KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់១៣ មិថុនា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ១៣ មិថុនា ២០២៦

ទំនាក់ទំនងឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ផែនទីបង្ហាញទឹកដីគ្រប់គ្រងដោយសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន (ពណ៌ស្វាយ) និងសាធារណរដ្ឋចិន (ពណ៌ទឹកក្រូច) ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ទំនាក់ទំនងឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ សំដៅលើទំនាក់ទំនងនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចរវាងចិន និងតៃវ៉ាន់ ដែលស្ថិតនៅត្រើយទាំងពីរនៃច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់។ ទំនាក់ទំនងនេះមិនត្រូវបានកំណត់ជាទំនាក់ទំនងការទូតឡើយ ដោយសារវិវាទជុំវិញឋានៈរបស់តៃវ៉ាន់ និងសំណួរភាពស្របច្បាប់របស់រដ្ឋាភិបាលទាំងពីរ។

ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៤៩ ច្រកសមុទ្រនេះបានក្លាយជាខ្សែបន្ទាត់ភូមិសាស្ត្រនយោបាយដ៏សំខាន់។ ទោះជាមានភាពតានតឹងក៏ដោយ ការផ្លាស់ប្តូរផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម និងវប្បធម៌បានរីកចម្រើនជាលំដាប់ក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ថ្មីៗ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

រូបភាពផ្កាយរណបនៃច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមផែនទីពី Wikipedia សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន (PRC) គ្រប់គ្រងដីគោកភាគច្រើន រួមទាំងហុងកុង ម៉ាកាវ និងកោះហៃណាន។ សាធារណរដ្ឋចិន (ROC) គ្រប់គ្រងកោះតៃវ៉ាន់ គីនមេន ម៉ាត់ស៊ូ និងកោះមួយចំនួនទៀត។ ច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ជាផ្លូវទឹកដ៏មមាញឹកសម្រាប់នាវាអន្តរជាតិ។

ប្រជាជននៅតំបន់ទាំងពីរភាគច្រើនជាជនជាតិហាន និងប្រើភាសាចិនកុកងឺជាភាសាផ្លូវការ។ នៅតៃវ៉ាន់ មានការប្រើប្រាស់ភាសាហុកកៀន និងហាកកាយ៉ាងទូលំទូលាយ។ វប្បធម៌ភាគីទាំងពីរមានឫសគល់រួម តែវិវត្តខុសគ្នាខ្លះដោយសារប្រវត្តិសាស្ត្រ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រធានាធិបតីអាមេរិក រីឆាដ និចសុន ចាប់ដៃជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រី ជូអែនឡាយ នៅទីក្រុងប៉េកាំង ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៧២ ប្រភព: Wikipedia

តាមប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុង Wikipedia ឫសគល់នៃបញ្ហានេះចាប់ផ្តើមពីសង្គ្រាមស៊ីវិលចិន នៅពេលដែលគណបក្សគួមីនតាង (KMT) បានភៀសខ្លួនទៅតៃវ៉ាន់ក្នុងឆ្នាំ១៩៤៩ ហើយបង្កើតរដ្ឋាភិបាល ROC ដោយអះអាងថាខ្លួនជារដ្ឋាភិបាលត្រឹមត្រូវនៃចិនទាំងមូល។ បក្សកុម្មុយនីស្តបានបង្កើត PRC នៅដីគោក ហើយក៏អះអាងសិទ្ធិលើតៃវ៉ាន់ដូចគ្នា។

នៅឆ្នាំ១៩៧១ អង្គការសហប្រជាជាតិបានប្រគល់កៅអីចិនឱ្យ PRC ជំនួស ROC ។ ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក និចសុន ទៅកាន់ចិនក្នុងឆ្នាំ១៩៧២ បាននាំឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិកប្តូរការទទួលស្គាល់ការទូតពីតៃវ៉ាន់ទៅ PRC ជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ១៩៧៩។

យោងតាមរូបភាពប្រវត្តិសាស្ត្រពី Wikipedia ចលនាទាមទារសិទ្ធិទៅលេងសាច់ញាតិនៅដីគោកបានផ្ទុះឡើងនៅតៃប៉ិឆ្នាំ១៩៨៧ ដែលបើកច្រកទំនាក់ទំនងប្រជាជន។ ក្រោយមក វិបត្តិច្រកសមុទ្រលើកទី៣ ឆ្នាំ១៩៩៦ បានកើតឡើង នៅពេលចិនបាញ់មីស៊ីលជុំវិញកោះ ហើយអាមេរិកបញ្ជូននាវាផ្ទុកយន្តហោះ USS Independence មកកាន់តំបន់ (ដូចរូបភាពក្នុង Wikipedia)។

នៅឆ្នាំ២០០៥ លោក លៀន ចាន់ បានដឹកនាំគណៈប្រតិភូ KMT ទៅកាន់ចិនដីគោក ដែលជាការស្តារទំនាក់ទំនងរវាងគណបក្ស។ កិច្ចប្រជុំប្រវត្តិសាស្ត្ររវាងមេដឹកនាំទាំងពីរ លោក ម៉ា អ៊ីងជីវ និងលោក ស៊ី ជីនភីង នៅសិង្ហបុរីឆ្នាំ២០១៥ បានសម្គាល់ជាលើកដំបូងដែលប្រមុខភាគីទាំងពីរជួបគ្នាតាំងពីឆ្នាំ១៩៤៩។ ប៉ុន្តែចលនាសិស្សផ្កាឈូករ័ត្នឆ្នាំ២០១៤ និងការឡើងកាន់តំណែងរបស់លោកស្រី ឆាយ អ៊ីងវេន នៅឆ្នាំ២០១៦ បានធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងធ្លាក់ចុះសាជាថ្មី (យោងតាមឯកសារ Wikipedia)។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ការិយាល័យកណ្តាលរបស់មូលនិធិផ្លាស់ប្តូរឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ (SEF) នៅតៃប៉ិ ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចរវាងភាគីទាំងពីរមានការរីកចម្រើនគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ ក្រុមហ៊ុនតៃវ៉ាន់ជាច្រើនវិនិយោគនៅចិនដីគោក ហើយសេវាដឹកជញ្ជូនផ្ទាល់ ដូចជាជើងហោះហើរ Air China និងនាវា COSCO Star បានតភ្ជាប់ទីផ្សារទាំងពីរ (រូបភាពពី Wikipedia)។

អង្គការពាក់កណ្តាលផ្លូវការចំនួនពីរត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីសម្របសម្រួលកិច្ចសន្ទនា គឺ SEF ស្ថិតនៅតៃវ៉ាន់ និង ARATS ស្ថិតនៅចិន។ កិច្ចប្រជុំដូចជា Chen-Chiang Summit ឆ្នាំ២០១១ និង Wang-Zhang Meeting ឆ្នាំ២០១៤ (រូបភាព) បានពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការពាណិជ្ជកម្ម។

ចលនាទៅលេងសាច់ញាតិឆ្នាំ១៩៨៧ បានផ្តើមការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌។ វេទិកាក្រុងសៀងហៃ-តៃប៉ិឆ្នាំ២០២៥ (រូបភាព) ជាឧទាហរណ៍នៃការបន្តទំនាក់ទំនងក្រៅរដ្ឋាភិបាល។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ផែនទីបង្ហាញតំបន់សមយុទ្ធយោធារបស់ចិនជុំវិញតៃវ៉ាន់ ឆ្នាំ២០២២ ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីតៃវ៉ាន់ឆ្នាំ២០២០ ត្រូវបានមើលឃើញថាបានទទួលឥទ្ធិពលពីការតវ៉ានៅហុងកុង ដែលបានជំរុញមនោសញ្ចេតនាប្រឆាំងចិន។ ស្លោក «ប្រទេសមួយ ប្រព័ន្ធពីរ» ដែលដាក់បង្ហាញនៅក្រុងសៀម៉ិនតាំងពីឆ្នាំ១៩៩៩ និងការទាមទារឱ្យតៃវ៉ាន់ចូលជាសមាជិក UN នៅឆ្នាំ២០០៨ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីជំហរផ្ទុយគ្នាយ៉ាងខ្លាំង (យោងតាមឯកសារ Wikipedia)។

នៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២២ ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ប្រធានសភាតំណាងរាស្ត្រអាមេរិក ណានស៊ី ប៉េឡូស៊ី ទៅកាន់តៃប៉ិ បានធ្វើឱ្យចិនធ្វើសមយុទ្ធយោធាទ្រង់ទ្រាយធំ ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមក ចិនបានធ្វើសមយុទ្ធប្រចាំឆ្នាំជុំវិញកោះនេះ (ផែនទី)។

ទន្ទឹមនឹងការកើនឡើងសម្ពាធយោធា កិច្ចខិតខំការទូតនៅតែមាន។ ក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ លោកស្រី ឆេង លីវុន តំណាងតៃវ៉ាន់បានទៅបំពេញទស្សនកិច្ចនៅចិនដីគោក (រូបភាព) ដោយបង្ហាញថារបៀបសន្ទនានៅតែដើរតួនាទីខ្លះ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា ទំនាក់ទំនងនេះពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ទៅនឹងស្ថិរភាពតំបន់អាស៊ី និងយុទ្ធសាស្ត្រភូមិសាស្ត្រនយោបាយរបស់ចិន ព្រមទាំងជាករណីសិក្សាអំពីជម្លោះដែនដីផងដែរ។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

Related articles · 1 brief

មេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំងតៃវ៉ាន់ ព្យាយាមបន្ថយក្តីព្រួយបារម្ភរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកជុំវិញជំហរចិន

ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចនៅសហរដ្ឋអាមេរិករយៈពេល ២ សប្ដាហ៍ ប្រធានគណបក្សប្រឆាំងតៃវ៉ាន់បានឲ្យដឹងថាខ្លួនចង់រក្សាការចូលរួមជាមួយអាមេរិកលើវិស័យការពារជាតិ ខណៈបន្ធូរបន្ថយការព្រួយបារម្ភពីទំនាក់ទំនងជាមួយចិន។

4 sources · Channel News Asia, Hong Kong Free Press, The Straits Times