ដំឡូងមី
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ប្រភព: Wikipedia
ដំឡូងមី (Cassava) មានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រថា Manihot esculenta គឺជារុក្ខជាតិស្មែងដែលជាកម្មសិទ្ធិក្នុងអំបូរល្ពៅ (Euphorbiaceae)។ វាមានដើមកំណើតនៅតំបន់អាមេរិកខាងត្បូង ជាពិសេសប្រទេសប្រេស៊ីល ប៉ារ៉ាហ្គាយ និងតំបន់ព្រែកអាដេស។ ដំឡូងមីត្រូវបានដាំដុះយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងតំបន់ត្រូពិកនិងស៊ុបត្រូពិកជាដំណាំមួយឆ្នាំ ដើម្បីយកមើមរបស់វាដែលសំបូរទៅដោយម្សៅប្រើជាអាហារ។ យោងតាមវិគីភីឌា ដំឡូងមីគឺជាប្រភពកាបូអ៊ីដ្រាតដ៏សំខាន់ទីបីនៅក្នុងតំបន់ត្រូពិក បន្ទាប់ពីស្រូវ និងពោត ដោយមនុស្សរាប់រយលាននាក់ពឹងផ្អែកលើវាសម្រាប់ជាអាហារប្រចាំថ្ងៃ។ មើមដំឡូងមីត្រូវបានប្រើប្រាស់ទាំងក្នុងទម្រង់ស្រស់ និងកែច្នៃជាម្សៅតាពីយ៉ូកា (tapioca) ដែលមានតម្រូវការខ្ពស់ក្នុងឧស្សាហកម្មម្ហូបអាហារ និងឧស្សាហកម្មដទៃទៀត។
ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន
ប្រភព: Wikipedia
ដំឡូងមីអាចដុះលូតលាស់លើដីច្រើនប្រភេទ សូម្បីដីដែលមានជីជាតិទាប និងមិនត្រូវការទឹកច្រើន ហេតុនេះវាត្រូវបានដាំនៅតាមតំបន់ដែលមានអាកាសធាតុក្តៅស្ងួត។ យោងតាមវិគីភីឌា បណ្តាប្រទេសនាំចេញដំឡូងមីធំជាងគេលើពិភពលោករួមមាន នីហ្សេរីយ៉ា ថៃ និងឥណ្ឌូនេស៊ី ខណៈដែលប្រទេសប្រេស៊ីល និងសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោក៏ជាប្រទេសផលិតធំដែរ។ នៅទ្វីបអាហ្រ្វិក ដំឡូងមីដើរតួជាអាហារស្នូលសម្រាប់ប្រជាជនជាង ៨០០ លាននាក់។ នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ វាមិនត្រឹមតែជាអាហារប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាដំណាំនាំចេញដ៏សំខាន់ផងដែរ។ នៅកម្ពុជា ការដាំដំឡូងមីត្រូវបានកសិករជាច្រើនអនុវត្តន៍ ជាពិសេសនៅតាមបណ្តាខេត្តជាប់ព្រំដែនថៃ និងវៀតណាម ដែលជាច្រកនាំចេញសំខាន់។ កសិករខ្មែរប្រើប្រាស់ដំឡូងមីទាំងសម្រាប់ទីផ្សារក្នុងស្រុកនិងនាំចេញទៅកាន់ប្រទេសជិតខាង ធ្វើឱ្យវាជាដំណាំសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់សម្រាប់ជនបទ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ប្រភព: Wikipedia
ភស្តុតាងខាងបុរាណវិទ្យាបង្ហាញថា ដំឡូងមីត្រូវបានប្រជាជនដើមនៅអាមេរិកខាងត្បូងដាំដុះតាំងពីជាង ៨០០០ ឆ្នាំមកហើយ។ ជនជាតិព័រទុយហ្គាល់គឺជាអ្នកនាំយកដំណាំនេះពីប្រេស៊ីលទៅកាន់អាហ្រ្វិកនៅសតវត្សទី១៦ ដោយមានគោលបំណងផ្តល់អាហារសម្រាប់ពួកទាសករនៅលើកប៉ាល់ និងនៅដីអាណានិគម។ ដោយសារតែភាពងាយស្រួលដាំនិងការអត់ធន់នឹងគ្រោះរាំងស្ងួត ដំឡូងមីបានរីករាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅទូទាំងទ្វីបអាហ្រ្វិក។ នៅអាស៊ី វាត្រូវបានណែនាំតាមរយៈពួកអាណានិគមអេស្ប៉ាញ និងព័រទុយហ្គាល់ ដោយចាប់ផ្តើមនៅហ្វីលីពីន និងឥណ្ឌូនេស៊ី មុនពេលផ្សព្វផ្សាយដល់កម្ពុជា ថៃ និងវៀតណាមនៅសតវត្សក្រោយៗ។ ការដាំដុះដ៏ធំនៅក្នុងទ្វីបអាហ្រ្វិកនាសតវត្សទី២០ ត្រូវបានជំរុញដោយគោលនយោបាយរដ្ឋាភិបាលអាណានិគម និងការកើនឡើងនៃប្រជាជន។
សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌
ប្រភព: Wikipedia
ដំឡូងមីផ្តល់នូវផលិតផលចម្រុះជាច្រើន៖ មើមស្រស់ត្រូវបានស្ងោរ អាំង ឬចំហុយ ជាអាហារពេលព្រឹកឬអាហារស្រាល។ ម្សៅតាពីយ៉ូកាដែលបានពីការកែច្នៃគឺជាវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ធ្វើនំបញ្ចុក មីកញ្ចប់ និងបង្អែមផ្សេងៗ។ យោងតាមវិគីភីឌា នៅអាហ្រ្វិកខាងលិច ម្សៅហ្គារី (garri) ត្រូវបានផលិតដោយការក្រិសមើម ស្រង់ទឹកចេញ ហើយលីង បង្កើតបានជាអាហារដ៏មានជីវជាតិ។ នៅប្រេស៊ីល ហ្វារ៉ូហ្វា (farofa) ក៏ត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរបៀបស្រដៀងគ្នានិងជាមុខម្ហូបប្រពៃណី។ ក្រៅពីអាហារ ម្សៅដំឡូងមីក៏ប្រើក្នុងឧស្សាហកម្មក្រដាស វាយនភណ្ឌ និងជីវៈឥន្ធនៈផងដែរ។ ស្លឹកខ្ចីរបស់ដំឡូងមីមានផ្ទុកសារធាតុចិញ្ចឹមខ្ពស់ តែចាំបាច់ត្រូវចំអិនឱ្យបានត្រឹមត្រូវព្រោះវាអាចមានសមាសធាតុពុល (cyanogenic glycosides) បើបរិភោគឆៅ។ នៅប្រទេសកម្ពុជា ដំឡូងមីតែងតែត្រូវបានបរិភោគជាអាហារសាមញ្ញ ដូចជាមីស្ងោរញ៉ាំជាមួយអំបិលឬទឹកដោះគោដូង ហើយក៏មានការប្រើប្រាស់ជាម្សៅសម្រាប់ធ្វើនំបញ្ចុកនិងបង្អែមដទៃទៀត។
ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន
ប្រភព: Wikipedia
ដោយសារភាពធន់នឹងគ្រោះរាំងស្ងួត ដំឡូងមីកំពុងត្រូវបានគេយកចិត្តទុកដាក់ជាដំណាំដែលមានសក្តានុពលសម្រាប់សន្តិសុខស្បៀងក្នុងការប្រឈមនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ ទោះយ៉ាងណា ដំណាំនេះក៏មានហានិភ័យដែរ៖ យោងតាមវិគីភីឌា ជំងឺវីរុសដូចជាជំងឺពុកមើម (cassava mosaic disease) និងសត្វល្អិតផ្កាម្សៅ (mealybug) ត្រូវបានរាយការណ៍ថាបានបង្កការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួនដូចជាថៃនិងឥណ្ឌា។ នៅកម្ពុជា វិស័យដំឡូងមីកំពុងប្រឈមមុខនឹងការឡើងចុះថ្លៃទីផ្សារ និងភាពមិនច្បាស់លាស់នៃតម្រូវការពីបរទេស ជាពិសេសពីប្រទេសថៃ ដែលជាទីផ្សារធំបំផុតសម្រាប់ម្សៅដំឡូងមីរបស់កម្ពុជា។ ការអភិវឌ្ឍពូជថ្មីដែលធន់នឹងជំងឺនិងមានផលិតភាពខ្ពស់គឺជាគន្លឹះដ៏សំខាន់សម្រាប់ធានានិរន្តរភាពនៃដំណាំដ៏សំខាន់នេះសម្រាប់កសិករខ្មែរ។
អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ
អភិបាលស្រុកតាំងគោកជំរុញកសិករដាំដំឡូងមី និងបន្លែបន្ទាប់បន្សំ ដើម្បីសម្រាលបន្ទុកគ្រួសារ
នៅថ្ងៃទី២៧ ខែឧសភា លោក ហាក់ ម៉ុងហួត អភិបាលស្រុកតាំងគោក ខេត្តកំពង់ធំ បានចុះពិនិត្យចម្ការកសិករនៅឃុំអណ្តូងពោធិ៍ និងជំរុញឱ្យពួកគាត់ដាំដំឡូងមី និងបន្លែបន្ទាប់បន្សំ ដើម្បីសម្រាលបន្ទុកគ្រួសារ។