ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ការនាំចេញបន្ទះឈីប (Semiconductor chip exports) គឺជាការលក់ផលិតផល semiconductor រួមមានបន្ទះសៀគ្វី និងសមាសភាគអេឡិចត្រូនិក ពីប្រទេសផលិតទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិ។ បន្ទះឈីបគឺជាមូលដ្ឋាននៃឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកទំនើបស្ទើរតែទាំងអស់ រួមទាំងទូរសព្ទដៃ កុំព្យូទ័រ រថយន្ត និងប្រព័ន្ធយោធា។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ក្រុមហ៊ុនស្រាវជ្រាវ Gartner នៅឆ្នាំ ២០២២ តម្លៃសរុបនៃការលក់ semiconductor ទូទាំងពិភពលោកគឺប្រមាណ ៥៨០ ពាន់លានដុល្លារ។ ប្រទេសនាំចេញឈីបធំជាងគេរួមមាន តៃវ៉ាន់ កូរ៉េខាងត្បូង ចិន សហរដ្ឋអាមេរិក និងសិង្ហបុរី។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ឧស្សាហកម្ម semiconductor មានការប្រមូលផ្តុំភូមិសាស្ត្រខ្ពស់។ កោះតៃវ៉ាន់គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលផលិតឈីបដ៏សំខាន់បំផុតមួយ ដោយមានក្រុមហ៊ុន TSMC (Taiwan Semiconductor Manufacturing Company) ដែលជាក្រុមហ៊ុនផលិតឈីបធំជាងគេក្នុងពិភពលោក។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ក្រុមហ៊ុន TrendForce កាលពីឆ្នាំ ២០២៣ TSMC ផលិតបានប្រហែល ៥៦ ភាគរយនៃឈីបកម្រិតខ្ពស់របស់ពិភពលោក។ ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងក៏ជាប្រភពនៃការនាំចេញដ៏ធំ ដោយមានក្រុមហ៊ុន Samsung ដែលផលិតឈីបអង្គចងចាំ (memory chips) ក្នុងទំហំធំធេង។ រដ្ឋ California សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា Silicon Valley គឺជាកន្លែងកំណើតនៃបច្ចេកវិទ្យា semiconductor និងមានក្រុមហ៊ុនដូចជា Intel និង AMD ។

កម្មករនៅក្នុងឧស្សាហកម្មនេះមានជំនាញខ្ពស់ រួមមានវិស្វករអេឡិចត្រូនិក គីមី និងរូបវិទ្យា។ នៅក្នុងតៃវ៉ាន់ និងកូរ៉េខាងត្បូង ឧស្សាហកម្មនេះបានបង្កើតការងារជាច្រើនដល់ប្រជាជនក្នុងស្រុក។ ទន្ទឹមគ្នានេះ ប្រទេសនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដូចជាវៀតណាម និងម៉ាឡេស៊ី កំពុងដើរតួនាទីកាន់តែសំខាន់ក្នុងផ្នែកដំឡើង និងតេស្តឈីប ដោយសារតម្លៃពលកម្មទាប។ យោងតាមទិន្នន័យរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មវៀតណាម ការនាំចេញគ្រឿងអេឡិចត្រូនិករបស់វៀតណាមបានកើនឡើងគួរឲ្យកត់សម្គាល់ ក្នុងនោះរួមទាំងផលិតផលទាក់ទងនឹងឈីបផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិនៃឈីប semiconductor ចាប់ផ្តើមជាមួយការបង្កើតត្រង់ស៊ីស្ទ័រ (transistor) នៅឆ្នាំ ១៩៤៧ ដោយក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវនៅ Bell Labs សហរដ្ឋអាមេរិក។ ក្រោយមកនៅឆ្នាំ ១៩៥៨ Jack Kilby និង Robert Noyce បានបង្កើត Integrated Circuit (IC) ដែលអាចផ្ទុកត្រង់ស៊ីស្ទ័រជាច្រើននៅលើបន្ទះស៊ីលីកុនតែមួយ។ ការច្នៃប្រឌិតនេះបានជំរុញឲ្យមានការអភិវឌ្ឍ microprocessor នៅឆ្នាំ ១៩៧១ ដោយក្រុមហ៊ុន Intel ។

ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៨០ ប្រទេសជប៉ុនបានលេចឡើងជាមេដឹកនាំក្នុងការផលិតឈីបអង្គចងចាំ តែក្រោយមកត្រូវបានប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង និងតៃវ៉ាន់ជំនួសវិញ។ នៅសតវត្សទី ២១ ភាពតានតឹងខាងបច្ចេកវិទ្យារវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិនបានក្លាយជាកត្តាសំខាន់បំផុតមួយ។ នៅឆ្នាំ ២០១៩ រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកបានដាក់ទណ្ឌកម្មលើក្រុមហ៊ុន Huawei របស់ចិន ដោយហាមឃាត់ការលក់ឈីបដែលផលិតដោយប្រើបច្ចេកវិទ្យាអាមេរិក។ កាលពីឆ្នាំ ២០២២ សហរដ្ឋអាមេរិកបានពង្រឹងការគ្រប់គ្រងការនាំចេញឈីបកម្រិតខ្ពស់ទៅកាន់ចិន ដែលមានគោលដៅទប់ស្កាត់ការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាយោធា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ការនាំចេញឈីបគឺជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់សកល។ វាត្រូវបានគេប្រៀបធៀបថាជា «ប្រេងឆៅនៃសម័យឌីជីថល»។ បើគ្មានឈីបទេ សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកនឹងជួបបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរ។ ការខ្វះខាតឈីបក្នុងរយៈពេលពីឆ្នាំ ២០២០ ដល់ឆ្នាំ ២០២២ បានបង្ហាញពីភាពងាយរងគ្រោះនៃសេដ្ឋកិច្ចពឹងផ្អែកលើប្រភពផលិតកម្មតែមួយ។ ផលប៉ះពាល់បានរាលដាលពីឧស្សាហកម្មរថយន្តរហូតដល់ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកប្រើប្រាស់។

វប្បធម៌នៃនវានុវត្តន៍បានលូតលាស់នៅជុំវិញឧស្សាហកម្មនេះ។ Silicon Valley មិនត្រឹមតែជាកន្លែងផលិតឈីបប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជានិមិត្តរូបនៃវឌ្ឍនភាពបច្ចេកវិទ្យា និងការប្រកួតប្រជែងខាងសេដ្ឋកិច្ចផងដែរ។ ការប្រកួតប្រជែងក្នុងការផលិតឈីបកម្រិតខ្ពស់ក៏ជំរុញឲ្យមានការវិនិយោគធំៗពីរដ្ឋាភិបាល ដូចនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកដែលបានអនុម័ត CHIPS Act ក្នុងឆ្នាំ ២០២២ ដោយចំណាយថវិកា ៥២ ពាន់លានដុល្លារដើម្បីជំរុញផលិតកម្មក្នុងស្រុក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅឆ្នាំ ២០២៤ និងឆ្នាំ ២០២៥ ការនាំចេញឈីបនៅតែជាប្រធានបទក្តៅក្នុងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានរឹតបន្តឹងបន្ថែមទៀតលើការនាំចេញឈីប AI និងឧបករណ៍ផលិតឈីបទៅចិន។ ចិនវិញក៏កំពុងខិតខំអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពផ្ទាល់ខ្លួន ដោយវិនិយោគយ៉ាងច្រើនក្នុងក្រុមហ៊ុនដូចជា SMIC ។ យោងតាមក្រុមអ្នកវិភាគពីក្រុមហ៊ុន McKinsey & Company ការបែកបាក់គ្នាខាងបច្ចេកវិទ្យាអាចបណ្តាលឲ្យការចំណាយកើនឡើង និងការរាំងស្ទះដល់ការច្នៃប្រឌិត។

សម្រាប់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ឧស្សាហកម្មឈីបមិនមែនជាវិស័យនាំចេញចម្បងទេ ប៉ុន្តែឥទ្ធិពលនៃការខ្វះខាតឈីបអាចប៉ះពាល់ដល់ការនាំចូលគ្រឿងអេឡិចត្រូនិក និងតម្លៃទំនិញ។ កម្ពុជាក៏អាចទាញយកឱកាសពីការផ្លាស់ប្តូរខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ ដោយទាក់ទាញការវិនិយោគក្នុងវិស័យដំឡើងអេឡិចត្រូនិក ស្រដៀងនឹងប្រទេសជិតខាងដូចជាវៀតណាម និងម៉ាឡេស៊ី។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា រដ្ឋាភិបាលកំពុងលើកកម្ពស់វិស័យឧស្សាហកម្មបច្ចេកវិទ្យា ដើម្បីទាក់ទាញការវិនិយោគបរទេស។

លើសពីនេះ ការយកចិត្តទុកដាក់របស់អង្គការអាស៊ានលើការសហការបច្ចេកវិទ្យាក៏អាចនាំឲ្យមានការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពផលិតឈីបក្នុងតំបន់។ នៅពេលដែលប្រទេសធំៗកំពុងប្រកួតប្រជែង ប្រទេសតូចៗដូចជាកម្ពុជាអាចដើរតួជាច្រកសម្រាប់ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ជំនួស។