ទិដ្ឋភាពទូទៅ

សេហ្សាន (Paul Cézanne), រ៉េណ័រ (Pierre-Auguste Renoir) និង ម៉ាទីស (Henri Matisse) គឺជាវិចិត្រករជនជាតិបារាំងបីរូប ដែលមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើការវិវត្តនៃសិល្បៈទំនើបនៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ និងដើមសតវត្សរ៍ទី ២០។ តាមវិគីភីឌា អ្នកទាំងបីរូបនេះធ្វើការនៅក្នុងរចនាបថខុសៗគ្នា ប៉ុន្តែសុទ្ធតែបានផ្លាស់ប្តូររបៀបដែលមនុស្សមើលឃើញ និងបង្កើតសិល្បៈ។ សេហ្សានត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាស្ពានតភ្ជាប់ពីចលនា Impressionism ទៅកាន់ Cubism ដោយគាត់ប្រើទម្រង់ធរណីមាត្រ និងពណ៌ដ៏ជ្រៅ។ រ៉េណ័រជាអ្នកតំណាងដ៏សំខាន់នៃចលនា Impressionism ដែលផ្តោតលើពន្លឺ និងភាពស្រស់ស្អាតនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ រីឯម៉ាទីសវិញ គាត់ជាអ្នកនាំមុខនៃចលនា Fauvism ដែលប្រើពណ៌ភ្លឺចែងចាំង និងហ៊ានបំពានច្បាប់នៃការពណ៌នាជាក់ស្តែង។ ស្នាដៃរបស់អ្នកទាំងបីត្រូវបានដាក់តាំងនៅសារមន្ទីរធំៗជុំវិញពិភពលោក និងបន្តជម្រុញអ្នកសិល្បៈជំនាន់ក្រោយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

អ្នកទាំងបីរូបសុទ្ធតែជាជនជាតិបារាំង។ ប៉ូល សេហ្សាន កើតនៅថ្ងៃទី ១៩ មករា ឆ្នាំ ១៨៣៩ នៅទីក្រុង Aix-en-Provence ភាគខាងត្បូងប្រទេសបារាំង។ ព្យែរ-អូហ្គឺស្ត រ៉េណ័រ កើតនៅថ្ងៃទី ២៥ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៨៤១ នៅទីក្រុង Limoges ភាគកណ្តាលប្រទេស។ ហើយអង់រី ម៉ាទីស កើតនៅថ្ងៃទី ៣១ ធ្នូ ឆ្នាំ ១៨៦៩ នៅ Le Cateau-Cambrésis ភាគខាងជើងប្រទេសបារាំង។ តាមវិគីភីឌា អ្នកទាំងបីបានចំណាយជីវិតភាគច្រើនរបស់ពួកគេនៅបារាំង ដោយរ៉េណ័រធ្វើការនៅប៉ារីស និងភាគខាងត្បូង ខណៈសេហ្សានតែងតែវិលត្រឡប់ទៅកាន់ស្រុកកំណើត Aix-en-Provence វិញ។ ម៉ាទីសបានចំណាយពេលច្រើននៅ Nice និងក្រោយមកនៅ Vence ជាកន្លែងដែលគាត់រចនា Chapelle du Rosaire ផងដែរ។ ក្នុងនាមជាវិចិត្រករ អ្នកទាំងបីមិនត្រឹមតែគូររូបប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែខ្លះធ្វើរូបចម្លាក់ និងបោះពុម្ពផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

សតវត្សរ៍ទី ១៩ នៅបារាំងបានកំណត់ដោយប្រព័ន្ធ Salon ដែលគ្រប់គ្រងដោយសាលាសិល្បៈផ្លូវការ។ ក្រុមវិចិត្រករវ័យក្មេង រួមទាំងរ៉េណ័រ និងសេហ្សាន បានចាប់ផ្តើមបដិវត្តន៍ដោយបង្កើតចលនា Impressionism ដែលផ្តោតលើការចាប់យកពន្លឺ និងពេលវេលាភ្លាមៗ។ តាមវិគីភីឌា ការតាំងពិព័រណ៍រួមគ្នាលើកដំបូងរបស់ក្រុម Impressionist ត្រូវបានរៀបចំឡើងនៅឆ្នាំ ១៨៧៤ ហើយរ៉េណ័រគឺជាអ្នកចូលរួមដ៏សំខាន់ម្នាក់។ សេហ្សានក៏បានតាំងពិព័រណ៍ជាមួយក្រុមនេះដែរ ប៉ុន្តែក្រោយមកគាត់បានអភិវឌ្ឍរចនាបថបែប Post-Impressionism ដែលប្រើទម្រង់រឹងមាំ និងការបង្កើតលំហអាកាសដ៏ស្មុគស្មាញ។ ការងាររបស់សេហ្សានបានដាក់មូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ Pablo Picasso និង Georges Braque ក្នុងការអភិវឌ្ឍ Cubism។

នៅដើមសតវត្សរ៍ទី ២០ ម៉ាទីសបានដឹកនាំក្រុមវិចិត្រករដែលគេហៅថា Fauves (សត្វសាហាវ) ដោយសារការប្រើពណ៌ដ៏ហ៊ាន និងគម្លាតពីភាពជាក់ស្តែង។ តាមវិគីភីឌា ការសម្តែងនៅ Salon d'Automne ឆ្នាំ ១៩០៥ បានធ្វើឱ្យអ្នករិះគន់ប្រើពាក្យ Fauves ដើម្បីពណ៌នាស្នាដៃរបស់ម៉ាទីស និងមិត្តរួមការងារ។ ក្រោយមកទៀត ម៉ាទីសបានផ្លាស់ទីទៅភាគខាងត្បូងបារាំង ហើយបានអភិវឌ្ឍរចនាបថបែបរលូន ដោយសង្កត់លើពណ៌ និងទម្រង់។ នៅពេលសុខភាពចុះខ្សោយ គាត់បានងាកទៅរកបច្ចេកទេសកាត់ក្រដាស (paper cut-outs) ដែលក្លាយជាស្នាដៃល្បីល្បាញដូចជា «The Snail» ជាដើម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ស្នាដៃរបស់សេហ្សាន រ៉េណ័រ និងម៉ាទីស នៅតែមានឥទ្ធិពលខ្លាំងនៅក្នុងវិស័យសិល្បៈសហសម័យ និងការអប់រំសិល្បៈ។ តាមវិគីភីឌា ស្នាដៃរបស់ពួកគេត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងការសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រសិល្បៈនៅសាកលវិទ្យាល័យជុំវិញពិភពលោក ហើយរូបភាពនៃផ្ទាំងគំនូររបស់ពួកគេត្រូវបានផលិតឡើងវិញយ៉ាងទូលំទូលាយ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា និងក្រៅប្រទេស ការយល់ដឹងអំពីអ្នកទាំងបីរូបនេះជួយបើកទស្សនៈអំពីរបៀបដែលសិល្បៈលោកខាងលិចបានផ្លាស់ប្តូរពីការពណ៌នាបែបប្រពៃណី ទៅកាន់ការបញ្ចេញមធ្យោបាយថ្មីនៃអារម្មណ៍ និងគំនិត។ ក្នុងយុគសម័យឌីជីថល ស្នាដៃរបស់ពួកគេអាចមើលឃើញតាមអ៊ីនធឺណិត ដែលជួយឱ្យសិស្ស និងអ្នកចូលចិត្តសិល្បៈនៅកម្ពុជាអាចសិក្សាបានដោយមិនចាំបាច់ធ្វើដំណើរទៅបរទេស។