ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ភូមិគ្រីស្ទាននៅប្រទេសលីបង់ គឺជាតំបន់រស់នៅដែលមានប្រជាជនភាគច្រើនជាគ្រីស្ទាន ដែលមានទីតាំងនៅទូទាំងប្រទេស ជាពិសេសនៅតាមតំបន់ភ្នំ និងជ្រលងភ្នំ ។ ភូមិទាំងនេះមានភាពល្បីល្បាញដោយសារប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏យូរលង់ ស្ថាបត្យកម្មបុរាណ និងសារៈសំខាន់ខាងសាសនា ។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ប្រទេសលីបង់មានសមាមាត្រគ្រីស្ទានខ្ពស់បំផុតក្នុងចំណោមបណ្តាប្រទេសនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ហើយភូមិគ្រីស្ទានទាំងនេះដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការថែរក្សាអត្តសញ្ញាណគ្រីស្ទាននៅក្នុងតំបន់ ។ ភូមិទាំងនេះមានតួនាទីជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃជីវិតគ្រីស្ទាន ដោយមានព្រះវិហារនិងវត្តអារាមជាច្រើនដែលមានអាយុកាលតាំងពីសម័យមជ្ឈិមសម័យ ។

ភូមិទាំងនេះក៏ទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ និងអ្នកធ្វើធម្មយាត្រា ដោយសារព្រះវិហារបុរាណ និងវត្តអារាមដែលមានអាយុកាលរាប់រយឆ្នាំ ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ភូមិគ្រីស្ទានភាគច្រើនស្ថិតនៅក្នុងខេត្តជុំវិញភ្នំលីបង់ ដូចជា ស្រុកកេសឺរវ៉ាន់ (Keserwan) ស្រុកម៉េទីន (Metn) ស្រុកឈូហ្វ (Chouf) និងស្រុកបាត្រូន (Batroun) ។ តំបន់ទាំងនេះមានទេសភាពភ្នំស្រស់ស្អាត និងអាកាសធាតុត្រជាក់ដែលសមស្របសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម និងជាកន្លែងសម្រាកលំហែកាយដ៏ពេញនិយមសម្រាប់ប្រជាជនទីក្រុងបេរូតក្នុងរដូវក្តៅ ។ ប្រជាជនភាគច្រើនជាអ្នកកាន់សាសនាគ្រីស្ទាន ដោយក្រុមធំៗរួមមាន និកាយម៉ារ៉ុនីត (Maronite Catholic) និកាយគ្រិស្តអូស្សូដក់ក្រិក (Greek Orthodox) និងនិកាយកាតូលិកក្រិក (Melkite Greek Catholic) ។ យោងតាម Wikipedia ភូមិល្បីៗមួយចំនួនដូចជា Bsharri (ស្រុកកំណើតរបស់កវី Gibran Khalil Gibran) និង Deir el Qamar ជាដើម មានប្រជាជនភាគច្រើនជាគ្រីស្ទាន ។ ភាសាដែលប្រើជាទូទៅគឺភាសាអារ៉ាប់ រីឯភាសាបារាំង និងអង់គ្លេសក៏ត្រូវបាននិយាយយ៉ាងទូលំទូលាយផងដែរ ។ ដោយសារការធ្វើចំណាកស្រុកយ៉ាងច្រើន ប្រជាជននៅក្នុងភូមិខ្លះបានថយចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ថ្មីៗនេះ ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិសាស្ត្រគ្រីស្ទាននៅលីបង់មានឫសគល់តាំងពីសតវត្សទី១ នៃគ.ស. ដោយព្រះវិហារម៉ារ៉ុនីតបានបង្កើតខ្លួនឡើងនៅសតវត្សទី៤-៥ ។ ក្នុងសម័យចក្រភពអូតូម៉ង់ សហគមន៍គ្រីស្ទាននៅតំបន់ភ្នំទទួលបានស្វ័យភាពខ្លះៗតាមរយៈប្រព័ន្ធ "មីល្លេត" (Millet) ។ ទោះយ៉ាងណា នៅឆ្នាំ១៨៦០ សង្គ្រាមស៊ីវិលនៅភ្នំលីបង់បានបំផ្លិចបំផ្លាញភូមិគ្រីស្ទានជាច្រើន និងបណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លាប់រាប់ពាន់នាក់ ។ នៅសតវត្សទី២០ សង្គ្រាមស៊ីវិលលីបង់ (១៩៧៥-១៩៩០) បានធ្វើឱ្យភូមិខ្លះក្លាយជាសមរភូមិ និងបណ្តាលឱ្យមានការជម្លៀសប្រជាជនយ៉ាងច្រើន ។ ចាប់ពីដើមសតវត្សទី២០ ជនគ្រីស្ទានលីបង់បានធ្វើចំណាកស្រុកទៅកាន់អាមេរិក អូស្ត្រាលី និងអឺរ៉ុប ដែលបង្កើតបានជាសហគមន៍ជនភៀសខ្លួនធំៗ ។ យោងតាមការសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រ ភូមិគ្រីស្ទានជាច្រើនបានស្តារឡើងវិញបន្ទាប់ពីសង្គ្រាម ប៉ុន្តែការធ្វើចំណាកស្រុកនៅតែបន្តរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

សេដ្ឋកិច្ចនៃភូមិគ្រីស្ទានទាំងនេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើវិស័យកសិកម្ម រួមមានការដាំដំណាំអូលីវ ទំពាំងបាយជូរ និងផ្លែឈើផ្សេងៗ ។ ការផលិតស្រានិងប្រេងអូលីវក៏ជាមុខរបរប្រពៃណីដ៏សំខាន់ផងដែរ ។ ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ទេសចរណ៍ជនបទបានរីកចម្រើន ដោយមានគំនិតផ្តួចផ្តើមដើម្បីលើកកម្ពស់ផ្ទះសំណាក់បែបប្រពៃណី និងម្ហូបអាហារក្នុងស្រុក ។ យោងតាម Wikipedia ភូមិមួយចំនួនដូចជា Zahlé និង Bcharre ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាកន្លែងផលិតស្រាទំពាំងបាយជូរដ៏ល្បីល្បាញ ។ ប្រាក់ដែលបញ្ជូនមកពីជនភៀសខ្លួនក៏ជាប្រភពចំណូលដ៏សំខាន់សម្រាប់គ្រួសារជាច្រើននៅក្នុងភូមិទាំងនេះ ។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ ភូមិទាំងនេះរក្សាបាននូវទំនៀមទម្លាប់បុរាណ ដូចជាពិធីបុណ្យសាសនាប្រចាំឆ្នាំ តន្ត្រីប្រជាប្រិយ និងរបាំក្បាច់បុរាណ ។ វត្តអារាមបុរាណ និងព្រះវិហារដែលមានអាយុកាលរាប់រយឆ្នាំ ជាទីសក្ការៈដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកកាន់សាសនា និងភ្ញៀវទេសចរ ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៅលីបង់ ដែលបានចាប់ផ្តើមតាំងពីឆ្នាំ២០១៩ បានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ភូមិគ្រីស្ទាន ។ តាមការរាយការណ៍របស់សារព័ត៌មាន BBC និង Al Jazeera ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ អត្រានៃការធ្វើចំណាកស្រុករបស់គ្រីស្ទានបានកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ដែលនាំឱ្យមានការព្រួយបារម្ភអំពីអនាគតនៃសហគមន៍ទាំងនេះ ។ លើសពីនេះ ភាពតានតឹងផ្នែកសន្តិសុខនៅតាមព្រំដែនភាគខាងត្បូង រវាងក្រុមហេហ្សបូឡាហ៍ និងអ៊ីស្រាអែល បានបង្កហានិភ័យដល់ភូមិគ្រីស្ទានមួយចំនួនក្នុងតំបន់នោះ ។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ UNHCR និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលដទៃទៀត កម្មវិធីជំនួយនានាត្រូវបានអនុវត្តដើម្បីជួយដល់ការអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ និងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ ។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងពីអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល និងសហគមន៍ជនភៀសខ្លួន ដើម្បីគាំទ្រគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ និងថែរក្សាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse រឿងរ៉ាវអំពីភូមិគ្រីស្ទាននៅលីបង់ផ្តល់នូវការយល់ដឹងអំពីភាពចម្រុះសាសនា បញ្ហាប្រឈមនៃការធ្វើចំណាកស្រុក និងភាពធន់របស់សហគមន៍នៅមជ្ឈិមបូព៌ា ។