ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ទំនាក់ទំនងស៊ីវិល–យោធា (Civil–military relations) គឺជាដែនសិក្សាដែលពិនិត្យលើទំនាក់ទំនងរវាងអង្គការយោធា និងសង្គមស៊ីវិល ទំនាក់ទំនងរវាងអង្គការយោធា និងអង្គភាពផ្សេងទៀតនៃរដ្ឋាភិបាល ព្រមទាំងទំនាក់ទំនងរវាងអ្នកដឹកនាំ និងកងទ័ព។ តាមវិគីភីឌា (Wikipedia) ដែនសិក្សានេះមានលក្ខណៈចម្រុះ ហើយជាញឹកញាប់មានលក្ខណៈបទដ្ឋាន ដោយផ្លាស់ទីក្នុង និងឆ្លងកាត់វិសាលភាពនៃការគ្រប់គ្រង វិទ្យាសាស្ត្រសង្គម និងគោលនយោបាយ។

ក្នុងអត្ថន័យចង្អៀត ទំនាក់ទំនងស៊ីវិល–យោធា សំដៅលើទំនាក់ទំនងរវាងអាជ្ញាធរស៊ីវិលនៃសង្គមមួយ និងអាជ្ញាធរយោធារបស់សង្គមនោះ។ តាមវិគីភីឌា គោលដៅរបស់រដ្ឋណាមួយ គឺការទាញយកអំណាចវិជ្ជាជីវៈយោធា មកបម្រើផលប្រយោជន៍សន្តិសុខជាតិដ៏សំខាន់ ខណៈត្រូវការពារការប្រើប្រាស់អំណាចនោះខុសឆ្គង ដែលអាចគំរាមកំហែងដល់សុខុមាលភាពរបស់ប្រជាជន។

តាមវិគីភីឌា ការសិក្សាអំពីប្រធានបទនេះ ច្រើនតែផ្អែកលើការសន្មតបែបបទដ្ឋានមួយ គឺថា គួរឱ្យការទទួលខុសត្រូវចុងក្រោយលើការសម្រេចចិត្តយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ប្រទេសមួយ ស្ថិតក្នុងដៃរបស់អ្នកដឹកនាំនយោបាយស៊ីវិល ជាជាងកងទ័ព។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ទោះបីជាទំនាក់ទំនងស៊ីវិល–យោធា ជាគំនិតដែលមិនជាប់នឹងតំបន់ភូមិសាស្ត្រ ឬប្រទេសណាមួយជាក់លាក់ក៏ដោយ ក៏វាអាចអនុវត្តបានចំពោះសង្គមគ្រប់ប្រភេទ។ តួអង្គសំខាន់ៗក្នុងដែនសិក្សានេះ រួមមានអង្គការយោធា សង្គមស៊ីវិល អង្គភាពរដ្ឋាភិបាលផ្សេងទៀត និងអ្នកដឹកនាំនយោបាយ។

តាមវិគីភីឌា ទំនាក់ទំនងដែលគេសិក្សាមានច្រើនបែប រួមមានទាំងទំនាក់ទំនងរវាងអង្គការយោធា និងសង្គមស៊ីវិល ទំនាក់ទំនងរវាងអង្គការយោធា និងអង្គភាពរដ្ឋាភិបាលផ្សេងទៀត និងទំនាក់ទំនងរវាងអ្នកដឹកនាំ និងកងទ័ព។ ដោយសារវាជាដែនសិក្សាឆ្លងវិស័យ អ្នកសិក្សាមកពីផ្នែកផ្សេងៗគ្នា ដូចជាការគ្រប់គ្រង វិទ្យាសាស្ត្រសង្គម និងគោលនយោបាយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ទំនាក់ទំនងស៊ីវិល–យោធា គឺជាដែនសិក្សាចម្រុះ ដែលភ្ជាប់វិស័យផ្សេងៗចូលគ្នា ហើយផ្លាស់ទីក្នុង និងឆ្លងកាត់វិសាលភាពនៃការគ្រប់គ្រង វិទ្យាសាស្ត្រសង្គម និងគោលនយោបាយ។ ដោយសារវាជាដែនសិក្សាឆ្លងវិស័យ ការស្រាវជ្រាវក្នុងវិស័យនេះមិនស្ថិតក្រោមវិន័យតែមួយឡើយ។

ក្នុងចំណោមឈ្មោះដែលត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយដែនសិក្សានេះ មានលោក Samuel P. Huntington។ ក្រៅពីអ្នកប្រាជ្ញម្នាក់ៗ វេទិកាសិក្សារវាងសាកលវិទ្យាល័យ ដូចជា Inter-University Seminar on Armed Forces and Society ក៏ដើរតួជាកន្លែងផ្លាស់ប្តូរលទ្ធផលស្រាវជ្រាវស្តីពីកងទ័ព និងសង្គម។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

លក្ខណៈបទដ្ឋាននៃដែនសិក្សានេះ មានន័យថាការសិក្សាមិនត្រឹមតែពិពណ៌នាទំនាក់ទំនងដែលមានស្រាប់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ផ្ដល់ទស្សនៈអំពីរបៀបដែលគេគួររៀបចំទំនាក់ទំនងរវាងភាគីទាំងពីរ ដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងវប្បធម៌នយោបាយ និងគុណតម្លៃរបស់សង្គមនីមួយៗ។

តាមវិគីភីឌា ដែនសិក្សានេះផ្លាស់ទីក្នុង និងឆ្លងកាត់វិសាលភាពនៃការគ្រប់គ្រង វិទ្យាសាស្ត្រសង្គម និងគោលនយោបាយ ដែលមានន័យថា ការពិភាក្សាអំពីតួនាទីរបស់កងទ័ពក្នុងសង្គម ក៏ពាក់ព័ន្ធនឹងការគ្រប់គ្រងស្ថាប័ន និងការបង្កើតគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា គោលដៅរបស់រដ្ឋណាមួយ គឺការប្រើប្រាស់អំណាចវិជ្ជាជីវៈយោធា ដើម្បីបម្រើផលប្រយោជន៍សន្តិសុខជាតិ ខណៈត្រូវការពារការប្រើប្រាស់អំណាចនោះខុសឆ្គង។ តុល្យភាពនេះជាប្រធានបទដែលអ្នកអានសារព័ត៌មានក្នុងតំបន់ និងជុំវិញពិភពលោក តែងជួបប្រទះ នៅពេលមានការជជែកដេញដោលអំពីតួនាទីរបស់កងទ័ព និងទំនាក់ទំនងរវាងរដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នយោធា។

រូបថតជំនួបសាធារណៈរវាងប្រធានាធិបតីម៉ុលដូវ៉ា និងអ្នកទទួលបន្ទុកការពារជាតិ ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៩ ជាឧទាហរណ៍មួយនៃអន្តរកម្មរវាងអាជ្ញាធរស៊ីវិល និងអ្នកពាក់ព័ន្ធយោធា ដែលដែនសិក្សានេះយកមកវិភាគ។ សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា និងក្នុងសហគមន៍ខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស ក្របខណ្ឌសិក្សានេះអាចជាឧបករណ៍ជួយអានព័ត៌មាន ដោយដាក់សំណួរថា តើការសម្រេចចិត្តយុទ្ធសាស្ត្រស្ថិតក្នុងដៃអ្នកណា និងតើមានយន្តការអ្វីខ្លះ ដើម្បីការពារការប្រើប្រាស់អំណាចខុសឆ្គង។