ចនឌីហ្គារ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ចនឌីហ្គារ គឺជាទីក្រុង និងដែនដីសហភាពមួយ ស្ថិតនៅភាគពាយព្យនៃប្រទេសឥណ្ឌា។ តាមវីគីភីឌា ទីក្រុងនេះដើរតួជារាជធានីរួមសម្រាប់រដ្ឋពុនចាប់ (Punjab) និងរដ្ឋហារីយ៉ាណា (Haryana) ។ ចនឌីហ្គារស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល ២៦០ គីឡូម៉ែត្រពីរដ្ឋធានីញូដេលី និង ២២៩ គីឡូម៉ែត្រពីទីក្រុងអាមរិតសារ ព្រមទាំង ១០៤ គីឡូម៉ែត្រពីទីក្រុងស៊ីមឡា។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានរចនាឡើងដោយស្ថាបត្យករបារាំងដ៏ល្បីល្បាញ លោក ឡឺ កូប៊ូស៊ីយេ (Le Corbusier) ហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទីក្រុងទំនើបដំបូងគេមួយរបស់ឥណ្ឌា ដែលត្រូវបានគ្រោងទុកយ៉ាងជាប្រព័ន្ធ។ យោងតាមវីគីភីឌា ចនឌីហ្គារគឺជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃតំបន់រាជធានីចនឌីហ្គារ (Greater Chandigarh) ដែលរួមបញ្ចូលទីក្រុងរណបដូចជា ផាន់ជគូឡា (Panchkula) ក្នុងរដ្ឋហារីយ៉ាណា និងម៉ូហាលី (Mohali) ក្នុងរដ្ឋពុនចាប់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវីគីភីឌា ទីក្រុងចនឌីហ្គារស្ថិតនៅតាមជើងភ្នំនៃជួរភ្នំស៊ីវ៉ាលិក (Shivalik Hills) ដែលជាផ្នែកមួយនៃជួរភ្នំហិម៉ាឡាយ៉ា។ ទីក្រុងនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងរដ្ឋហារីយ៉ាណានៅខាងកើត និងជាប់នឹងរដ្ឋពុនចាប់នៅទិសដៅផ្សេងទៀត។ តំបន់នេះមានអាកាសធាតុត្រូពិចសើម ដោយមានរដូវក្តៅខ្លាំង រដូវរងាត្រជាក់ និងរដូវមូសុងខែកក្កដាដល់ខែកញ្ញា។ ប្រជាជននៅចនឌីហ្គារត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថាមានប្រមាណជាង ១ លាននាក់ (តាមជំរឿនឆ្នាំ ២០១១) ហើយភាសាហិណ្ឌី ភាសាពុនចាប៊ី និងភាសាអង់គ្លេសគឺជាភាសាដែលនិយមប្រើប្រាស់។ ទីក្រុងនេះក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ថាមានសួនច្បារ និងកន្លែងបៃតងជាច្រើន ដូចជាបឹងស៊ុខណា (Sukhna Lake) និងសួនកុលាប (Rose Garden) ដែលបានផ្តល់ជម្រកដល់សត្វស្លាប និងសត្វព្រៃជាច្រើនប្រភេទ មានដូចជាក្ងោក សត្វក្រួចព្រៃ រមាំងសំបូរ និងសត្វនិលហ្គៃ (Nilgai) ជាដើម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវីគីភីឌា ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃតំបន់ចនឌីហ្គារអាចតាមដានបានទៅដល់សម័យអរិយធម៌ជ្រលងឥណ្ឌូស (Indus Valley Civilization) ដោយមានការរកឃើញវត្ថុបុរាណនៅតំបន់ Sector 17។ ក្នុងសម័យអាណានិគមអង់គ្លេស តំបន់នេះជាផ្នែកនៃខេត្តពុនចាប់ ដែលមានទីក្រុងឡាហ័រ (Lahore) ជារាជធានី។ ទោះយ៉ាងណា ក្រោយការបែងចែកប្រទេសឥណ្ឌានៅឆ្នាំ ១៩៤៧ ខេត្តពុនចាប់ត្រូវបានបំបែកជាពីរផ្នែក គឺពុនចាប់ខាងលិចដែលធ្លាក់ទៅប៉ាគីស្ថាន និងពុនចាប់ខាងកើតដែលស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ ដោយសារឡាហ័រធ្លាក់ទៅប៉ាគីស្ថាន ឥណ្ឌាចាំបាច់ត្រូវសាងសង់រាជធានីថ្មីមួយសម្រាប់ពុនចាប់ខាងកើត។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីចាវ៉ាហាឡាល នេហរូ (Jawaharlal Nehru) បានដឹកនាំគម្រោងនេះ ដោយមានចក្ខុវិស័យចង់បង្កើតទីក្រុងទំនើបមួយ ដែលនឹងក្លាយជានិមិត្តសញ្ញានៃឯករាជ្យ និងការរីកចម្រើនរបស់ឥណ្ឌាសម័យថ្មី។

ស្ថាបត្យករជនជាតិបារាំង លោក ឡឺ កូប៊ូស៊ីយេ ត្រូវបានជ្រើសរើសឲ្យរៀបចំផែនការមេ ហើយការសាងសង់បានចាប់ផ្តើមនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០។ តាមវីគីភីឌា ទីក្រុងត្រូវបានបែងចែកជាតំបន់ (Sectors) ដោយមានផ្លូវថ្នល់ធំទូលាយ ទីធ្លាបៃតង និងអគារសាធារណៈដែលមានស្ថាបត្យកម្មទំនើប ដូចជាវិមានសភា (Palace of Assembly) និងតុលាការជាន់ខ្ពស់ពុនចាប់ និងហារីយ៉ាណា។ នៅឆ្នាំ ១៩៦៦ រដ្ឋពុនចាប់ត្រូវបានរៀបចំឡើងវិញជាពីររដ្ឋគឺ ពុនចាប់ និងហារីយ៉ាណា។ ចនឌីហ្គារត្រូវបានប្រែក្លាយជាដែនដីសហភាព និងត្រូវបានកំណត់ឲ្យធ្វើជារាជធានីរួមសម្រាប់រដ្ឋទាំងពីរ ដែលជាលក្ខណៈពិសេសមួយនៅក្នុងសហព័ន្ធឥណ្ឌា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា ទីក្រុងចនឌីហ្គារមានកម្រិតប្រាក់ចំណូលជាមធ្យមខ្ពស់ជាងគេនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ដោយអាស្រ័យលើវិស័យសេវាកម្ម បច្ចេកវិទ្យា និងរដ្ឋបាលជាចម្បង។ តំបន់បច្ចេកវិទ្យា Rajiv Gandhi Chandigarh Technology Park (RGCTP) គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់សម្រាប់ក្រុមហ៊ុន IT ជាតិ និងអន្តរជាតិ ដែលបានរួមចំណែកដល់ការបង្កើតការងារយ៉ាងច្រើន។ វិស័យកសិកម្មក៏នៅតែមានតួនាទី ដោយមានទីផ្សារកសិករ Apni Mandi ដែលអនុញ្ញាតឲ្យកសិករលក់ផលិតផលដោយផ្ទាល់ដល់អ្នកប្រើប្រាស់ បង្ហាញពីទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធរវាងទីក្រុង និងជនបទ។

ទាក់ទងនឹងវប្បធម៌ ចនឌីហ្គារមានកេរ្តិ៍ដំណែលសិល្បៈ និងស្ថាបត្យកម្មដ៏សម្បូរបែប។ តាមវីគីភីឌា តំបន់ទេសចរណ៍ដែលពេញនិយមរួមមាន សួនថ្ម (Rock Garden) ដែលបង្កើតដោយលោក ណេក ចាន់ ពីវត្ថុកាកសំណល់ សួនកុលាប (Rose Garden) បឹងស៊ុខណា និងវិមានសភា ដែលជាស្នាដៃដ៏ល្បីរបស់ Le Corbusier។ ទីក្រុងនេះក៏ជាទីតាំងនៃសារមន្ទីរសិល្បៈវិចិត្រសាល សារមន្ទីរស្ថាបត្យកម្ម និងមជ្ឈមណ្ឌល Le Corbusier Centre ដែលឧទ្ទិសដល់ការងាររបស់ស្ថាបត្យកររូបនេះ។ ផ្នែកកីឡាវិញ កីឡាវាយកូនគោល (Hockey) មានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំង ដោយមានពហុកីឡដ្ឋានទំនើបមួយនៅក្នុងក្រុង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវីគីភីឌា ចនឌីហ្គារបន្តជាទីក្រុងដែលមានស្តង់ដារជីវភាពខ្ពស់ ហើយជារឿយៗត្រូវបានលើកឡើងជាឧទាហរណ៍នៃការរៀបចំផែនការទីក្រុងដែលទទួលបានជោគជ័យ។ ដោយជាដែនដីសហភាព រដ្ឋបាលនៃទីក្រុងត្រូវបានគ្រប់គ្រងផ្ទាល់ដោយរដ្ឋាភិបាលកណ្តាលតាមរយៈអ្នកគ្រប់គ្រងមួយរូប ដែលបានជួយធានាដល់ការថែរក្សាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយសណ្តាប់ធ្នាប់។ ទោះយ៉ាងណា ទីក្រុងក៏ប្រឈមនឹងបញ្ហានានាដូចជា កំណើនប្រជាជនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ការកកស្ទះចរាចរណ៍ និងសម្ពាធលើសេវាសាធារណៈ។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ចនឌីហ្គារអាចផ្តល់មេរៀនដ៏សំខាន់អំពីការរៀបចំទីក្រុងពីចំណុចចាប់ផ្តើមសូន្យ ក្រោមចក្ខុវិស័យរបស់អ្នកដឹកនាំក្រោយឯករាជ្យ និងស្ថាបត្យករឆ្នើម។ របៀបដែលទីក្រុងរក្សាបាននូវអត្តសញ្ញាណស្ថាបត្យកម្មរបស់ខ្លួន ទោះបីជាមានការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស គឺជាសក្ខីភាពនៃការធ្វើផែនការទីក្រុងប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ ចនឌីហ្គារក៏ជាទីក្រុងដែលភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងវប្បធម៌ចម្រុះពីរដ្ឋធំៗពីរ គឺពុនចាប់ និងហារីយ៉ាណា ដែលជាគំរូនៃការរួមរស់ដោយសុខដុមក្នុងសហព័ន្ធឥណ្ឌា។