គីមីវិទ្យា

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia គីមីវិទ្យាគឺជាការសិក្សាតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រអំពីលក្ខណៈសម្បត្តិ និងឥរិយាបថរបស់រូបធាតុ។ វាជាវិទ្យាសាស្ត្ររូបនៅក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រធម្មជាតិ ដែលសិក្សាអំពីសមាសភាព រចនាសម្ព័ន្ធ លក្ខណៈសម្បត្តិ និងការផ្លាស់ប្ដូរដែលកើតឡើងក្នុងពេលមានប្រតិកម្មជាមួយសារធាតុដទៃទៀត។ គីមីវិទ្យាក៏សិក្សាអំពីធម្មជាតិនៃសម្ព័ន្ធគីមីនៅក្នុងសមាសធាតុគីមីផងដែរ។

ឧទាហរណ៏នៃសមាសធាតុគីមីរួមមានកាបូនឌីអុកស៊ីត (CO2) ដែលបង្ហាញក្នុងរូប។ តាមការពន្យល់ពី Wikipedia សម្ព័ន្ធគីមីអាចជាសម្ព័ន្ធអ៊ីយ៉ុង ដែលក្នុងនោះអាតូមមួយយកអេឡិចត្រុងវ៉ាល់ឡង់ពីអាតូមមួយទៀត ឧទាហរណ៍រវាងសូដ្យូម (Na) និងក្លរ (Cl) ដើម្បីបង្កើតជាអំបិលតុ (NaCl)។ កំឡុងពេលប្រតិកម្មគីមី សម្ព័ន្ធរវាងអាតូមនឹងបែកចេញនិងបង្កើតជាថ្មី ដែលនាំឱ្យមានសារធាតុថ្មីដែលមានលក្ខណៈខុសប្លែក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

គីមីវិទ្យាត្រូវបានសិក្សានិងអនុវត្តនៅទូទាំងពិភពលោក។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញមន្ទីរពិសោធន៍មួយនៅវិទ្យាស្ថានជីវគីមី សាកលវិទ្យាល័យ Cologne ក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវដ៏ល្បីមួយ។ ក្នុងចំណោមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដែលមានឥទ្ធិពល លោក Antoine Lavoisier ត្រូវបាន Wikipedia ចាត់ទុកជា "បិតាគីមីវិទ្យាទំនើប" ដោយសារការផ្លាស់ប្ដូរគីមីទៅជាវិទ្យាសាស្ត្រដែលផ្អែកលើការវាស់វែង។ លោក Dmitri Mendeleev បានបង្កើតតារាងខួបធាតុ និងព្យាករណ៍ពីអត្ថិភាពនៃធាតុថ្មីៗចំនួន ៧ ទៀត ដូចបានរាយការណ៍ក្នុងរូបថតរបស់គាត់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិគីមីវិទ្យាបានចាប់ផ្ដើមពីទស្សនវិទូក្រិកបុរាណ ដែល Democritus បានស្នើថារូបធាតុទាំងអស់ផ្សំឡើងពីអាតូមដែលមិនអាចបំបែកបាន។ គំនិតនេះត្រូវបាន Epicurus (៣៤១–២៧០ មុន គ.ស.) ទទួលយក ដូចដែលបានកត់សម្គាល់នៅលើចម្លាក់ក្នុងសារមន្ទីរ Louvre។ ក្នុងយុគមជ្ឈកាល ចំណេះដឹងបានរីកចម្រើនតាមរយៈគីមីបុរាណ (alchemy) ជាពិសេសដោយអ្នកប្រាជ្ញ Perso-Arab Jābir ibn Hayyān (Geber) ដែល Wikipedia ពណ៌នាថាជាអ្នកត្រួសត្រាយគីមីសរីរាង្គ។

តាម Wikipedia ការផ្លាស់ប្ដូរឆ្ពោះទៅរកគីមីវិទ្យាទំនើបបានចាប់ផ្ដើមដោយ Georgius Agricola ដែលបានបោះបង់ពាក្យ "al-" ពី alchemy ហើយសរសេរតែ chymia និង chymista។ នៅសតវត្សទី១៨ លោក Antoine Lavoisier បានធ្វើបដិវត្តន៍ដោយការរកឃើញតួនាទីរបស់អុកស៊ីសែនក្នុងចំហេះ ហើយត្រូវបានគេហៅថា "បិតាគីមីវិទ្យាទំនើប"។ នៅសតវត្សទី១៩ លោក Dmitri Mendeleev បានបោះពុម្ពតារាងខួបធាតុ ដែលរៀបចំធាតុទាំង ៦០ ដែលស្គាល់នៅពេលនោះ ហើយព្យាករណ៍ធាតុថ្មីៗចំនួន ៧ តាមរូបថតរបស់គាត់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

គីមីវិទ្យាមានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើសេដ្ឋកិច្ចនិងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ។ តាមរូបភាពពី Wikipedia ម៉ូលេគុលកាហ្វេអ៊ីន (C8H10N4O2) គឺជាសារធាតុរំញោចដែលមានក្នុងកាហ្វេ និងភេសជ្ជៈជាច្រើន ដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងគីមីនិងវប្បធម៌នៃការទទួលទាន។ រូបភាពផ្សេងទៀតដូចជាស្ករ អំបិល និងសូដ្យូមប៊ីកាបូណាត ដែលមាននៅក្នុង Wikipedia សុទ្ធតែជាសមាសធាតុគីមីដែលមនុស្សប្រើប្រាស់ជាប្រចាំ។

ក្នុងឧស្សាហកម្ម គីមីវិទ្យាត្រូវបានប្រើដើម្បីផលិតជាតិដែកពីអូរ៉ង់ស៊ីតដែក តាមដំណើរការក្នុងឡផ្លុំ (blast furnace) ដែល Wikipedia បានពណ៌នា។ ការយល់ដឹងអំពីសម្ព័ន្ធអ៊ីយ៉ុង ដូចជានៅក្នុងប៉ូតាស្យូមក្លរ៉ាយ (KCl) ដែលមានបន្ទុកសរុបស្មើសូន្យ ក៏ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ការយល់ដឹងអំពីវត្ថុធាតុដើមផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ គីមីវិទ្យានៅតែជាវិស័យស្រាវជ្រាវដ៏សកម្ម។ តាម Wikipedia ក្នុងគីមីវិទ្យាវិភាគ spectroscopy ត្រូវបានប្រើដើម្បីសិក្សាអន្តរកម្មរវាងរលកអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច (ពន្លឺ) និងរូបធាតុ ដូចដែលឧបករណ៍ spectrophotometer Beckman DU-640 បង្ហាញក្នុងរូប។ បច្ចេកទេសទំនើបនេះអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកំណត់ពីសមាសភាពគីមីដោយភាពជាក់លាក់។

លើសពីនេះ កិច្ចប្រជុំ Solvay ដែលបានរៀបចំតាំងពីឆ្នាំ ១៩១១ បានដើរតួនាទីក្នុងការពិភាក្សាបញ្ហាគីមីនិងរូបវិទ្យាដែលមិនទាន់មានដំណោះស្រាយ ដូចដែលរូបថតក្នុងសន្និសីទឆ្នាំ ១៩២៧ បង្ហាញពីអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រល្បីៗនាសម័យនោះកំពុងពិភាក្សាអំពីអេឡិចត្រុងនិងហ្វូតុង។ ការសិក្សាទាំងនេះបន្តជះឥទ្ធិពលដល់ការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ រួមទាំងការដោះស្រាយបញ្ហាបរិស្ថានដូចជាការកាត់បន្ថយកាបូនឌីអុកស៊ីតជាដើម។