ទិដ្ឋភាពទូទៅ

គោលនយោបាយបញ្ញាសិប្បនិមិត្ត (AI) របស់ប្រទេសចិន គឺជាក្របខ័ណ្ឌគ្រប់គ្រង និងយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍ជាតិ ដែលត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលចិនបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងធ្វើឱ្យចិនក្លាយជាមហាអំណាច AI ឈានមុខគេនៅលើពិភពលោកត្រឹមឆ្នាំ ២០៣០។ យោងតាមវិគីភីឌា គោលនយោបាយនេះគ្របដណ្តប់លើវិស័យជាច្រើន រួមមាន ការស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍ (R&D) ការអប់រំបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្ស ការប្រមូល និងការពារទិន្នន័យ ការដាក់ចេញក្រមសីលធម៌ AI និងការគ្រប់គ្រងយ៉ាងតឹងរ៉ឹងទៅលើកម្មវិធី AI ជាពិសេសប្រភេទបញ្ញាសិប្បនិមិត្តបង្កើត (generative AI) ដើម្បីធានាថាវាស្របតាមគុណតម្លៃសង្គមនិយមស្នូល។

គោលនយោបាយ AI របស់ចិនត្រូវបានគេមើលឃើញថាមានភាពខុសប្លែកពីគោលនយោបាយរបស់ប្រទេសលោកខាងលិច ដោយសារតែការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការលើកទឹកចិត្តការច្នៃប្រឌិតយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងការរក្សាការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់។ វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា រដ្ឋាភិបាលចិនបានប្រកាសជាផ្លូវការថា AI នឹងដើរតួជា "ក្បាលម៉ាស៊ីនថ្មី" សម្រាប់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច ហើយប្រទេសនេះបានវិនិយោគទឹកប្រាក់យ៉ាងច្រើនក្នុងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ AI ដូចជា មជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យ និងបណ្តាញ 5G ជាដើម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ទោះបីជាគោលនយោបាយ AI មិនមែនជាទីតាំងភូមិសាស្ត្រក៏ដោយ ការអនុវត្តរបស់វាពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងទៅលើកត្តាភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាសាស្ត្ររបស់ចិន។ យោងតាមវិគីភីឌា មជ្ឈមណ្ឌលបច្ចេកវិទ្យាសំខាន់ៗរបស់ចិនរួមមាន ទីក្រុងប៉េកាំង (Beijing) ជាមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវ AI ថ្នាក់ជាតិ ទីក្រុងសៀងហៃ (Shanghai) ដែលមានតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសផ្តោតលើ AI ទីក្រុងសិនជិន (Shenzhen) ដែលជាមូលដ្ឋានរបស់ក្រុមហ៊ុន Huawei និង Tencent និងទីក្រុងហាំងចូវ (Hangzhou) ដែលជាទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ Alibaba ។ ទីក្រុងទាំងនេះបានប្រមូលផ្តុំអ្នកស្រាវជ្រាវ និងក្រុមហ៊ុន AI ធំៗ ដែលបានទទួលការឧបត្ថម្ភពីរដ្ឋាភិបាលមូលដ្ឋាននិងកណ្តាល។

ចំនួនប្រជាជនដ៏ធំរបស់ចិន (ជាង ១,៤ ពាន់លាននាក់ យោងតាមជំរឿនឆ្នាំ ២០២០) គឺជាប្រភពទិន្នន័យដ៏សម្បើមសម្រាប់បណ្តុះបណ្តាលគំរូ AI ។ ការប្រមូលទិន្នន័យនេះ ច្រើនតែពឹងផ្អែកលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឃ្លាំមើលសាធារណៈ ដូចជាកាមេរ៉ាទទួលស្គាល់មុខ និងប្រព័ន្ធឥណទានសង្គម ដែលបានផ្តល់ឱ្យចិននូវគុណសម្បត្តិប្រកួតប្រជែងយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍ AI បើប្រៀបធៀបនឹងប្រទេសដែលមានច្បាប់ឯកជនភាពតឹងរ៉ឹងជាង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តាមការចងក្រងរបស់វិគីភីឌា ប្រវត្តិនៃគោលនយោបាយ AI របស់ចិនអាចត្រូវបានតាមដានតាំងពីពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០១០។ នៅក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១៥ ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋចិនបានប្រកាសគំនិតផ្តួចផ្តើម «Made in China 2025» ដែលបានកំណត់បច្ចេកវិទ្យា AI ជាវិស័យយុទ្ធសាស្ត្រមួយក្នុងចំណោមវិស័យទាំងដប់ដែលត្រូវអភិវឌ្ឍឱ្យទៅជាកម្រិតពិភពលោក។ ប៉ុន្តែចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់បំផុតបានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី ២០ កក្កដា ២០១៧ នៅពេលដែលក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋបានបោះពុម្ពផ្សាយ «យុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍បញ្ញាសិប្បនិមិត្តជំនាន់ក្រោយ» (New Generation Artificial Intelligence Development Plan)។ ឯកសារនេះបានដាក់ចេញគោលដៅជាជំហានៗចំនួនបី៖ ឱ្យឧស្សាហកម្ម AI ចិនឈានដល់កម្រិតប្រកួតប្រជែងជាមួយបណ្តាលោកីយនៅឆ្នាំ ២០២០ សម្រេចបានរបកគំហើញសំខាន់ៗនៅឆ្នាំ ២០២៥ និងក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលនវានុវត្តន៍ AI ពិភពលោកនៅឆ្នាំ ២០៣០។

ក្រោយមក នៅឆ្នាំ ២០១៩ ក្រសួងវិទ្យាសាស្ត្រនិងបច្ចេកវិទ្យាចិនបានចេញ «គោលការណ៍គ្រប់គ្រង AI ជំនាន់ក្រោយ» ដែលសង្កត់ធ្ងន់លើសុវត្ថិភាព ភាពយុត្តិធម៌ ការគ្រប់គ្រងដោយមនុស្ស និងការទទួលខុសត្រូវ។ ការដាក់ចេញច្បាប់ការពារទិន្នន័យ (Data Security Law) និងច្បាប់ការពារព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន (Personal Information Protection Law) ក្នុងឆ្នាំ ២០២១ បានពង្រឹងក្របខ័ណ្ឌច្បាប់សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យ ដែលជាមូលដ្ឋានសំខាន់សម្រាប់ AI ។

យោងតាមវិគីភីឌា ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់មួយទៀតគឺការអនុម័ត «វិធានការបណ្តោះអាសន្នសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងសេវាកម្មបញ្ញាសិប្បនិមិត្តបង្កើត» (Interim Measures for Generative AI) នៅថ្ងៃទី ១៥ សីហា ២០២៣។ បទប្បញ្ញត្តិនេះ ដែលបានចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី ១៥ សីហា ឆ្នាំដដែល គឺជាការឆ្លើយតបដំបូងរបស់ចិនចំពោះបច្ចេកវិទ្យា AI បង្កើតមាតិកាដូចជា ChatGPT ។ វិគីភីឌាបានរៀបរាប់ថា ច្បាប់នេះតម្រូវឱ្យមាតិកាដែលបង្កើតដោយ AI ត្រូវស្របតាម «តម្លៃសង្គមនិយមស្នូល» ហើយក្រុមហ៊ុនត្រូវដាក់ស្នើសុំការអនុញ្ញាតមុននឹងបើកដំណើរការសេវាកម្ម AI ជាសាធារណៈ។ នៅឆ្នាំ ២០២៤ និង ២០២៥ រដ្ឋាភិបាលចិនបានបន្តពង្រឹងបទប្បញ្ញត្តិ AI ដោយផ្តោតលើការការពារការប្រើប្រាស់ AI ខុសឆ្គង និងការលើកកម្ពស់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយសុវត្ថិភាព។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

យោងតាមវិគីភីឌា គោលនយោបាយ AI របស់ចិនមានផលប៉ះពាល់ស៊ីជម្រៅទៅលើសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ AI ត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងបន្ថែមទឹកប្រាក់រាប់ពាន់លានដុល្លារទៅក្នុងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) របស់ចិននៅឆ្នាំ ២០៣០ តាមរយៈការបង្កើនផលិតភាពនៅក្នុងវិស័យផលិតកម្ម សុខាភិបាល ហិរញ្ញវត្ថុ និងកសិកម្ម។ ដើម្បីសម្រេចគោលដៅនេះ រដ្ឋាភិបាលចិនបានបង្កើតមូលនិធិវិនិយោគ AI ជាច្រើន និងបានលើកទឹកចិត្តឱ្យធនាគារពាណិជ្ជផ្តល់ឥណទានដល់ក្រុមហ៊ុន AI ។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នា ចិនបានខិតខំប្រឹងប្រែងអភិវឌ្ឍខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់បន្ទះឈីប AI ឯករាជ្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើបច្ចេកវិទ្យាបរទេស ជាពិសេសពីសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបានដាក់កំហិតនាំចេញសៀគ្វីសេមីកុងឌុចទ័រទំនើប។

ផ្នែកវប្បធម៌ គោលនយោបាយ AI បានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការរក្សាស្ថិរភាពនយោបាយ និងការត្រួតពិនិត្យសង្គម។ បច្ចេកវិទ្យា AI ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់ការត្រួតពិនិត្យមាតិកាលើអ៊ីនធឺណិត ការឃ្លាំមើលសាធារណៈតាមរយៈកាមេរ៉ាទទួលស្គាល់មុខ និងសូម្បីតែក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំដើម្បីតាមដានឥរិយាបថសិស្ស។ យោងតាមវិគីភីឌា ប្រព័ន្ធឥណទានសង្គម (Social Credit System) ដែលចិនកំពុងអភិវឌ្ឍ ពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើ AI ដើម្បីវាយតម្លៃភាពគួរឱ្យទុកចិត្តរបស់ពលរដ្ឋ និងដាក់ទណ្ឌកម្មចំពោះអ្នកដែលបំពានច្បាប់ ឬបទដ្ឋានសង្គម។ ទោះជាមានការរិះគន់ពីអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាលចិនរក្សាថា ប្រព័ន្ធទាំងនេះចាំបាច់សម្រាប់រក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម និងសន្តិសុខជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅក្នុងបរិបទឆ្នាំ ២០២៦ គោលនយោបាយ AI របស់ចិនកាន់តែមានសារៈសំខាន់ឡើង ដោយសារការប្រកួតប្រជែងខាងបច្ចេកវិទ្យារវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន។ យោងតាមសារព័ត៌មាន BBC ការដាក់កំហិតនាំចេញបន្ទះឈីប AI ទំនើបពីសហរដ្ឋអាមេរិកបានជំរុញឱ្យចិនពន្លឿនការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាក្នុងស្រុក ដូចជាគំរូ AI DeepSeek និងបន្ទះឈីប Ascend របស់ក្រុមហ៊ុន Huawei ជាដើម។ នៅដើមឆ្នាំ ២០២៦ រដ្ឋាភិបាលចិនបានស្នើសេចក្តីព្រាងច្បាប់ AI ថ្មី ដែលមានគោលបំណងពង្រឹងការគ្រប់គ្រងលើ AI បង្កើតមាតិកា និងកាតព្វកិច្ចឱ្យក្រុមហ៊ុនបញ្ជាក់ថាប្រភពទិន្នន័យបណ្តុះបណ្តាលស្របច្បាប់។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា គោលនយោបាយ AI របស់ចិនមានភាពពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ ពីព្រោះកម្ពុជាគឺជាដៃគូយុទ្ធសាស្រ្តរបស់ចិនក្រោមគំនិតផ្តួចផ្តើមខ្សែក្រវាត់និងផ្លូវ (BRI)។ គម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថលដែលឧបត្ថម្ភដោយចិន ដូចជាការដំឡើងប្រព័ន្ធ AI សម្រាប់ការឃ្លាំមើល និងការគ្រប់គ្រងទីក្រុងឆ្លាត បាននិងកំពុងត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងតំបន់មួយចំនួន។ ការចូលរួមរបស់ចិនក្នុងកិច្ចពិភាក្សាអភិបាលកិច្ច AI របស់អាស៊ាន អាចនាំឱ្យស្តង់ដារ AI របស់ចិនមានឥទ្ធិពលលើបទប្បញ្ញត្តិ AI ក្នុងតំបន់ រួមទាំងនៅកម្ពុជាផងដែរ។ ដូច្នេះ ពលរដ្ឋខ្មែរ និងអ្នកធ្វើគោលនយោបាយគួរតាមដានការវិវត្តន៍នេះជាប្រចាំ។