កុមារ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា កុមារ (Child) គឺជាមនុស្សដែលស្ថិតនៅរវាងដំណាក់កាលនៃកំណើត និងវ័យពេញក្រមើម (puberty) ឬរវាងរយៈពេលអភិវឌ្ឍន៍នៃទារក និងវ័យជំទង់។ ពាក្យនេះក៏អាចសំដៅទៅលើទារកដែលមិនទាន់កើតផងដែរ។ នៅក្នុងន័យច្បាប់ កុមារជាទូទៅគឺជាអនីតិជន (minor) ដែលមានអាយុក្រោមអាយុភាគច្រើន (age of majority) ដែលកំណត់ដោយច្បាប់ក្នុងតំបន់នីមួយៗ។ កុមារមានសិទ្ធិ និងទំនួលខុសត្រូវតិចជាងមនុស្សពេញវ័យ ហើយជាទូទៅត្រូវបានចាត់ទុកថាមិនទាន់អាចធ្វើការសម្រេចចិត្តសំខាន់ៗដោយខ្លួនឯងបាន។ ការកំណត់វ័យកុមារខុសគ្នារវាងប្រទេស និងវប្បធម៌ ប៉ុន្តែជាទូទៅអង្គការសហប្រជាជាតិចាត់ទុកអាយុក្រោម ១៨ ឆ្នាំជាកុមារ។

កុមារឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើន រួមមានទារក (infant) កុមារតូច (toddler) កុមារមធ្យម (middle childhood) និងវ័យជំទង់ (adolescence)។ យោងតាមវិគីភីឌា ការអភិវឌ្ឍនេះអាស្រ័យលើកត្តាហ្សែន អាហារូបត្ថម្ភ បរិស្ថាន និងការអប់រំ។ កុមារមានភាពងាយរងគ្រោះខាងផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្ត ដែលតម្រូវឱ្យសង្គមផ្តល់ការការពារពិសេស។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ចំនួនកុមារនៅទូទាំងពិភពលោកមានការថយចុះជាបន្តបន្ទាប់ ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ដែលអត្រាកំណើតទាប។ សមាមាត្រកុមារក្នុងចំណោមប្រជាជនសរុបប្រែប្រួលពីតិចជាង ១៥% នៅប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ទៅជាង ៤០% នៅប្រទេសក្រីក្របំផុតមួយចំនួន។ តំបន់អនុតំបន់សាហារ៉ានៃទ្វីបអាហ្វ្រិកមានអត្រាកុមារខ្ពស់បំផុត បើប្រៀបធៀបនឹងប្រជាជនពេញវ័យ ដែលបណ្តាលមកពីអត្រាកំណើតខ្ពស់ និងអាយុសង្ឃឹមរស់ទាបមធ្យម។

ការកើនឡើងនៃចំនួនកុមារនៅក្នុងតំបន់ទាំងនេះបង្កឱ្យមានបញ្ហាប្រឈមធំៗ ដូចជាតម្រូវការសាលារៀន សេវាសុខាភិបាល និងឱកាសការងារនាពេលអនាគត។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅក្នុងប្រទេសដែលមានចំនួនកុមារថយចុះ សង្គមត្រូវប្រឈមមុខនឹងភាពចាស់ជរា និងកង្វះកម្លាំងពលកម្ម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ការយល់ឃើញអំពីកុមារ និងវ័យកុមារបានផ្លាស់ប្តូរដ៏ធំធេងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ នៅសម័យបុរាណ ដូចជាក្នុងចក្រភពរ៉ូម កុមារត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ឪពុកម្តាយ ហើយជាញឹកញាប់ចូលរួមក្នុងការងារ និងសង្គមតាំងពីតូច។ ស្នាដៃសិល្បៈពីសម័យនោះបង្ហាញពីកុមារក្នុងសកម្មភាពលេងល្បែង ដែលបញ្ជាក់ថាការលេងជាផ្នែកមួយនៃជីវិតកុមារតាំងពីបុរាណ។

នៅសម័យកណ្តាលអឺរ៉ុប គំនិតដែលថាកុមារគឺជាមនុស្សដែលត្រូវការការការពារពិសេសមិនទាន់មានជាទូទៅទេ។ កុមារជាច្រើនត្រូវបានចាត់ទុកដូចជាមនុស្សពេញវ័យតូច ហើយចូលរួមក្នុងការងារកសិកម្ម ឬសិប្បកម្ម។ រហូតដល់សតវត្សទី ១៩ ទើបមានចលនាប្រឆាំងនឹងពលកម្មកុមារនៅអង់គ្លេស និងអាមេរិក ដែលនាំឱ្យមានច្បាប់ការពារកុមារជាលើកដំបូង។

នៅសតវត្សទី ២០ ការកើនឡើងនៃចលនាសិទ្ធិកុមារបាននាំឱ្យមានការអនុម័តសេចក្តីប្រកាសជាអន្តរជាតិ និងការបង្កើតអនុសញ្ញាស្តីពីសិទ្ធិកុមាររបស់អង្គការសហប្រជាជាតិនៅឆ្នាំ ១៩៨៩។ ឯកសារនេះបានកំណត់សិទ្ធិជាមូលដ្ឋានរបស់កុមារគ្រប់រូប រួមមានសិទ្ធិរស់រាន ការអភិវឌ្ឍន៍ ការការពារពីអំពើហិង្សា និងការចូលរួម។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា ពលកម្មកុមារនៅតែជាបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់នៅក្នុងសតវត្សទី ២១ ដោយអត្រាខ្ពស់បំផុតកើតមាននៅក្នុងទ្វីបអាហ្វ្រិក។ កុមាររាប់លាននាក់ត្រូវធ្វើការក្នុងវិស័យកសិកម្ម រ៉ែ និងផលិតកម្ម ដែលជារឿយៗស្ថិតក្នុងស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ និងរារាំងពួកគេពីការទទួលបានការអប់រំ។ ក្រុមហ៊ុនពហុជាតិជាច្រើនបានប្រកាសគោលនយោបាយប្រឆាំងនឹងពលកម្មកុមារក្នុងសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់របស់ពួកគេ ប៉ុន្តែការអនុវត្តនៅតែមានបញ្ហាប្រឈម។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការវិនិយោគលើការអប់រំកុមារត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយនិរន្តរភាព។

នៅផ្នែកវប្បធម៌ កុមារក្នុងសង្គមនីមួយៗមានវិធីលេង រៀន និងចូលរួមក្នុងពិធីបុណ្យផ្សេងៗ។ តន្ត្រី កីឡា និងសិល្បៈដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍបញ្ញា និងសង្គមរបស់កុមារ។ ជាឧទាហរណ៍ ការរៀនឧបករណ៍តន្ត្រីដូចជាវីយ៉ូឡុង ឬព្យាណូ ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជួយបង្កើនសមត្ថភាពយល់ដឹង។ ការស្លៀកពាក់សំលៀកបំពាក់ប្រពៃណី និងការចូលរួមក្នុងពិធីបុណ្យជាតិ ជាវិធីមួយដើម្បីបណ្តុះស្មារតីវប្បធម៌ដល់កុមារ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងសម័យទំនើប បញ្ហាកុមារបានក្លាយជាប្រធានបទសកលដ៏ក្តៅគគុក។ តាមវិគីភីឌា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ជម្លោះប្រដាប់អាវុធ និងវិសមភាពសង្គម ជាកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់សុខុមាលភាពកុមារ។ កុមារជាច្រើនបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងចលនាទាមទារសកម្មភាព ដូចជាបាតុកម្មអាកាសធាតុដែលដឹកនាំដោយយុវជន Greta Thunberg ជាដើម។ ជំងឺរាតត្បាត COVID-19 ក៏បានបង្ហាញពីភាពងាយរងគ្រោះរបស់កុមារ ជាពិសេសក្នុងវិស័យអប់រំ និងសុខភាពផ្លូវចិត្ត។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា បញ្ហាកុមារមានសារៈសំខាន់ពិសេស។ ប្រទេសកម្ពុជាមានប្រជាជនកុមារច្រើន ហើយរាជរដ្ឋាភិបាលបានយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់លើការកាត់បន្ថយអត្រាមរណភាពទារក ការពង្រីកវិស័យអប់រំ និងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងពលកម្មកុមារ។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងទាំងនេះគឺស្របទៅនឹងគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាពរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។ ដូច្នេះ ការតាមដានព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងកុមារ គឺជាកត្តាចាំបាច់សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាគ្រប់រូប។