ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ពាក្យ filicide មានន័យថា ទង្វើចេតនារបស់ឪពុកម្តាយក្នុងការសម្លាប់កូនរបស់ខ្លួនឯង។ គួរកត់សម្គាល់ថា ពាក្យនេះអាចប្រើសំដៅបានទាំងអំពើឧក្រិដ្ឋខ្លួនឯង និងបុគ្គលដែលប្រព្រឹត្តអំពើឧក្រិដ្ឋនោះផងដែរ។

បើពិនិត្យមើលឫសសព្ទវិញ Wikipedia បានពន្យល់ថា ពាក្យ filicide កើតចេញពីពាក្យឡាតាំងពីរម៉ាត់ គឺ filius ដែលមានន័យថា «កូនប្រុស» និង filia ដែលមានន័យថា «កូនស្រី» រួមផ្សំជាមួយបច្ច័យ -cide ដែលក្លាយមកពីពាក្យ caedere មានន័យថា «សម្លាប់»។ ហេតុដូច្នេះ ពាក្យនេះគ្របដណ្តប់លើកូនទាំងប្រុសទាំងស្រី ដោយមិនកំណត់ត្រឹមភេទណាមួយឡើយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ដោយសារ filicide ជាគំនិតមួយ មិនមែនជាប្រទេស ឬទីកន្លែងភូមិសាស្ត្រទេ ទើបគ្មានការពិពណ៌នាអំពីទីតាំង ឬចំនួនប្រជាជន។ ជំនួសមកវិញ គេអាចស្គាល់តួអង្គសំខាន់ពីរក្រុមក្នុងគំនិតនេះ គឺអ្នកប្រព្រឹត្ត និងជនរងគ្រោះ។

តាម Wikipedia អ្នកប្រព្រឹត្តគឺជាឪពុក ឬម្តាយរបស់ជនរងគ្រោះ ហើយជនរងគ្រោះគឺជាកូនរបស់ខ្លួនផ្ទាល់។ ឫសពាក្យឡាតាំង filius និង filia បញ្ជាក់បន្ថែមថា កូនដែលរងគ្រោះអាចជាប្រុស ឬស្រីក៏បាន។ ម្យ៉ាងទៀត ពាក្យនេះអាចសំដៅលើខ្លួនអ្នកប្រព្រឹត្តផ្ទាល់ មិនមែនត្រឹមតែអំពើនោះទេ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ទោះបីពាក្យ filicide ខ្លួនវាមានដើមកំណើតពីភាសាឡាតាំងក្តី បណ្តុំរូបភាពដែលភ្ជាប់ជាមួយអត្ថបទ Wikipedia អំពីប្រធានបទនេះ បង្ហាញថា ការសម្លាប់កូនដោយឪពុកម្តាយជាប្រធានបទដែលលេចឡើងក្នុងសិល្បៈលោកខាងលិច តាំងពីគំនូរបុរាណ រហូតដល់ស្នាដៃនៅសតវត្សទី ១៩។

ក្នុងបណ្តុំនោះ គំនូររបស់វិចិត្រករ Peter Paul Rubens ត្រូវបានពិពណ៌នាតាមចំណងជើងរូបថា វាបង្ហាញពីតួអង្គ Cronus កំពុងលេបត្របាក់កូនរបស់ខ្លួនម្នាក់។ ចំណែកគំនូររបស់ Francisco de Goya មានចំណងជើងថា «Saturn Devouring His Son» ហើយយោងតាមឈ្មោះឯកសាររូបភាព វាត្រូវបានគូរឡើងនៅចន្លោះឆ្នាំ ១៨១៩ ដល់ ១៨២៣។ ស្នាដៃទាំងពីរនេះសុទ្ធតែរៀបរាប់អំពីឪពុកម្នាក់កំពុងលេបត្របាក់ ឬសម្លាប់កូនរបស់ខ្លួន ដែលបង្ហាញពីការបន្តនៃប្រធានបទនេះក្នុងប្រវត្តិសិល្បៈលោកខាងលិច។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

Filicide ជាគំនិតដែលពុំមានមុខងារផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចដោយផ្ទាល់ទេ។ ប៉ុន្តែផ្នែកវប្បធម៌វិញ ប្រធានបទនេះមានវត្តមានគួរឲ្យកត់សម្គាល់ក្នុងវិចិត្រសិល្បៈលោកខាងលិច។

ក្រៅពីគំនូររបស់ Rubens និង Goya ដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ បណ្តុំរូបភាពរបស់អត្ថបទ Wikipedia នោះក៏រួមបញ្ចូលគំនូររបស់វិចិត្រករ Ilya Repin ដែលមានចំណងជើងថា «Ivan the Terrible and his Son» ផងដែរ ដែលចំណងជើងរបស់វាសំដៅដល់ឪពុកម្នាក់ និងកូនប្រុសរបស់គេ។ គំនូរទាំងនេះស្ថិតក្នុងបណ្តុំរូបភាពដែលបានចែករំលែកជាសាធារណៈ សម្រាប់ឲ្យអ្នកអានអាចបន្តសិក្សាអំពីប្រធានបទនេះបន្ថែមទៀត។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា និងក្នុងសហគមន៍ខ្មែរក្រៅប្រទេស ការស្គាល់ពាក្យបច្ចេកទេសដូចជា filicide អាចជួយឲ្យការអានព័ត៌មានអន្តរជាតិ ជាពិសេសការរាយការណ៍អំពីករណីឧក្រិដ្ឋកម្មក្នុងគ្រួសារ មានភាពច្បាស់លាស់ជាងមុន។

ដោយហេតុថាពាក្យនេះសំដៅយ៉ាងជាក់លាក់ចំពោះការសម្លាប់កូនដោយឪពុកម្តាយ វាបានបែងចែកករណីបែបនេះចេញពីអំពើឃាតកម្មប្រភេទផ្សេងទៀត។ តាម Wikipedia ពាក្យនេះក៏អាចមានន័យស្តីពីខ្លួនអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើនោះផ្ទាល់ដែរ ដែលជាចំណុចគួរចងចាំនៅពេលអានអត្ថបទស្រាវជ្រាវ ឬកំណត់ត្រាផ្នែកច្បាប់។