការយល់ដឹងពីពាក្យនេះ អាចជួយឱ្យអ្នកអានបកស្រាយរបាយការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុរបស់ក្រុមហ៊ុន ឬសេចក្តីប្រកាសរបស់រដ្ឋាភិបាលអំពីការចំណាយលើគម្រោងសាធារណៈបានកាន់តែច្បាស់។ ដោយសារការចំណាយដើមទុនជាប់ទាក់ទងនឹងទ្រព្យសកម្មថេរ ការផ្លាស់ប្តូរក្នុងការវិនិយោគបែបនេះ អាចជាសញ្ញាមួយអំពីទំនុកចិត្តរបស់អាជីវកម្មចំពោះសេដ្ឋកិច្ច។