ស៊ីឌីអេមអេ (CDMA)

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ស៊ីឌីអេមអេ (Code Division Multiple Access) គឺជាវិធីសាស្ត្រចូលដំណើរការប៉ុស្តិ៍ទំនាក់ទំនង (channel access method) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងបច្ចេកវិទ្យាទំនាក់ទំនងវិទ្យុជាច្រើន។ CDMA ជាឧទាហរណ៍នៃការចូលដំណើរការច្រើន (multiple access) ដោយអនុញ្ញាតឲ្យឧបករណ៍បញ្ជូនជាច្រើនផ្ញើព័ត៌មានក្នុងពេលដំណាលគ្នាតាមប៉ុស្តិ៍តែមួយ ដោយមិនបង្កការរំខានដល់គ្នា។ បច្ចេកវិទ្យានេះប្រើបច្ចេកទេសស្ព្រេដស្ពិចត្រាម (spread spectrum) និងគ្រោងការណ៍សរសេរកូដពិសេស ដើម្បីអាចឲ្យអ្នកប្រើប្រាស់ជាច្រើនចែករំលែកក្រុមប្រេកង់តែមួយបាន។

គោលការណ៍សំខាន់គឺការផ្តល់កូដតែមួយគត់ដល់អ្នកប្រើប្រាស់នីមួយៗ ហើយសញ្ញារបស់ពួកគេត្រូវបានគុណជាមួយកូដនោះមុនពេលបញ្ជូន។ នៅផ្នែកទទួល ឧបករណ៍នឹងដឹងថាសញ្ញាណាមួយជារបស់អ្នកប្រើណា ដោយប្រើកូដដែលត្រូវគ្នា។ គុណសម្បត្តិធំជាងគេគឺការប្រើប្រាស់វិសាលគមប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ និងមានសុវត្ថិភាពល្អ។ CDMA គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃប្រព័ន្ធទូរសព្ទចល័ត 2G និង 3G ដូចជា cdmaOne និង CDMA2000 ដែលធ្លាប់មានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំងនៅតាមតំបន់មួយចំនួននៃពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

បណ្តាញ CDMA ធ្លាប់មានការរីករាលដាលយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួន។ តាមវិគីភីឌា សហរដ្ឋអាមេរិកគឺជាទីផ្សារធំជាងគេ ដោយមានក្រុមហ៊ុន Verizon និង Sprint ជាប្រតិបត្តិករ CDMA ដ៏សំខាន់។ នៅអាស៊ី កូរ៉េខាងត្បូងបានកសាងបណ្តាញ CDMA ទូទាំងប្រទេសតាំងពីឆ្នាំ១៩៩៦ ដែលធ្វើឲ្យប្រទេសនេះក្លាយជាអ្នកដឹកនាំផ្នែកទូរសព្ទចល័តដំបូងគេ។ ប្រទេសជប៉ុន (តាមរយៈ KDDI) ចិន (China Telecom) និងឥណ្ឌា (Reliance Communications, Tata Indicom) ក៏បានប្រើប្រាស់ CDMA យ៉ាងទូលំទូលាយផងដែរ។

នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០១០ ចំនួនអ្នកប្រើ CDMA ទូទាំងពិភពលោកបានឡើងដល់ជាង ៥០០ លាននាក់ ដែលភាគច្រើនស្ថិតនៅអាមេរិកខាងជើង និងអាស៊ី។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅអឺរ៉ុប និងអាហ្រ្វិក ស្តង់ដារ GSM មានឥទ្ធិពលច្រើនជាង ដោយសារការគាំទ្រពីសហភាពអឺរ៉ុប។ រីឯនៅកម្ពុជាវិញ CDMA មិនដែលមានវត្តមានធំដុំទេ ព្រោះប្រទេសនេះជ្រើសរើសប្រើប្រាស់ GSM តាំងពីដើមមក លើកលែងតែប្រតិបត្តិករតូចៗមួយចំនួនដែលបានសាកល្បង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិនៃ CDMA ចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ១៩៨៩ នៅពេលក្រុមហ៊ុន Qualcomm នៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានបង្ហាញគំរូដំបូងនៃបច្ចេកវិទ្យាស្ព្រេដស្ពិចត្រាមសម្រាប់ទូរគមនាគមន៍ចល័ត។ តាមវិគីភីឌា ប្រព័ន្ធ cdmaOne (ដែលមានឈ្មោះដើមថា IS-95) ត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ជាលើកដំបូងនៅហុងកុង ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៥ ដោយក្រុមហ៊ុន Hutchison Telecom ហើយបន្ទាប់មកបានពង្រីកទៅកូរ៉េខាងត្បូងនិងសហរដ្ឋអាមេរិក។ cdmaOne បានផ្តល់សេវាសំឡេងឌីជីថលជំនាន់ទី២ ដែលមានគុណភាពច្បាស់ជាងប្រព័ន្ធ AMPS បែបអាណាឡូក។

នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០ CDMA2000 ត្រូវបានបង្កើតឡើងជាស្តង់ដារ 3G ដោយមានកំណែ 1xRTT សម្រាប់សំឡេងនិងទិន្នន័យកម្រិតទាប និង EV-DO (Evolution-Data Optimized) សម្រាប់អ៊ីនធឺណិតល្បឿនខ្ពស់។ ស្របពេលគ្នានេះ បច្ចេកវិទ្យា WCDMA (Wideband CDMA) បានក្លាយជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃប្រព័ន្ធ UMTS ដែលជា 3G ទូទៅសម្រាប់ប្រតិបត្តិករ GSM ចាស់ៗ។ ទោះបីឈ្លោះប្រជែងគ្នាក៏ដោយ បច្ចេកវិទ្យាទាំងពីរនេះសុទ្ធតែប្រើគោលការណ៍ CDMA នៅក្នុងចំណុចស្នូល។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច CDMA មានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើឧស្សាហកម្មទូរគមនាគមន៍។ តាមវិគីភីឌា Qualcomm ដែលជាអ្នកបង្កើតបច្ចេកវិទ្យានេះ បានក្លាយជាក្រុមហ៊ុនធំមួយផ្នែកបន្ទះឈីបនិងកម្មសិទ្ធិបញ្ញា ដោយទទួលបានប្រាក់សួយសារពីគ្រប់ឧបករណ៍ CDMA ដែលបានផលិត និងលក់។ ការគ្រប់គ្រងប៉ាតង់យ៉ាងតឹងរ៉ឹងនេះបានបង្កើនថ្លៃដើមដល់ក្រុមហ៊ុនផលិតទូរសព្ទ និងធ្វើឲ្យម៉ូឌែល CDMA មានតម្លៃខ្ពស់ជាងគូប្រជែង GSM នៅដំណាក់កាលដំបូង។

ក្នុងវប្បធម៌ប្រើប្រាស់ CDMA មានភាពខុសគ្នាពី GSM ដោយសារឧបករណ៍ CDMA ដើមដំបូងមិនប្រើស៊ីមកាត (SIM card) ទេ ប៉ុន្តែប្រើវិធីចុះឈ្មោះឧបករណ៍ជាមួយប្រតិបត្តិករ។ ការនេះបានធ្វើឲ្យអ្នកប្រើប្រាស់មិនអាចផ្លាស់ប្តូរបណ្តាញបានដោយងាយស្រួល ដែលនាំឲ្យមានការរិះគន់អំពីសេរីភាពអ្នកប្រើប្រាស់។ ទោះជាយ៉ាងណា នៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ CDMA បានជួយពន្លឿនការគ្របដណ្តប់បណ្តាញដោយសារការគ្របដណ្តប់វិសាលគមប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងតម្លៃសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទាបនៅពេលនោះ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅឆ្នាំ២០២៦ បច្ចេកវិទ្យា CDMA កំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃការប្រើប្រាស់។ តាមវិគីភីឌា និងរបាយការណ៍ព័ត៌មានថ្មីៗ ប្រតិបត្តិករធំៗបានបិទបណ្តាញ CDMA 2G/3G របស់ពួកគេជាបន្តបន្ទាប់៖ Verizon នៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានបញ្ឈប់សេវានៅចុងឆ្នាំ២០២២, Sprint បានបញ្ចូលគ្នាជាមួយ T-Mobile និងបញ្ឈប់ CDMA, ហើយ KDDI នៅជប៉ុនបានបិទសេវា CDMA 3G នៅឆ្នាំ២០២២ ដែរ។ នៅកូរ៉េខាងត្បូង បណ្តាញ CDMA2000 ត្រូវបានបិទដើម្បីផ្លាស់ទីទៅ LTE និង 5G តាំងពីឆ្នាំ២០១៩។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា CDMA អាចនឹងមិនសូវធ្លាប់ស្គាល់ទេ ពីព្រោះបណ្តាញចល័តកម្ពុជាបានប្រើប្រាស់ GSM និង LTE ជាស្តង់ដារ។ ប៉ុន្តែការយល់ដឹងអំពីបច្ចេកវិទ្យាដែលបានត្រួសត្រាយផ្លូវនេះ អាចជួយឲ្យអ្នកអានវាយតម្លៃពីការអភិវឌ្ឍន៍បណ្តាញ 5G ដែលកម្ពុជាកំពុងដាក់ឲ្យដំណើរការ។ ការផ្លាស់ប្តូរបច្ចេកវិទ្យានេះក៏ជាការរំឭកថា សូម្បីតែស្តង់ដារដែលធ្លាប់ឈានមុខគេក៏អាចនឹងលែងប្រើក្នុងរយៈពេលតែប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ដែរ។