ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ទំនាក់ទំនងការទូតរវាងសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន និងសាធារណរដ្ឋហ្វីលីពីន ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៧៥។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ទំនាក់ទំនងនេះមានភាពចុះឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ដោយបានឈានដល់កម្រិតខ្ពស់គួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងអំឡុងការកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីរបស់លោកស្រីហ្គ្លូរីយ៉ា ម៉ាកាប៉ាហ្គាល់-អារូយ៉ូ (Gloria Macapagal Arroyo) និងលោករ៉ូឌ្រីហ្គោ ឌូទែរតេ (Rodrigo Duterte)។ ទោះយ៉ាងណា ទំនាក់ទំនងទាំងនេះបានធ្លាក់ចុះដោយសារជម្លោះទឹកដីនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង ជាពិសេសចាប់តាំងពីការឈ្លានពាននៅលើដីស ស្កាបូរ៉ូ (Scarborough Shoal) ក្នុងឆ្នាំ២០១២។ នៅឆ្នាំ២០១៣ រដ្ឋាភិបាលហ្វីលីពីនក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកប្រធានាធិបតី បេណិញីន៉ូ អាគីណូ III (Benigno Aquino III) បានដាក់សំណុំរឿងមជ្ឈត្តកម្មប្រឆាំងនឹងចិន ទាក់ទងនឹងការទាមទារដែនសមុទ្ររបស់ចិន។

បច្ចុប្បន្ននេះ គោលនយោបាយរបស់លោកប្រធានាធិបតី បុងបុង ម៉ាកូស (Bongbong Marcos) មានគោលដៅបង្កើនចម្ងាយក្នុងទំនាក់ទំនងរវាងហ្វីលីពីននិងចិន ហើយបែរទៅរកការពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកវិញ។ ចំណែកឯភាគីចិនវិញ គោលនយោបាយរបស់លោកអគ្គលេខាធិការនៃគណបក្សកុម្មុយនីស្តចិន មានគោលដៅពង្រីកឥទ្ធិពលលើហ្វីលីពីន និងតំបន់ទាំងមូល ខណៈពេលដែលខ្លួនកំពុងប្រឆាំងនឹងឥទ្ធិពលអាមេរិក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ប្រទេសចិននិងហ្វីលីពីនត្រូវបានខណ្ឌចែកដោយសមុទ្រចិនខាងត្បូង ដែលជាផ្លូវទឹកដ៏សំខាន់សម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក និងមានសារៈសំខាន់ជាយុទ្ធសាស្រ្ត។ ភាពជិតស្និទ្ធខាងភូមិសាស្ត្រនេះបាននាំឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរប្រជាជន វប្បធម៌ និងពាណិជ្ជកម្មជាយូរលង់ណាស់មកហើយ។ ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រដូចជា កូដិកបុកស៊ើរ (Boxer Codex) ពីឆ្នាំ១៥៩០ បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីវត្តមានរបស់ជនជាតិចិននៅក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីនតាំងពីសតវត្សទី១៦។ ការធ្វើចំណាកស្រុក និងការតាំងទីលំនៅបានបន្តរហូតដល់សម័យទំនើប ដោយបង្កើតបានជាខ្សែចំណងរវាងប្រជាជនទាំងពីរយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃទំនាក់ទំនងរវាងចិននិងហ្វីលីពីនមានតាំងពីមុនការបង្កើតទំនាក់ទំនងទូតផ្លូវការទៅទៀត។ កាលពីឆ្នាំ១៩៣៧ លោកម៉ានុយអែល ឃ្វីសុន (Manuel Quezon) ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណ៍កូម៉ុនវ៉េលហ្វីលីពីន បានធ្វើទស្សនកិច្ចនៅទីក្រុងសៀងហៃ ដែលជាសញ្ញានៃទំនាក់ទំនងការទូតដំបូង។ ទំនាក់ទំនងផ្លូវការត្រូវបានស្តារឡើងវិញនៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៧៥។

តាមវិគីភីឌា ទំនាក់ទំនងនេះបានឈានដល់កម្រិតខ្ពស់បំផុតក្នុងអំឡុងពេលកាន់តំណែងរបស់លោកស្រីប្រធានាធិបតី ហ្គ្លូរីយ៉ា ម៉ាកាប៉ាហ្គាល់-អារូយ៉ូ (ពីឆ្នាំ២០០១ ដល់ ២០១០) និងលោកប្រធានាធិបតី រ៉ូឌ្រីហ្គោ ឌូទែរតេ (ពីឆ្នាំ២០១៦ ដល់ ២០២២)។ ក្នុងអំឡុងពេលទាំងនោះ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយបានរីកចម្រើនគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ ផ្ទុយទៅវិញ ក្រោមរជ្ជកាលរបស់លោកបេណិញីន៉ូ អាគីណូ III (Benigno Aquino III) ចាប់ពីឆ្នាំ២០១០ ដល់ ២០១៦ ទំនាក់ទំនងបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារការឈ្លានពាននៅដីសស្កាបូរ៉ូ (Scarborough Shoal) ក្នុងឆ្នាំ២០១២។ ឆ្នាំបន្ទាប់ ហ្វីលីពីនបានដាក់សំណុំរឿងមជ្ឈត្តកម្មប្រឆាំងនឹងចិន ទាមទារឱ្យពិនិត្យឡើងវិញនូវការទាមទារដែនសមុទ្ររបស់ចិន។

ចាប់តាំងពីលោកបុងបុង ម៉ាកូស (Bongbong Marcos) ឡើងកាន់តំណែងនៅឆ្នាំ២០២២ ទិសដៅទំនាក់ទំនងបានផ្លាស់ប្តូរសារជាថ្មី ដោយហ្វីលីពីនងាកទៅរកការពង្រឹងចំណងមិត្តភាពជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ក្នុងអំឡុងពេលដែលទំនាក់ទំនងនយោបាយស្ថិតក្នុងកម្រិតល្អ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចក៏បានរីកចម្រើនដែរ។ ប្រទេសចិនបានក្លាយជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់ ហើយការវិនិយោគពីចិនបានកើនឡើងជាពិសេសលើវិស័យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការបានពង្រីកដល់វិស័យសុខភាពផងដែរ ដូចជាការប្រគល់វ៉ាក់សាំង CoronaVac ពីប្រទេសចិនទៅឱ្យហ្វីលីពីននៅថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១ ជាក់ស្តែង។

ការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌រវាងប្រជាជនទាំងពីរក៏ជាផ្នែកមួយនៃទំនាក់ទំនងជាយូរលង់នេះ ដូចដែលបានឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរយៈឯកសារ Boxer Codex ជាដើម។ ទោះបីជាទំនាក់ទំនងនយោបាយស្ថិតក្នុងភាពតានតឹងក្ដី តែខ្សែចំណងសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌នៅតែជាកត្តាសំខាន់ក្នុងទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីនេះ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ទំនាក់ទំនងចិន-ហ្វីលីពីនកំពុងស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដ៏ផុយស្រួយ។ ជម្លោះដែនសមុទ្រនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង ជាពិសេសតំបន់ស្កាបូរ៉ូ នៅតែមិនទាន់មានដំណោះស្រាយនៅឡើយ។ តាមវិគីភីឌា រដ្ឋបាលរបស់លោកម៉ាកូសបានបង្ហាញជំហរយ៉ាងច្បាស់លាស់ក្នុងការឃ្លាតឆ្ងាយពីចិន និងស្វែងរកការគាំទ្រផ្នែកសន្តិសុខពីសហរដ្ឋអាមេរិក។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ចិននៅតែបន្តអះអាងឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនតាមរយៈការវិនិយោគ និងការទូតសាធារណៈ។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា និងអ្នកអាន ការប្រកួតប្រជែងឥទ្ធិពលនេះគឺជាគំរូដ៏សំខាន់មួយ។ កម្ពុជាជាសមាជិកអាស៊ាន និងជាប្រទេសដែលមានទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយចិន កំពុងតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់អំពីរបៀបដែលហ្វីលីពីនរក្សាតុល្យភាពរវាងផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខជាតិ។ ទំនាក់ទំនងនេះអាចជាសូចនាករសម្រាប់អនាគតនៃតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ទាំងមូល។