ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

វិបត្តិអាកាសធាតុ (Climate crisis) គឺជាពាក្យមួយដែលត្រូវបានគេប្រើដើម្បីពណ៌នាអំពីកំដៅផែនដី ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងផលប៉ះពាល់នានារបស់វា។ តាម Wikipedia បានរាយការណ៍ថា ពាក្យនេះ និងពាក្យថា «គ្រោះអាសន្នអាកាសធាតុ» (climate emergency) ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ដើម្បីសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើការគំរាមកំហែងនៃកំដៅផែនដីចំពោះបរិស្ថានធម្មជាតិរបស់ភពផែនដី និងមនុស្សជាតិ ព្រមទាំងដើម្បីជំរុញឲ្យមានវិធានការកាត់បន្ថយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការសម្របខ្លួនប្រកបដោយការផ្លាស់ប្តូរ។ ការកើនឡើងនៃការប្រើប្រាស់ពាក្យនេះអាចមើលឃើញតាមរយៈទិន្នន័យ Google Trends ដែលបង្ហាញថាក្រោយការចេញផ្សាយខ្សែភាពយន្ត An Inconvenient Truth របស់ Al Gore ក្នុងឆ្នាំ២០០៦ ការស្វែងរកពាក្យនេះបានកើនឡើង ហើយមានការរស់ឡើងវិញយ៉ាងខ្លាំងចាប់តាំងពីចុងឆ្នាំ២០១៨។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

វិបត្តិអាកាសធាតុមិនមែនជារឿងអរូបីទេ វាបានប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជននៅជុំវិញពិភពលោក។ តាម Wikipedia បានរាយការណ៍ថា បណ្តារដ្ឋកោះតូចៗ ដូចជាម៉ាល់ឌីវ កំពុងប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យធ្ងន់ធ្ងរពីការកើនឡើងនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៩ លោក Mohamed Nasheed ដែលជាប្រធានាធិបតីនៃប្រទេសម៉ាល់ឌីវ បានប្រើពាក្យ «វិបត្តិអាកាសធាតុ» នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍បើកសម្ពោធ Climate Vulnerability Monitor ដើម្បីបង្ហាញពីភាពងាយរងគ្រោះរបស់ប្រទេសកោះតូចមួយនេះ។ ក្រៅពីនេះ តំបន់ដែលមានប្រជាជនរស់នៅក្បែរឆ្នេរ និងតំបន់ដីសណ្តនៅទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជា ក៏កំពុងរងផលប៉ះពាល់ដោយសារជំនន់ទឹកភ្លៀង និងការប្រែប្រួលរបបទឹកភ្លៀងជាដើម។ ប្រជាជនរាប់លាននាក់ត្រូវបានគេព្យាករថាអាចនឹងត្រូវផ្លាស់ទីលំនៅដោយសារគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិដែលបណ្តាលមកពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការកត់ត្រារបស់ Wikipedia ការប្រើពាក្យ «វិបត្តិអាកាសធាតុ» បានចាប់ផ្តើមមានប្រជាប្រិយភាពកាន់តែខ្លាំងឡើងនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០។ ការចេញផ្សាយខ្សែភាពយន្ត An Inconvenient Truth ក្នុងឆ្នាំ២០០៦ ដែលផលិតដោយលោក Al Gore បានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការធ្វើឲ្យសាធារណជនទូទាំងពិភពលោកយល់ដឹងអំពីបញ្ហានេះ។ បន្ទាប់មក នៅអំឡុងចុងឆ្នាំ២០១៨ ពាក្យនេះបានមានការរស់ឡើងវិញយ៉ាងខ្លាំង ស្របពេលដែលចលនាបាតុកម្មដូចជា Extinction Rebellion បានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍សកល។ នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨ លោកស្រី Alexandria Ocasio-Cortez និងលោក Bernie Sanders ដែលជាតំណាងរាស្រ្តអាមេរិក បានរៀបចំកិច្ចប្រជុំសាធារណៈមួយក្រោមប្រធានបទ «Solving Our Climate Crisis» ដែលបានសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើភាពបន្ទាន់នៃវិបត្តិនេះ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះ រួមជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម បានធ្វើឲ្យពាក្យ «វិបត្តិអាកាសធាតុ» ក្លាយជាពាក្យទូទៅនៅក្នុងការពិភាក្សានយោបាយ និងសាធារណៈ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការប្រើប្រាស់ពាក្យ «វិបត្តិអាកាសធាតុ» បានជះឥទ្ធិពលដល់គោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌នយោបាយ។ តាម Wikipedia បានរាយការណ៍ថា នៅថ្ងៃទី៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៩ សភាតំណាងរាស្រ្តសហរដ្ឋអាមេរិកបានអនុញ្ញាតឲ្យបង្កើត «គណៈកម្មាធិការជ្រើសរើសស្តីពីវិបត្តិអាកាសធាតុ» ដែលជាការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនូវបញ្ហានេះ។ គណៈកម្មាធិការនេះមានគោលបំណងដោះស្រាយផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច និងការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។ ក្នុងវប្បធម៌សាធារណៈ ពាក្យនេះក៏បានក្លាយជាប្រធានបទសំខាន់ក្នុងការជជែកដេញដោលនយោបាយ ដោយបង្ខំឲ្យអ្នកនយោបាយត្រូវតែដាក់បញ្ហាបរិស្ថានជាអាទិភាព។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ វិបត្តិអាកាសធាតុនៅតែជាប្រធានបទក្តៅគគុកនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ ដូចដែលរូបភាពនេះបង្ហាញ បាតុកររបស់ Extinction Rebellion បានរារាំងផ្លូវនៅកណ្តាលក្រុង Chicago ក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ដោយប្រើពាក្យស្លោក «Climate Crisis» និង «Climate Emergency» ដើម្បីទាមទារឲ្យមានសកម្មភាពពីរដ្ឋាភិបាល។ នៅទូទាំងពិភពលោក យុវជន និងសកម្មជនបន្តធ្វើបាតុកម្ម និងប្រើបណ្តាញសង្គមដើម្បីផ្សព្វផ្សាយសារអំពីភាពបន្ទាន់នៃវិបត្តិនេះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលជាប្រទេសងាយរងគ្រោះនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ការយល់ដឹងអំពីចលនាសកលនេះអាចជំរុញឲ្យមានការចូលរួមក្នុងការស្វែងរកដំណោះស្រាយប្រកបដោយចីរភាព។