សង្គ្រាមស៊ីវិលចិន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សង្គ្រាមស៊ីវិលចិនគឺជាជម្លោះប្រដាប់អាវុធដែលបានកើតឡើងរវាងគួមីនតាង (Kuomintang) ដែលដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលនៃសាធារណរដ្ឋចិន និងបក្សកុំម្យូនីស្តចិន (CCP) ដោយចាប់ផ្តើមពីថ្ងៃទី ១ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩២៧ រហូតដល់ជ័យជំនះរបស់បក្សកុំម្យូនីស្ត ដែលបានគ្រប់គ្រងស្ទើរតែទាំងស្រុងនៅចិនដីគោក នៅថ្ងៃទី ១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៤៩ ។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ការប្រយុទ្ធគ្នាដោយប្រដាប់អាវុធនេះបានបន្តជាដំណាក់កាលៗ ដោយមានការផ្អាកមួយរយៈពេលខ្លីក្នុងអំឡុងពេលសង្គ្រាមចិន-ជប៉ុន លើកទី២ មុនពេលឈានចូលដំណាក់កាលផ្ទុះសង្គ្រាមពេញទំហឹងនៅឆ្នាំ ១៩៤៦ ។ លទ្ធផលនៃសង្គ្រាមនេះបាននាំឲ្យមានការបង្កើតសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន (PRC) នៅចិនដីគោក ខណៈដែលរដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋចិនបានដកថយទៅកាន់កោះតៃវ៉ាន់ និងបន្តប្រើប្រាស់ឈ្មោះនោះរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ជម្លោះនេះបានលាតសន្ធឹងពាសពេញទឹកដីចិនដីគោក ដោយមានការបែងចែកតំបន់គ្រប់គ្រងច្បាស់លាស់រវាងកងកម្លាំងនិយមជាតិ (Nationalists) និងកុំម្យូនីស្ត (Communists) ។ តាម Wikipedia គួមីនតាង ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ជាំង កៃចេក មានមូលដ្ឋាននៅតំបន់ទីក្រុងធំៗ និងត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិថាជារដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់របស់ចិន ។ ផ្ទុយមកវិញ បក្សកុំម្យូនីស្តចិន ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ម៉ៅ សេទុង បានកសាងមូលដ្ឋានគាំទ្ររឹងមាំនៅតំបន់ជនបទ ជាពិសេសនៅភាគខាងជើង និងកណ្តាលប្រទេស ។ ប្រជាជនចិនរាប់លាននាក់បានរងគ្រោះដោយសារជម្លោះនេះ ហើយការផ្លាស់ប្តូរទឹកដីគ្រប់គ្រងបានកើតមានជាញឹកញាប់ ។ អំឡុងពេលសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ជប៉ុនបានកាន់កាប់តំបន់ភាគខាងកើតចិន ធ្វើឲ្យផែនទីនយោបាយ-យោធាកាន់តែស្មុគស្មាញ ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ជម្លោះប្រដាប់អាវុធរវាងគួមីនតាង និងបក្សកុំម្យូនីស្ត បានផ្ទុះឡើងជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ ១៩២៧ បន្ទាប់ពីការសម្លាប់រង្គាលនៅសៀងហៃ (Shanghai Massacre) ដែលគួមីនតាងបានបោសសម្អាតកុម្មុយនីស្តចេញពីជួរកងទ័ពរួបរួម ។ ការប្រយុទ្ធគ្នាបន្តមិនទៀងទាត់រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៣៤-១៩៣៥ នៅពេលដែលកងកម្លាំងកុំម្យូនីស្តបានធ្វើដំណើរដ៏យូរអង្វែងហៅថា “The Long March” ដើម្បីរត់គេចពីការឡោមព័ទ្ធរបស់គួមីនតាង និងស្វែងរកមូលដ្ឋានថ្មីនៅភាគខាងជើង ។ នៅឆ្នាំ ១៩៣៧ ភាគីទាំងពីរបានព្រមព្រៀងគ្នាបង្កើតសម្ព័ន្ធភាពបណ្តោះអាសន្នដើម្បីទប់ទល់នឹងការឈ្លានពានរបស់ជប៉ុន ប៉ុន្តែក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ការប្រយុទ្ធគ្នាពេញលេញបានផ្ទុះឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៩៤៦ ។ យុទ្ធនាការធំៗបីគឺ លាវសិន (Liaoshen) ហ៊័រហៃ (Huaihai) និង ពីងជីន (Pingjin) បានបំផ្លាញកម្លាំងគួមីនតាងយ៉ាងដំណំ ហើយនៅថ្ងៃទី ១ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៤៩ លោក ម៉ៅ សេទុង បានប្រកាសបង្កើតសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិននៅទីលានធានអានមិន ។ សំណល់កងកម្លាំងគួមីនតាងបានភៀសខ្លួនទៅកាន់កោះតៃវ៉ាន់ ហើយសង្គ្រាមស៊ីវិលបានបញ្ចប់ជាផ្លូវការនៅចិនដីគោកនៅថ្ងៃទី ១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៤៩ ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សង្គ្រាមស៊ីវិលចិនបានបង្កផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់សេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមចិន ។ តាម Wikipedia ការបំផ្លិចបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ច និងការបោះពុម្ពប្រាក់យ៉ាងច្រើនលើសលប់ដោយរដ្ឋាភិបាលគួមីនតាង បានបង្កឲ្យមានអតិផរណាដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ និងការធ្លាក់ចុះកម្រិតជីវភាពរបស់ប្រជាជន ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត បក្សកុំម្យូនីស្តបានអនុវត្តកំណែទម្រង់ដីធ្លីនៅតំបន់ដែលខ្លួនគ្រប់គ្រង ដោយចែកដីឲ្យកសិករក្រីក្រ ដែលទទួលបានប្រជាប្រិយភាពយ៉ាងខ្លាំង ។ សង្គ្រាមនេះក៏បានបង្កើតឲ្យមានការបែកបាក់វប្បធម៌រវាងចិនដីគោក និងតៃវ៉ាន់ ដោយមានការអភិវឌ្ឍន៍ខុសគ្នាទាំងស្រុងក្នុងផ្នែកសិល្បៈ អក្សរសាស្រ្ត និងប្រព័ន្ធអប់រំ ។ ជនភៀសខ្លួនរាប់លាននាក់បានផ្លាស់ទី ហើយការចងចាំអំពីសង្គ្រាមនៅតែជាធាតុសំខាន់ក្នុងអត្តសញ្ញាណនយោបាយរបស់ចិនរហូតដល់សព្វថ្ងៃ ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ សង្គ្រាមស៊ីវិលចិនមិនទាន់បានបញ្ចប់ជាស្ថាពរនៅឡើយទេ ដោយសារតែស្ថានភាពនយោបាយរវាងចិនដីគោក និងតៃវ៉ាន់ ។ តាម Wikipedia សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិននៅតែចាត់ទុកតៃវ៉ាន់ជាខេត្តមួយរបស់ខ្លួន ហើយបន្តគោលនយោបាយ “ចិនតែមួយ” (One China) ក្នុងទំនាក់ទំនងការទូត ។ ភាពតានតឹងយោធានៅច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់កើតមានជាប្រចាំ ជាពិសេសនៅពេលមានការផ្លាស់ប្តូរនយោបាយនៅតៃវ៉ាន់ ឬការលក់សព្វាវុធពីសហរដ្ឋអាមេរិក ។ សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា ការយល់ដឹងពីប្រវត្តិសាស្ត្រសង្គ្រាមស៊ីវិលចិនមានសារៈសំខាន់ ព្រោះវាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃគោលនយោបាយបរទេសរបស់ចិន និងឥទ្ធិពលរបស់ចិននៅក្នុងតំបន់ រួមទាំងកម្ពុជាផងដែរ ។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច គម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការវិនិយោគពីចិន សុទ្ធតែទាក់ទងនឹងការអភិវឌ្ឍនយោបាយក្នុងតំបន់ ដែលមានឫសគល់ពីជម្លោះប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ ។