ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការសាកល្បងព្យាបាល (Clinical trial) គឺជាការសិក្សាស្រាវជ្រាវបែបជីវវេជ្ជសាស្ត្រ ឬអាកប្បកិរិយា ដែលធ្វើឡើងលើមនុស្សស្ម័គ្រចិត្ត ក្នុងគោលបំណងឆ្លើយតបនឹងសំណួរជាក់លាក់អំពីអន្តរាគមន៍ថ្មីៗ ឬការព្យាបាលដែលត្រូវការការសិក្សាបន្ថែម។ យោងតាមវិគីភីឌា ការសាកល្បងព្យាបាលផ្តល់ទិន្នន័យស្តីពីកម្រិតថ្នាំ សុវត្ថិភាព និងប្រសិទ្ធភាព ហើយត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើឡើងបាន លុះត្រាតែទទួលបានការយល់ព្រមពីអាជ្ញាធរសុខាភិបាល និងគណៈកម្មការក្រមសីលធម៌ប្រចាំប្រទេស។ ការយល់ព្រមនេះមិនមែនមានន័យថា ការព្យាបាលនោះមានសុវត្ថិភាព ឬមានប្រសិទ្ធភាពនោះទេ ប៉ុន្តែបញ្ជាក់ថា ការសាកល្បងអាចធ្វើទៅបានដោយផ្អែកលើការវាយតម្លៃអត្រាហានិភ័យនិងអត្ថប្រយោជន៍។ ការសាកល្បងព្យាបាលជាទូទៅត្រូវបានបែងចែកជាដំណាក់កាល ចាប់ពីដំណាក់កាលទី ១ ស្តីពីសុវត្ថិភាព រហូតដល់ដំណាក់កាលទី ៤ ដែលសិក្សាពីប្រសិទ្ធភាពរយៈពេលវែង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ការសាកល្បងព្យាបាលត្រូវបានអនុវត្តនៅទូទាំងពិភពលោក ដោយមានការចូលរួមពីអ្នកស្ម័គ្រចិត្តរាប់លាននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ អ្នកចូលរួមអាចជាអ្នកជំងឺដែលមានស្ថានភាពសុខភាពជាក់លាក់ ឬជាអ្នកស្ម័គ្រចិត្តដែលមានសុខភាពល្អ។ ការជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈមន្ទីរពេទ្យ គ្លីនិក និងការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មសាធារណៈ ដើម្បីទទួលបានក្រុមគំរូចម្រុះតាមអាយុ ភេទ និងជាតិពន្ធុ។ ប្រទេសដែលមានការស្រាវជ្រាវវេជ្ជសាស្ត្ររីកចម្រើនដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក អឺរ៉ុប និងជប៉ុន តែងតែជាទីតាំងសំខាន់ ប៉ុន្តែក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ក៏មានការចូលរួមកាន់តែច្រើនផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ឫសគល់នៃការសាកល្បងព្យាបាលអាចត្រូវបានគេរកឃើញតាំងពីសម័យបុរាណ ប៉ុន្តែការសិក្សាដែលមានលក្ខណៈជាប្រព័ន្ធលើកដំបូងគេ ត្រូវបានកត់ត្រាដោយលោក James Lind នៅឆ្នាំ ១៧៤៧ ដែលបានធ្វើការសាកល្បងលើនាវិកដើម្បីព្យាបាលជំងឺស្កឺវី។ តាមវិគីភីឌា ការសាកល្បងរបស់លោក Lind ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការសាកល្បងព្យាបាលដំបូង ដោយសារគាត់បានប្រើក្រុមប្រៀបធៀប។ នៅឆ្នាំ ១៧៩៦ លោក Edward Jenner បានធ្វើការចាក់វ៉ាក់សាំងការពារជំងឺអុតស្វាយដល់កុមារម្នាក់ ប៉ុន្តែគាត់មិនបានប្រើក្រុមត្រួតពិនិត្យទេ ដែលជាចំណុចខ្វះខាតនៅពេលនោះ។

ការអភិវឌ្ឍន៍គួរឱ្យកត់សម្គាល់បានកើតឡើងនៅសតវត្សទី ២០ នៅពេលដែលលោក Austin Bradford Hill បានដាក់ចេញគោលការណ៍នៃការចាត់ក្រុមដោយចៃដន្យ (randomization) និងការប្រើក្រុមត្រួតពិនិត្យ ដែលបានក្លាយជាមូលដ្ឋាននៃការសាកល្បងព្យាបាលទំនើប។ តាមវិគីភីឌា ការសាកល្បងព្យាបាលដោយចៃដន្យដំបូងគេ ត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងទសវត្សឆ្នាំ ១៩៤០ ដោយក្រុមរបស់លោក Hill ដើម្បីសាកល្បងថ្នាំ streptomycin សម្រាប់ជំងឺរបេង។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ និងក្រមសីលធម៌ត្រូវបានបង្កើតឡើង រួមមានសេចក្តីប្រកាស Helsinki និងគោលការណ៍ Good Clinical Practice (GCP)។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការសាកល្បងព្យាបាលមានទំហំសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធំធេង។ តាមវិគីភីឌា ឧស្សាហកម្មឱសថត្រូវការចំណាយរាប់ពាន់លានដុល្លារដើម្បីអភិវឌ្ឍឱសថថ្មីមួយមុខ ចាប់ពីការស្រាវជ្រាវមន្ទីរពិសោធន៍ រហូតដល់ការទទួលបានការយល់ព្រមពីទីផ្សារ។ ដំណើរការនេះឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលសាកល្បងជាច្រើន (ដំណាក់កាលទី ១ ដល់ ទី ៤) ដោយមានការត្រួតពិនិត្យពីភ្នាក់ងារនិយតកម្មដូចជា FDA នៅសហរដ្ឋអាមេរិក និង EMA នៅអឺរ៉ុប។ ការចំណាយខ្ពស់នេះជះឥទ្ធិពលដល់តម្លៃឱសថ ហើយបង្កើតជាប្រធានបទពិភាក្សាអំពីយុត្តិធម៌ និងលទ្ធភាពទទួលបានការព្យាបាល។

នៅក្នុងផ្នែកវប្បធម៌ ការយល់ឃើញអំពីការសាកល្បងព្យាបាលមានលក្ខណៈខុសគ្នាពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ។ អ្នកខ្លះយល់ថាវាជាឱកាសដើម្បីទទួលបានការព្យាបាលទំនើប ខណៈអ្នកខ្លះទៀតមានការព្រួយបារម្ភអំពីសុវត្ថិភាព និងការកេងប្រវ័ញ្ច។ ជាពិសេស ប្រជាជននៅក្នុងប្រទេសក្រីក្រត្រូវបានគេកត់សម្គាល់ថា ជួនកាលត្រូវបានជ្រើសរើសឲ្យចូលរួមការសាកល្បង ដោយសារតែកង្វះប្រព័ន្ធការពាររឹងមាំ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងទសវត្សចុងក្រោយនេះ ការសាកល្បងព្យាបាលបានក្លាយជាប្រធានបទក្តៅគគុក ជាពិសេសក្នុងអំឡុងពេលនៃជំងឺរាតត្បាត COVID-19។ ការអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំងក្នុងល្បឿនដ៏លឿន បានបង្ហាញថា ដោយមានការសហការជាសកល និងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ ដូចជា mRNA ការសាកល្បងអាចត្រូវបានបង្រួមពេលវេលាដោយមិនបាត់បង់សុវត្ថិភាព។ ម៉្យាងវិញទៀត វាក៏បានបង្កើនការពិភាក្សាអំពីតម្រូវការក្រុមចម្រុះក្នុងការសាកល្បង និងការចែករំលែកវ៉ាក់សាំងប្រកបដោយសមធម៌។

សព្វថ្ងៃនេះ បច្ចេកវិទ្យាដូចជា AI និងទិន្នន័យធំ (big data) កំពុងត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងការរចនា និងការវិភាគនៃការសាកល្បង ដើម្បីធ្វើឱ្យវាកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។ ទន្ទឹមនឹងនេះ រដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័ននិយតកម្មនានាកំពុងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពគោលការណ៍ណែនាំ ដើម្បីធានាការការពារអ្នកចូលរួម និងរក្សានូវកេរ្តិ៍ឈ្មោះនៃការស្រាវជ្រាវវេជ្ជសាស្ត្រ។ តាមវិគីភីឌា ការសាកល្បងព្យាបាលនៅតែជាឆ្អឹងខ្នងនៃវឌ្ឍនភាពវេជ្ជសាស្ត្រ ប៉ុន្តែទាមទារឱ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ដើម្បីឲ្យមានតុល្យភាពរវាងការច្នៃប្រឌិត និងក្រមសីលធម៌។