ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវីគីភីឌា ការឈប់ដើរបេះដូងភ្លាមៗ (Sudden Cardiac Arrest - SCA) គឺជាស្ថានភាពវេជ្ជសាស្ត្រដែលបេះដូងឈប់លោតភ្លាមៗ ដោយគ្មានការដឹងមុន ។ នៅពេលបេះដូងឈប់ ឈាមមិនអាចធ្វើចរាចរណ៍ទៅកាន់សរីរាង្គសំខាន់ៗបានឡើយ ជាពិសេសខួរក្បាល ដែលបណ្តាលឱ្យជនរងគ្រោះបាត់បង់ស្មារតីភ្លាមៗ ។ ការខ្វះអុកស៊ីសែននេះធ្វើឱ្យកោសិកាខួរក្បាលចាប់ផ្តើមស្លាប់ក្នុងរយៈពេលតែប៉ុន្មាននាទីប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចបណ្តាលឱ្យមានជំងឺខួរក្បាលធ្ងន់ធ្ងរ រួមទាំងសន្លប់ និងស្ថានភាពដូចជារុក្ខជាតិ (Persistent Vegetative State) ។

វីគីភីឌាក៏បានកត់សម្គាល់ថា ការឈប់ដើរបេះដូងភ្លាមៗ ខុសពីជំងឺគាំងបេះដូង (Heart Attack) ទោះបីជាជារឿយៗពាក្យទាំងពីរត្រូវបានប្រើច្រឡំគ្នា ។ ជំងឺគាំងបេះដូងកើតឡើងពីការស្ទះសរសៃឈាមបេះដូង តែងតែមានរោគសញ្ញាមុនដូចជាឈឺទ្រូង ខណៈពេលដែលការឈប់ដើរបេះដូងអាចកើតឡើងភ្លាមៗដោយសារភាពមិនប្រក្រតីនៃប្រព័ន្ធអគ្គិសនីបេះដូង ដូចជា ventricular fibrillation ជាដើម ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា ជំងឺសរសៃឈាមបេះដូងគឺជាមូលហេតុចម្បងបំផុតនៃការឈប់ដើរបេះដូងភ្លាមៗនៅទូទាំងពិភពលោក ។ កត្តាហានិភ័យរួមមានការលើសសម្ពាធឈាម ជំងឺទឹកនោមផ្អែម ការជក់បារី និងកត្តាសរីរវិទ្យាដូចជាអាយុ និងភេទ ។ បុរសមានអត្រាប្រឈមខ្ពស់ជាងស្ត្រី ហើយអ្នកដែលមានអាយុលើសពី៦០ឆ្នាំ ប្រឈមនឹងការឈប់ដើរបេះដូងច្រើនបំផុត ។

ទោះជាយ៉ាងណា វីគីភីឌាបានរំលេចថា ការឈប់ដើរបេះដូងភ្លាមៗមិនមែនកើតឡើងតែចំពោះមនុស្សចាស់ប៉ុណ្ណោះទេ ។ មនុស្សវ័យក្មេង រួមទាំងអត្តពលិក ក៏អាចទទួលរងដែរ ហើយជារឿយៗបណ្តាលមកពីជំងឺបេះដូងពីកំណើត ដូចជាជំងឺសាច់ដុំបេះដូងឡើងក្រាស់ (Hypertrophic Cardiomyopathy) ជាដើម ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវីគីភីឌា ការយល់ដឹងអំពីការឈប់ដើរបេះដូងបានចាប់ផ្តើមកាលពីសតវត្សទី១៩ នៅពេលដែលគ្រូពេទ្យបានរកឃើញថាការឆក់អគ្គិសនីអាចបង្កឱ្យបេះដូងឈប់ ឬដំណើរការឡើងវិញ ។ ការពិសោធន៍ដំបូងស្តីពីការឆក់បេះដូង (defibrillation) ត្រូវបានធ្វើឡើងលើសត្វដោយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រស្វីសនៅឆ្នាំ១៨៩៩ ។ ការអនុវត្តលើមនុស្សដោយជោគជ័យបានកើតឡើងក្រោយមកនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី២០ ។

ការសង្គ្រោះបេះដូង (CPR) ដែលជាបច្ចេកទេសសង្គ្រោះជីវិតយ៉ាងសំខាន់នាពេលបច្ចុប្បន្ន ត្រូវបានបង្កើតជាទម្រង់ផ្លូវការនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ដោយគ្រូពេទ្យអាមេរិក ។ តាមវីគីភីឌា ការណែនាំ CPR បានផ្លាស់ប្តូរតាមពេលវេលា ដើម្បីសង្កត់ធ្ងន់លើការបង្ហាប់ទ្រូងដែលមានគុណភាពខ្ពស់ ជាជាងការផ្តោតលើការផ្លុំខ្យល់ ។ ការរីកចម្រើននេះបានបង្កើនអត្រារស់រានមានជីវិតយ៉ាងច្រើន ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការព្យាបាលការឈប់ដើរបេះដូងភ្លាមៗតម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគធនធានសេដ្ឋកិច្ចធំធេង ។ យោងតាមវីគីភីឌា ការសង្គ្រោះបន្ទាន់រួមមាន CPR និងការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ឆក់បេះដូងស្វ័យប្រវត្តិ (AED) ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មាននាទីដំបូងគឺចាំបាច់បំផុត ដើម្បីបង្កើនឱកាសរស់រាន ។ ការចំណាយលើ AED ការបណ្តុះបណ្តាល និងការសម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យអាចជាបន្ទុកសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំសម្រាប់ប្រព័ន្ធសុខាភិបាល ជាពិសេសនៅប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដែលធនធានមានកម្រិត ។

វប្បធម៌នៃការឆ្លើយតបនឹងការគាំងបេះដូងក៏មានភាពខុសគ្នាពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ ។ នៅក្នុងសង្គមដែលមានការបណ្តុះបណ្តាល CPR ជាកំហិតក្នុងសាលារៀន និងកន្លែងធ្វើការ ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក និងន័រវែស អត្រានៃការធ្វើ CPR ដោយអ្នកដើរកាត់គឺខ្ពស់ ដែលធ្វើឱ្យឱកាសរស់រានបានល្អ។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅប្រទេសដែលខ្វះការយល់ដឹង និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ឱកាសនេះមានកម្រិតទាប ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ ការឈប់ដើរបេះដូងភ្លាមៗនៅតែជាបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈដ៏សំខាន់មួយ ។ តាមវីគីភីឌា អត្រាការស្លាប់ដោយសារការគាំងបេះដូងនៅក្រៅមន្ទីរពេទ្យនៅតែខ្ពស់ ហើយកត្តាថ្មីៗដូចជាជំងឺកូវីដ-១៩ បានធ្វើឱ្យស្ថានភាពកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ដោយសារការពន្យារពេលព្យាបាល និងផលវិបាកដោយផ្ទាល់ ។ ដើម្បីទប់ទល់ បច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗដូចជាកម្មវិធីទូរស័ព្ទ CPR និងម៉ាស៊ីនឆក់តាមដ្រូនកំពុងត្រូវបានអភិវឌ្ឍ ដើម្បីកាត់បន្ថយពេលវេលាឆ្លើយតប ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពី CPR និងសារៈសំខាន់នៃការឆ្លើយតបរហ័សអាចជួយសង្គ្រោះជីវិតបាននៅក្នុងសហគមន៍ ។ ថ្វីបើទិន្នន័យជាក់លាក់សម្រាប់កម្ពុជាមិនមានច្រើនក៏ដោយ ក៏ការកើនឡើងនៃជំងឺសរសៃឈាមបេះដូងនៅក្នុងតំបន់ធ្វើឱ្យការត្រៀមខ្លួនជារឿងចាំបាច់បំផុត ។