អាហ្វ្រិកកណ្តាល

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា អាហ្វ្រិកកណ្តាលគឺជាអនុតំបន់មួយនៃទ្វីបអាហ្វ្រិក ដែលមាននិយមន័យខុសៗគ្នា។ អង្គការសហប្រជាជាតិប្រើពាក្យ "Middle Africa" សម្រាប់តំបន់នេះ ដោយរួមបញ្ចូលប្រទេសចំនួន ៩ គឺ អង់ហ្គោឡា កាមេរូន សាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល ឆាដ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ ហ្គីណេអេក្វាទ័រ ហ្គាបុង និងសាវតូម៉េ និងប្រាំងស៊ីប។ ការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់អាហ្វ្រិកកណ្តាលក៏រាប់បញ្ចូលប៊ូរុនឌី និងរ៉្វាន់ដា ដែលជាទូទៅចាត់ជាតំបន់អាហ្វ្រិកខាងកើត។ ប្រទេសទាំង ១១ នេះជាសមាជិកនៃសហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចនៃរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល (ECCAS) ហើយក្នុងនោះ ៦ ប្រទេសបង្កើតជាសហគមន៍សេដ្ឋកិច្ច និងរូបិយវត្ថុនៃអាហ្វ្រិកកណ្តាល (CEMAC) ដោយប្រើរូបិយប័ណ្ណរួមគឺហ្វ្រង់ CFA អាហ្វ្រិកកណ្តាល។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានពណ៌នាថា អាហ្វ្រិកកណ្តាលត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយអាងទន្លេកុងហ្គោ ដែលជាព្រៃត្រូពិកធំជាងគេទី ២ ក្នុងពិភពលោក សម្បូរជីវៈចម្រុះ និងជាជម្រកដល់ប្រភេទសត្វកម្រ។ ទន្លេកុងហ្គោ និងដៃទន្លេធំៗដូចជា អ៊ូបាងហ្គី និងកាសៃ ជាសរសៃឈាមសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូន និងជីវភាព។ នៅភាគខាងជើង និងខាងត្បូង មានវាលស្មៅសាវ៉ាន់ណាធំៗ ឯតំបន់ឆ្នេរខ្លះមានព្រៃកោងកាង។ បឹងឆាដ និងបឹងតង់ហ្កានីកា ក៏ជាលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រសំខាន់នៃតំបន់នេះ។ អាកាសធាតុភាគច្រើនគឺត្រូពិកសើម។
ប្រជាជនមានចម្រុះជាតិសាសន៍ខ្លាំង រួមមានពួកបានទូ (Bantu) នីឡូទិក (Nilotic) និងជនជាតិពីកម៉េ (Pygmy) ដែលរស់នៅជាអ្នកប្រមាញ់រើសផ្លែឈើក្នុងព្រៃ។ ភាសានិយាយមានរាប់រយ ប៉ុន្តែភាសាផ្លូវការដូចជា បារាំង អង់គ្លេស និងព័រទុយហ្គាល់ ត្រូវបានប្រើក្នុងវិស័យរដ្ឋបាល។ ភាសាសាមញ្ញក្នុងតំបន់រួមមាន លីងហ្កាឡា ស្វាហ៊ីលី និងសង់ហ្គោ។ ទីក្រុងធំៗមានកំណើនប្រជាជនខ្ពស់ ជាពិសេសគីនស្យាសា ដែលមានប្រជាជនជាង ១៥ លាននាក់ ហើយជាមហានគរធំបំផុតមួយនៅអាហ្វ្រិក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា អាហ្វ្រិកកណ្តាលមានប្រវត្តិដ៏យូរជាមួយនគរបុរាណដូចជា នគរកុងហ្គោ លូបា និងលុនដា ដែលបានគ្រប់គ្រងពីសតវត្សរ៍ទី ១៤ ដល់ ១៩។ ទំនាក់ទំនងជាមួយអឺរ៉ុបចាប់ផ្ដើមនៅសតវត្សរ៍ទី ១៥ តាមរយៈការជួញដូរទាសករឆ្លងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ដែលបានធ្វើឱ្យប្រជាជនរាប់លាននាក់ត្រូវបាត់បង់។
ក្នុងអំឡុង "ការដណ្ដើមទ្វីប" នៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ តំបន់នេះត្រូវបានបែងចែកជាអាណានិគមរបស់មហាអំណាចអឺរ៉ុប៖ កុងហ្គោក្រោមការគ្រប់គ្រងយ៉ាងឃោរឃៅរបស់បែលហ្ស៊ិក អាហ្វ្រិកអេក្វាទ័រក្រោមបារាំង អង់ហ្គោឡាក្រោមព័រទុយហ្គាល់ និងកាមេរូនមួយផ្នែកក្រោមអាល្លឺម៉ង់។ ប្រទេសភាគច្រើនទទួលឯករាជ្យនៅទសវត្សរ៍ ១៩៦០ តែបានឆ្លងកាត់វិបត្តិនយោបាយ សង្គ្រាមស៊ីវិល និងជម្លោះប្រដាប់អាវុធជាបន្តបន្ទាប់ ដូចជាសង្គ្រាមកុងហ្គោ (១៩៩៦-២០០៣) ដែលទាក់ទាញកងទ័ពមកពីជាច្រើនប្រទេស និងវិបត្តិនយោបាយនៅសាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមការចុះផ្សាយរបស់វិគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចអាហ្វ្រិកកណ្តាលពឹងផ្អែកខ្លាំងលើធនធានធម្មជាតិ។ អង់ហ្គោឡា ហ្គាបុង និងហ្គីណេអេក្វាទ័រជាប្រទេសនាំចេញប្រេងសំខាន់។ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោសម្បូររ៉ែដូចជាទង់ដែង កូបល និងកូលតាន់ ដែលចាំបាច់សម្រាប់ឧស្សាហកម្មអេឡិចត្រូនិកសកល។ វិស័យកសិកម្មនៅតែជាមុខរបរចម្បងរបស់ប្រជាជនភាគច្រើន។ រូបិយប័ណ្ណ CFA របស់តំបន់ត្រូវបានភ្ជាប់តម្លៃទៅនឹងប្រាក់អឺរ៉ូ ដែលផ្តល់ស្ថិរភាពមួយកម្រិត ប៉ុន្តែតំបន់នេះនៅតែជួបបញ្ហាភាពក្រីក្ររ៉ាំរ៉ៃ និងអាតិផរណា។
ផ្នែកវប្បធម៌ អាហ្វ្រិកកណ្តាលត្រូវបានគេស្គាល់ទូទាំងពិភពលោកតាមរយៈតន្រ្តី (ដូចជាសូគូស និងរុមបា) របាំប្រពៃណី និងសិល្បៈចម្លាក់ដ៏ប៉ិនប្រសប់។ ស្នាដៃសិល្បៈពីក្រុមជនជាតិកុងហ្គោ គូបា និងកាមេរូន ជាឧទាហរណ៍នៃភាពច្នៃប្រឌិតដ៏យូរលង់។ សាសនាគ្រិស្ត និងឥស្លាម រួមនឹងជំនឿប្រពៃណីនិយម ដើរតួនាទីក្នុងជីវភាពសង្គមប្រចាំថ្ងៃ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន អាហ្វ្រិកកណ្តាលកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាសន្តិសុខធ្ងន់ធ្ងរ និងវិបត្តិមនុស្សធម៌ធំៗ។ យោងតាមវិគីភីឌា និងការរាយការណ៍ពីសារព័ត៌មានអន្តរជាតិ ជម្លោះនៅភាគខាងកើតសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ ការបះបោរប្រដាប់អាវុធនៅសាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល និងការវាយប្រហាររបស់ក្រុមជ្រុលនិយមនៅឆាដ (ដូចជាបូកូហារ៉ាម) បានបង្កឱ្យមានជនភៀសខ្លួនរាប់លាននាក់ និងត្រូវការជំនួយមនុស្សធម៌ជាបន្ទាន់។ កងកម្លាំងរក្សាសន្តិភាពរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (MONUSCO) និងកងកម្លាំងសហភាពអាហ្វ្រិក កំពុងប្រតិបត្តិការ ប៉ុន្តែស្ថានការណ៍នៅផុយស្រួយនៅឡើយ។
លើសពីនេះ ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនៅអាងកុងហ្គោ ដែលជាសួតបៃតងសំខាន់របស់ភពផែនដី កំពុងក្លាយជាកង្វល់អន្តរជាតិ ព្រោះការបាត់បង់ព្រៃឈើប៉ះពាល់ដល់ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុសកល។ សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា តំបន់នេះអាចមានភាពពាក់ព័ន្ធតាមរយៈកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអាស៊ាន-អាហ្វ្រិក ក៏ដូចជាតួនាទីនៃការវិនិយោគរបស់ចិនក្នុងវិស័យធនធានធម្មជាតិ ដែលកំពុងផ្លាស់ប្តូរទេសភាពសេដ្ឋកិច្ច និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធក្នុងតំបន់នេះ។