ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា អ្នកដែលមានអាយុ ១០០ ឆ្នាំ ឬ «អ្នកមានអាយុមួយរយឆ្នាំ» (Centenarian) គឺជាបុគ្គលដែលបានឈានដល់វ័យ ១០០ ឆ្នាំឡើងទៅ។ ពាក្យនេះជាប់ទាក់ទងនឹងភាពចាស់ជរា និងការរស់នៅបានយូរ ដោយសារតែអត្រាអាយុសង្ឃឹមរស់នៅជាមធ្យមរបស់មនុស្សនៅទូទាំងពិភពលោក គឺនៅក្រោម ១០០ ឆ្នាំ។

ទិន្នន័យពីអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) ដែលត្រូវបានដកស្រង់ដោយវិគីភីឌា បានបង្ហាញថា នៅឆ្នាំ ២០១២ មានអ្នកមានអាយុ ១០០ ឆ្នាំចំនួន ៣១៦.៦០០ នាក់នៅទូទាំងពិភពលោក។ តួលេខនេះបានកើនឡើងដល់ ៥៧៣.០០០ នាក់នៅឆ្នាំ ២០២០ ដែលស្មើនឹងការកើនឡើងជិត ៤ ដង បើធៀបនឹងការប៉ាន់ស្មានឆ្នាំ ២០០០ ដែលមានត្រឹម ១៥១.០០០ នាក់។ ការកើនឡើងនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពប្រសើរនៃការថែទាំសុខភាព និងជីវភាពរស់នៅសកល។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមទិន្នន័យដែលបានរាយការណ៍ដោយវិគីភីឌា អ្នកមានអាយុ ១០០ ឆ្នាំភាគច្រើនគឺជាស្ត្រី ដោយស្ត្រីមានចំនួនប្រហែល ៨៥% នៃចំនួនសរុប។ ភាពខុសគ្នានេះត្រូវបានគេជឿថាមកពីកត្តាជីវសាស្ត្រ និងឥរិយាបថថែទាំសុខភាពផ្សេងៗគ្នារវាងភេទ។

ជាទូទៅ ក្រុមអ្នកជំនាញសង្កេតឃើញថា ប្រទេសដែលមានអត្រាអាយុសង្ឃឹមរស់ខ្ពស់ដូចជា ជប៉ុន អ៊ីតាលី និងសហរដ្ឋអាមេរិក ក៏មានចំនួនអ្នកមានអាយុ ១០០ ឆ្នាំច្រើនដែរ។ ប៉ុន្តែ ការរស់នៅដល់វ័យនេះនៅតែជាព្រឹត្តិការណ៍កម្រនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដែលអាយុសង្ឃឹមរស់នៅទាបជាង។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងមួយគឺ លោកស្រីម៉ារីយ៉ា ឡាហ្គូនេស (រូបភាពខាងលើ) ដែលជាអ្នកនិពន្ធម៉ិកស៊ិក បានថតរូបក្នុងវ័យ ១០០ ឆ្នាំនាឆ្នាំ ២០២៣។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រ កាលពីមុនសតវត្សរ៍ទី២០ ការរស់នៅដល់អាយុ ១០០ ឆ្នាំគឺជារឿងដ៏កម្រខ្លាំងណាស់។ រូបថតបុរាណដូចជារបស់លោកស្រី សារ៉ា ប៊ែដ (Sarah Baird) ដែលថតក្នុងឆ្នាំ ១៨៨០ គឺជាភស្តុតាងមួយនៃការរស់នៅដល់វ័យនេះតាំងពីយូរមកហើយ។ ប៉ុន្តែការកត់ត្រាអាយុនាសម័យនោះមិនទាន់មានភាពជាក់លាក់នៅឡើយទេ។

មនុស្សដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការថាមានអាយុវែងបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រគឺ លោកស្រី ហ្សាន កាលម៉ង់ (Jeanne Calment) ជនជាតិបារាំង។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា លោកស្រីបានរស់នៅពីឆ្នាំ ១៨៧៥ ដល់ឆ្នាំ ១៩៩៧ ហើយបានឈានដល់អាយុ ១២២ ឆ្នាំ ១៦៤ ថ្ងៃ ដែលជាកំណត់ត្រាដែលមិនទាន់មាននរណាបំបែកបាន។ ការរស់នៅរបស់គាត់បានក្លាយជាប្រធានបទសិក្សាសម្រាប់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជាច្រើន ដែលចង់ស្វែងយល់ពីកត្តានៃភាពចាស់ជរា។

ក្នុងសតវត្សរ៍ទី២១ ចំនួនអ្នកមានអាយុ ១០០ ឆ្នាំបានកើនឡើងយ៉ាងគំហុក ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពជឿនលឿនផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ និងការថយចុះនៃអត្រាមរណភាពទារក។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការឈានដល់អាយុ ១០០ ឆ្នាំគឺជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់មួយដែលត្រូវបានប្រារព្ធក្នុងវប្បធម៌ជាច្រើន។ នៅចក្រភពអង់គ្លេស ព្រះមហាក្សត្រិយានីអេលីហ្សាបែតទី២ (ហើយបច្ចុប្បន្នព្រះមហាក្សត្រឆាលស៍ទី៣) បានផ្ញើកាតជូនពរដល់ពលរដ្ឋដែលប្រារព្ធខួបកំណើតគម្រប់ ១០០ ឆ្នាំ និង ១០៥ ឆ្នាំ។ រីឯនៅសហរដ្ឋអាមេរិកវិញ ប្រធានាធិបតីក៏មានប្រពៃណីផ្ញើកាតជូនពរផងដែរ ដូចបានឃើញក្នុងកាតពីអតីតប្រធានាធិបតី ជេរ៉ាល់ ហ្វដ (Gerald Ford)។

តាមផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ការកើនឡើងនៃចំនួនប្រជាជនវ័យចាស់ រួមទាំងអ្នកមានអាយុ ១០០ ឆ្នាំ បានបង្កើតទាំងបញ្ហាប្រឈម និងឱកាស។ រដ្ឋាភិបាលនានាត្រូវប្រឈមមុខនឹងសំពាធលើប្រព័ន្ធសោធននិវត្តន៍ និងសេវាថែទាំសុខភាពរយៈពេលវែង។ ទោះយ៉ាងណា ទីផ្សារសម្រាប់មនុស្សចាស់ ដែលហៅថា «សេដ្ឋកិច្ចប្រាក់» (silver economy) ក៏កំពុងរីកចម្រើន ដោយមានទំនិញ និងសេវាជាច្រើនសម្រាប់ក្រុមអាយុនេះ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន និន្នាការកើនឡើងនៃអ្នកមានអាយុ ១០០ ឆ្នាំមានការពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងទៅនឹងគោលនយោបាយសុខាភិបាល និងសង្គម។ អង្គការសហប្រជាជាតិបានព្យាករថាចំនួននេះនឹងបន្តកើនឡើងក្នុងទសវត្សរ៍ក្រោយ ដោយសារការកើនឡើងជាបន្តនៃអាយុសង្ឃឹមរស់ ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះជាអាយុសង្ឃឹមរស់មធ្យមនៅមានកម្រិតទាប (ប្រមាណ ៧០ ឆ្នាំ) ក៏ដោយ ក៏និន្នាការសកលនេះគឺគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាក៏កំពុងឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរប្រជាសាស្ត្រ ដោយមានមនុស្សចាស់កាន់តែច្រើន។ ការយល់ដឹងអំពីកត្តាដែលនាំទៅរកភាពចាស់ជរាដោយសុខភាពល្អ ដូចជារបបអាហារ និងសកម្មភាពរាងកាយ អាចជួយរៀបចំគោលនយោបាយនាពេលអនាគត។

ព័ត៌មានថ្មីៗជារឿយៗរំលេចពីបុគ្គលដែលបានឈានចូលវ័យ ១០០ ឆ្នាំ ព្រមទាំងការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រស្តីពីកត្តាហ្សែន និងបរិស្ថានដែលជួយពន្យារអាយុជីវិត។ ក្រុមអ្នកជំនាញជឿថា ថ្ងៃអនាគត ការរស់នៅដល់ ១០០ ឆ្នាំអាចនឹងក្លាយជារឿងធម្មតាជាងមុន។