ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមវិគីភីឌា មជ្ឈមណ្ឌលកម្ចាត់មីនកម្ពុជា (Cambodian Mine Action Centre – CMAC) គឺជាស្ថាប័នជាតិដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងការបោសសម្អាតគ្រាប់មីន និងយុទ្ធភណ្ឌមិនទាន់ផ្ទុះ (UXO) នៅកម្ពុជា។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៩២ ក្រោមព្រះរាជក្រឹត្យរបស់ព្រះករុណាព្រះបាទសម្ដេចព្រះនរោត្តមសីហនុ បន្ទាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសដែលបានបញ្ចប់សង្គ្រាមស៊ីវិលជាផ្លូវការ។ CMAC ដើរតួជាប្រតិបត្តិករបោសសម្អាតមីនធំជាងគេនៅកម្ពុជា ហើយសកម្មភាពរបស់ខ្លួនបានជួយសង្គ្រោះជីវិតមនុស្សរាប់ពាន់នាក់ និងបានបើកផ្លូវសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច-សង្គមនៅតំបន់ជនបទ។

យោងតាមទិន្នន័យពីវិគីភីឌា CMAC មានបុគ្គលិកជាង ៤ ៥០០ នាក់ និងបានបំផ្លាញគ្រាប់មីននិង UXO ជាង ១ លានគ្រាប់ ព្រមទាំងបានសម្អាតផ្ទៃដីមានមីនជាង ៥០០ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា។ ស្ថាប័ននេះទទួលបានមូលនិធិពីបណ្ដាប្រទេសដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ និងអង្គការអន្តរជាតិ ដោយធ្វើការក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់អាជ្ញាធរមីនកម្ពុជា (CMAA)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

CMAC មានទីស្នាក់ការកណ្ដាលនៅទីក្រុងភ្នំពេញ ប៉ុន្តែប្រតិបត្តិការរបស់ខ្លួនមានវត្តមាននៅគ្រប់ ២៥ ខេត្ត-ក្រុងនៅកម្ពុជា។ តំបន់ដែលរងការបំពុលដោយមីនខ្លាំងជាងគេគឺនៅភាគខាងលិចនិងពាយ័ព្យ ដូចជាខេត្តបាត់ដំបង ប៉ៃលិន បន្ទាយមានជ័យ ឧត្តរមានជ័យ និងតាមបណ្ដោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ នៅតំបន់ទាំងនេះ មីនប្រឆាំងមនុស្សរាប់សែនគ្រាប់បានបន្សល់ទុកតាំងពីសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិននិងជម្លោះក្នុងស្រុក។

បុគ្គលិករបស់ CMAC ភាគច្រើនជាជនជាតិខ្មែរដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ជនបទ ហើយពួកគេបានឆ្លងកាត់ការបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈពីអ្នកជំនាញក្នុងស្រុកនិងអន្តរជាតិ។ ក្នុងចំណោមនោះមានក្រុមឆ្កែរកមីន (Mine Detection Dog) ក្រុមម៉ាស៊ីនបោសសម្អាតធុនធ្ងន់ និងអ្នកចុះអប់រំសហគមន៍អំពីហានិភ័យមីន។ បុគ្គលិកទាំងនេះប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់ជានិច្ច ប៉ុន្តែពួកគេមានមោទនភាពក្នុងការបម្រើជាតិ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

កម្ពុជាធ្លាប់ជាប្រទេសមួយដែលរងការបំពុលដោយមីនខ្លាំងបំផុតនៅលើពិភពលោក។ យោងតាមវិគីភីឌា ការចាប់ផ្ដើមនៃបញ្ហានេះមានតាំងពីទសវត្សឆ្នាំ ១៩៦០ អំឡុងសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិន ហើយបានកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរក្រោមរបបខ្មែរក្រហមនិងសង្គ្រាមស៊ីវិលបន្តបន្ទាប់។ គេប៉ាន់ប្រមាណថាមានគ្រាប់មីននិង UXO ជាង ៦ លានគ្រាប់បានដាក់ពង្រាយនៅលើទឹកដីកម្ពុជា ដែលភាគច្រើនស្ថិតនៅតាមព្រំដែន។

នៅឆ្នាំ ១៩៩១-១៩៩២ បន្ទាប់ពីការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព អាជ្ញាធរបណ្តោះអាសន្នរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា (UNTAC) បានផ្ដួចផ្ដើមគម្រោងបោសសម្អាតមីនដំបូង។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបង្កើត CMAC ដោយមានជំនួយបច្ចេកទេសនិងហិរញ្ញវត្ថុពីអង្គការអន្តរជាតិដូចជា UNDP, UNICEF និងបណ្ដាប្រទេសផ្សេងៗ។ ដំបូង CMAC មានតែអង្គភាពតូចមួយ ប៉ុន្តែដោយសារការប្ដេជ្ញាចិត្តខ្ពស់ និងការគាំទ្រពីម្ចាស់ជំនួយ វាបានពង្រីកសមត្ថភាពយ៉ាងឆាប់រហ័ស។

នៅឆ្នាំ ១៩៩៧ CMAC ត្រូវបានកំណត់ជាទីភ្នាក់ងារពាក់កណ្ដាលស្វយ័តក្រោមទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ហើយក្រោយមកនៅឆ្នាំ ២០០០ អាជ្ញាធរមីនកម្ពុជាត្រូវបានបង្កើតដើម្បីសម្របសម្រួលវិស័យមីនទាំងមូល ដោយ CMAC ដើរតួជាប្រតិបត្តិករស្នូល។ តាមវិគីភីឌា នៅឆ្នាំ ១៩៩៩ កម្ពុជាបានផ្ដល់សច្ចាប័នលើសន្ធិសញ្ញាអូតាវ៉ាហាមឃាត់មីនប្រឆាំងមនុស្ស ហើយ CMAC បានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការបំផ្លាញស្តុកមីន និងបោសសម្អាតទីតាំង។ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន CMAC នៅតែបន្តជាឆ្អឹងខ្នងនៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងបោសសម្អាតមីននៅកម្ពុជា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ផលប៉ះពាល់នៃគ្រាប់មីនទៅលើសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាគឺធ្ងន់ធ្ងរណាស់។ ដីមានមីនមិនអាចប្រើប្រាស់សម្រាប់កសិកម្ម ដែលជាប្រភពចំណូលចម្បងរបស់ប្រជាជនភាគច្រើន។ CMAC បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្ដល់ដីសុវត្ថិភាពឡើងវិញដល់សហគមន៍ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យកសិករដាំដុះស្រូវ ដំឡូង និងដំណាំផ្សេងៗ។ ការសម្អាតដីក៏បានជួយដល់ការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដូចជាផ្លូវ សាលារៀន និងមន្ទីរពេទ្យ ដែលជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅតំបន់ជនបទ។

ខាងវប្បធម៌វិញ ប្រាសាទបុរាណនិងទីតាំងបេតិកភណ្ឌជាច្រើនត្រូវបានគំរាមកំហែងដោយមីន។ CMAC បានចូលរួមក្នុងការបោសសម្អាតនៅតំបន់អង្គរ ប្រាសាទព្រះវិហារ និងសំណង់ប្រវត្តិសាស្ត្រផ្សេងទៀត ដោយធានាថាភ្ញៀវទេសចរអាចទស្សនាកន្លែងទាំងនោះដោយសុវត្ថិភាព។ វិស័យទេសចរណ៍ដែលជាប្រភពចំណូលជាតិដ៏សំខាន់ បានទទួលផលប្រយោជន៍ដោយផ្ទាល់ពីការងាររបស់ CMAC។

ការចំណាយលើការបោសសម្អាតមីនគឺខ្ពស់ ប្រមាណពី ១ ទៅ ៣ ដុល្លារក្នុងមួយម៉ែត្រក្រឡា ដែលធ្វើឱ្យជំនួយអន្តរជាតិមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ចីរភាពនៃប្រតិបត្តិការ។ CMAC ក៏រួមចំណែកដល់ជំនួយជនរងគ្រោះតាមរយៈកម្មវិធីស្តារនីតិសម្បទា និងបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈ ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចចូលរួមក្នុងសង្គមឡើងវិញ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

CMAC នៅតែជាប្រធានបទដ៏ក្ដៅគគុកសម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ដោយសារកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងឆ្ពោះទៅរកការបញ្ចប់បញ្ហាមីននៅកម្ពុជា។ គោលដៅដើមដែលបានកំណត់សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៥ ដើម្បីក្លាយជាប្រទេសគ្មានមីនត្រូវបានពន្យារពេលទៅឆ្នាំ ២០៣០ បន្ទាប់ពីការពិនិត្យឡើងវិញអំពីការបំពុលដែលនៅសេសសល់។ នេះបានធ្វើឱ្យមានការអំពាវនាវឱ្យប្រទេសម្ចាស់ជំនួយបង្កើនការគាំទ្រ។ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤-២០២៥ មានសេចក្ដីរាយការណ៍ថាថវិកាពីប្រទេសមួយចំនួន ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក បានថយចុះ ប៉ុន្តែជប៉ុន និងអូស្ត្រាលីនៅតែជាដៃគូដ៏សំខាន់។

បន្ថែមពីនេះ CMAC បានពង្រីកសកម្មភាពរបស់ខ្លួនទៅកាន់ឆាកអន្តរជាតិ ដោយបញ្ជូនក្រុមអ្នកជំនាញទៅចូលរួមបេសកកម្មថែរក្សាសន្តិភាពរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិនៅប្រទេសដូចជា ស៊ូដង់ខាងត្បូង និងម៉ាលី។ នេះបង្ហាញពីកេរ្តិ៍ឈ្មោះនិងសមត្ថភាពរបស់ CMAC នៅលើឆាកពិភពលោក។

ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុក៏ជាកត្តាប្រឈមថ្មីមួយដែរ ព្រោះទឹកជំនន់អាចផ្លាស់ទីមីនដែលកប់ក្នុងដី ដោយធ្វើឱ្យការបោសសម្អាតកាន់តែស្មុគស្មាញ។ ទោះយ៉ាងណា CMAC បានប្ដេជ្ញាចិត្តបន្តការងាររហូតដល់កម្ពុជាអាចក្លាយជាប្រទេសគ្មានមីនប្រកបដោយសុវត្ថិភាពសម្រាប់កូនចៅជំនាន់ក្រោយ។