ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ឬ ការបុកយានយន្ត គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ដែលកើតឡើងនៅពេលយានយន្តមួយបុកជាមួយយានយន្តផ្សេង អ្នកថ្មើរជើង សត្វ វត្ថុកំទេចកំទីនៅលើផ្លូវ ឬ ឧបសគ្គផ្សេងទៀតដូចជា ដើមឈើ បង្គោលភ្លើង ឬ សំណង់អគារ។ តាមវីគីភីឌា គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ជាទូទៅបណ្ដាលឱ្យមានអ្នករងរបួស ពិការ ស្លាប់ និង ការខូតខាតទ្រព្យសម្បត្តិ ព្រមទាំងបន្ទុកហិរញ្ញវត្ថុចំពោះសង្គម និង បុគ្គលពាក់ព័ន្ធ។ ការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវគោកគឺជាសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃដែលមានគ្រោះថ្នាក់បំផុតតាមទិន្នន័យស្ថិតិ ប៉ុន្តែគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់ពីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយតិចជាងមហន្តរាយដទៃទៀតដែលកម្រកើត។

ពាក្យថា "គ្រោះថ្នាក់រថយន្ត" (car accident) ត្រូវបានអង្គការរដ្ឋាភិបាលនិងសមាគមសារព័ត៌មានជាច្រើនណែនាំឱ្យប្រើដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ដោយអង្គការ Associated Press បានរាយការណ៍ថាគួរពិចារណាមុននឹងប្រើពាក្យនេះ ចំណែកសហជីពអ្នកសារព័ត៌មានជាតិបានណែនាំឲ្យចៀសវាង ព្រោះពាក្យថា "គ្រោះថ្នាក់" បង្កប់ន័យថាមិនអាចទប់ស្កាត់បាន ខណៈការបុកខ្លះគឺជាអំពើចេតនាដូចជា ការប្រើយានយន្តជាអាវុធ ឬ ការធ្វើអត្តឃាត។

មូលហេតុ និងកត្តាហានិភ័យ

ប្រភព: Wikipedia

មូលហេតុចម្បងៗនៃគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍រួមមាន កំហុសអ្នកបើកបរ (ដូចជាការមិនគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍ ការបើកលឿនហួសកំណត់) ការបើកបរក្រោមឥទ្ធិពលគ្រឿងស្រវឹង ឬ គ្រឿងញៀន ការរំខានពេលបើកបរ (ដូចជាការប្រើទូរស័ព្ទ) លក្ខខណ្ឌផ្លូវថ្នល់មិនល្អ កំហុសបច្ចេកទេសរបស់យានយន្ត និង អាកាសធាតុអាក្រក់។ តាមវីគីភីឌា របាយការណ៍ឆ្នាំ១៩៨៥ ផ្អែកលើទិន្នន័យពីចក្រភពអង់គ្លេសនិងសហរដ្ឋអាមេរិកបានរកឃើញថា កំហុសអ្នកបើកបរ ការសេពគ្រឿងស្រវឹង និងកត្តាមនុស្សផ្សេងទៀតបានរួមចំណែកទាំងស្រុងឬមួយផ្នែកដល់ប្រមាណ ៩៣% នៃការបុកទាំងអស់។ ក្រាហ្វខាងលើបង្ហាញពីការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៃហានិភ័យនៅពេលកម្រិតជាតិអាល់កុលក្នុងឈាមឡើងខ្ពស់។

ក្រៅពីគ្រោះថ្នាក់ដោយចៃដន្យ ការបុកមួយចំនួនគឺជាអំពើចេតនា ដូចជាការប្រើយានយន្តវាយប្រហារអ្នកដទៃ (vehicular ramming) ការសម្លាប់តាមយានយន្ត និងការធ្វើអត្តឃាតដោយយានយន្ត។ នៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ កត្តាដូចជាកង្វះគ្រឿងសម្គាល់ផ្លូវ យានយន្តចាស់គ្មានសុវត្ថិភាព និងការអនុវត្តច្បាប់ខ្សោយក៏រួមចំណែកធ្វើឲ្យចំនួនអ្នករងរបួសនិងស្លាប់កាន់តែខ្ពស់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បានកើតឡើងតាំងពីសម័យដើមដំបូងនៃយានយន្ត។ យោងតាមវីគីភីឌា ការបុកយានយន្តដំបូងគេដែលត្រូវបានកត់ត្រាគឺនៅឆ្នាំ១៧៧១ នៅពេលដែលរថយន្តដើរដោយចំហាយទឹករបស់វិស្វករបារាំង Nicolas-Joseph Cugnot បានបុកនឹងជញ្ជាំងឥដ្ឋមួយនៅទីក្រុងប៉ារីស។ ក្រោយមកនៅពេលរថយន្តប្រើសាំងកាន់តែរីករាលដាលនាសតវត្សទី២០ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បានក្លាយជាបញ្ហាសាធារណៈធំមួយ ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសឧស្សាហកម្ម។

ដើម្បីកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ បច្ចេកវិទ្យានិងវិធានសុវត្ថិភាពត្រូវបានណែនាំជាបន្តបន្ទាប់៖ ខ្សែក្រវាត់សុវត្ថិភាព (seat belt) ត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើនៅទសវត្សឆ្នាំ១៩៥០, ពោងសុវត្ថិភាព (airbag) នៅទសវត្សឆ្នាំ១៩៧០, ប្រព័ន្ធហ្វ្រាំងទប់រអិល (ABS) និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងស្ថេរភាពយានយន្ត (ESC) នៅចុងសតវត្ស។ ចំណែកផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ របាំងការពារផ្លូវ (guardrail) និងរង្វង់មូល (roundabout) ក៏ជួយកាត់បន្ថយភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃការបុកផងដែរ។

ផលប៉ះពាល់ និងស្ថិតិ

ប្រភព: Wikipedia

ជាសកល គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បណ្ដាលឲ្យមនុស្សស្លាប់ប្រមាណ ១.៣៥ លាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ តាមរបាយការណ៍របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក ដែលត្រូវបានលើកឡើងនៅក្នុងវីគីភីឌា។ អ្នករងរបួសធ្ងន់ធ្ងរឬពិការមានចំនួនរាប់សិបលាននាក់ទៀត។ បន្ទុកសេដ្ឋកិច្ចរួមមានថ្លៃព្យាបាល ការបាត់បង់ផលិតភាព និងការខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិ ដែលចំណាយដល់ប្រទេសជាច្រើនរាប់ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ។

ក្រុមប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលទាបនិងមធ្យមមានអត្រាអ្នកស្លាប់ខ្ពស់ជាងគេ ទោះបីជាពួកគេមានយានយន្តតិចជាងក៏ដោយ។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីទិន្នន័យនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ប៉ុន្តែនៅតែមានអត្រាស្លាប់ខុសគ្នាតាមរដ្ឋ។ គួរឱ្យកត់សម្គាល់ថា មនុស្សវ័យក្មេង (អាយុ ១៥-២៩ ឆ្នាំ) គឺជាក្រុមដែលរងគ្រោះខ្លាំងបំផុត ដោយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ជាមូលហេតុចម្បងនៃការស្លាប់នៅក្នុងក្រុមអាយុនេះ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើន គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នៅតែជាបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈធំមួយ ដែលជារឿយៗត្រូវបានរាយការណ៍ដោយសារព័ត៌មានក្នុងស្រុក។ យោងតាមទិន្នន័យរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកដែលដកស្រង់ក្នុងវីគីភីឌា ប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលទាបនិងមធ្យមមានអត្រាមរណភាពខ្ពស់ជាងគេ ដោយសារកត្តាដូចជាកង្វះហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវថ្នល់ និងការអនុវត្តច្បាប់ខ្សោយ។

ជាសកល និន្នាការថ្មីៗរួមមានការកើនឡើងនៃយានជំនិះអគ្គិសនីខ្នាតតូច (e-scooter) និងក្តីសង្ឃឹមលើបច្ចេកវិទ្យារថយន្តស្វ័យប្រវត្តិដើម្បីកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ទំព័រប្រធានបទនេះផ្តល់នូវព័ត៌មានមូលដ្ឋាន និងតំណភ្ជាប់ទៅកាន់ព័ត៌មានថ្មីៗអំពីសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍នៅកម្ពុជានិងពិភពលោក។