ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ធ្យូងថ្ម គឺជាប្រភេទថ្មមួយដែលអាចឆេះបាន មានពណ៌ខ្មៅ ឬខ្មៅលាយត្នោត ហើយកកើតឡើងជាស្រទាប់ៗ ដែលគេហៅថា «ស្រទាប់ធ្យូងថ្ម»។ តាមវិគីភីឌា ធ្យូងថ្មមានធាតុកាបូនជាសារធាតុចម្បង ដោយលាយឡំជាមួយធាតុផ្សេងទៀត ដូចជា អ៊ីដ្រូសែន ស្ពាន់ធ័រ អុកស៊ីសែន និងនីត្រូជន៍ ក្នុងបរិមាណខុសៗគ្នា។

ធ្យូងថ្មជាឥន្ធនៈហ្វូស៊ីលមួយប្រភេទ ដែលកកើតឡើងនៅពេលរុក្ខជាតិស្លាប់ រលួយប្រមូលផ្ដុំគ្នាជាស្រទាប់ ហើយក្រោយមក ក្រោមសម្ពាធ និងកម្ដៅនៃការកប់ជ្រៅក្នុងដីអស់រយៈពេលរាប់លានឆ្នាំ ក៏ប្រែក្លាយជាធ្យូងថ្ម។ តាមវិគីភីឌា ស្រទាប់ធ្យូងថ្មដ៏ធំសម្បើមត្រូវបានបង្កើតឡើងពីតំបន់ដីសើម ដែលគេហៅថា «ព្រៃធ្យូងថ្ម» ដែលគ្របដណ្ដប់លើតំបន់ត្រូពិចភាគច្រើន ក្នុងយុគកាបូនីហ្វេរ៉ូសចុងក្រោយ និងយុគពែរមៀនដើម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ធ្យូងថ្មកកើតឡើងជាស្រទាប់នៅក្នុងដី ហើយនៅកន្លែងខ្លះ ស្រទាប់ទាំងនោះលាតត្រដាងឱ្យឃើញយ៉ាងច្បាស់នៅតាមច្រាំងសមុទ្រ ដូចជាស្រទាប់ធ្យូងថ្ម Point Aconi ក្នុងតំបន់ Nova Scotia ប្រទេសកាណាដា។ តាមវិគីភីឌា ធ្យូងថ្មមានច្រើនប្រភេទ ហើយសហរដ្ឋអាមេរិកមានប្រព័ន្ធចាត់ថ្នាក់ធ្យូងថ្មមួយ ដែលត្រូវបានប្រើដោយអង្គការស្ទង់មតិភូគណៈរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក (USGS)។

ការទាញយកធ្យូងថ្មពីស្រទាប់ក្នុងដី ត្រូវការកម្មករជីកធ្យូងថ្មជាច្រើន។ វិគីភីឌា បង្ហាញរូបថតកម្មករជីកធ្យូងថ្មនៅតំបន់ Appalachia សហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤ និងរូបថតកម្មករជីកធ្យូងថ្មនៅចក្រភពអង់គ្លេស ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤២។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិធម្មជាតិរបស់ធ្យូងថ្មមានអាយុកាលរាប់លានឆ្នាំ។ តាមវិគីភីឌា ស្រទាប់ធ្យូងថ្មធំៗត្រូវបានបង្កើតឡើងពីព្រៃធ្យូងថ្មក្នុងយុគកាបូនីហ្វេរ៉ូសចុងក្រោយ និងយុគពែរមៀនដើម។ ចំណែកប្រវត្តិនៃការប្រើប្រាស់ដោយមនុស្សវិញ មានភស្តុតាងចាស់យូរណាស់មកហើយ។ វិគីភីឌា បង្ហាញគំនូរកម្មករជីកធ្យូងថ្មចិនក្នុងសព្វវចនាធិប្បាយ Tiangong Kaiwu ដែលបោះពុម្ពក្នុងឆ្នាំ ១៦៣៧។ គំនូរនេះបង្ហាញថា ការជីកយកធ្យូងថ្មមានវត្តមាននៅប្រទេសចិនតាំងពីសតវត្សរ៍ទី ១៧។

នៅដើមសតវត្សរ៍ទី ២០ ផលិតកម្មធ្យូងថ្មមានវត្តមាននៅទូទាំងពិភពលោក។ វិគីភីឌា បង្ហាញផែនទីផលិតកម្មធ្យូងថ្មពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ ១៩០៨ ព្រមទាំងរូបភាពកំពង់ផែធ្យូងថ្មដ៏ធំនៅ Toledo រដ្ឋ Ohio សហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងឆ្នាំ ១៨៩៥ ដែលបង្ហាញពីការដឹកជញ្ជូនធ្យូងថ្មយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ធ្យូងថ្មជាប្រភពថាមពលដ៏សំខាន់សម្រាប់ការផលិតអគ្គិសនី។ វិគីភីឌា បង្ហាញរូបរោងចក្រអគ្គិសនីដើរដោយធ្យូងថ្ម Castle Gate ក្នុងរដ្ឋ Utah សហរដ្ឋអាមេរិក ឆ្នាំ ២០០៧ និងរូបគ្រឿងចក្រកំពុងរុញធ្យូងថ្មនៅរោងចក្រអគ្គិសនីមួយកន្លែងក្នុងទីក្រុង Ljubljana។ ធ្យូងថ្មក៏ត្រូវបានដឹកជញ្ជូនតាមរទេះរថភ្លើង ដូចបង្ហាញក្នុងរូបភាពរទេះដឹកធ្យូងថ្មនៅ Ashtabula។

ធ្យូងថ្មក៏ត្រូវបានកែច្នៃជាវត្ថុធាតុផ្សេងៗទៀត។ វិគីភីឌា បង្ហាញរូបរោងចក្រនៅតំបន់ Wales ចក្រភពអង់គ្លេស ដែលផលិតឥន្ធនៈគ្មានផ្សែង ព្រមទាំងដ្យាក្រាមបង្ហាញពីដំណើរការផលិតសារធាតុគីមីពីធ្យូងថ្ម។

ក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ ធ្យូងថ្មក៏អាចត្រូវបានគេដុតក្នុងចង្ក្រាន ដូចបង្ហាញក្នុងរូបថតឆ្នាំ ២០២៥ នៃការដុតអុសដែលក្លាយទៅជាធ្យូងថ្មក្នុងចង្ក្រានដុតអុស។ លើផ្នែកវប្បធម៌ តាមវិគីភីឌា ក្រុមឧស្សាហកម្មធ្យូងថ្មបានផ្សព្វផ្សាយគំនិត «ធ្យូងថ្មស្អាត» ដោយក្នុងវីដេអូមួយរបស់ American Coalition for Clean Coal Electricity ដុំធ្យូងថ្មត្រូវបានបង្ហាញជាតួអង្គច្រៀងបទចម្រៀង ដោយមានឈ្មោះដូចជា «Frosty the Coalman»។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅពេលបច្ចុប្បន្ន ធ្យូងថ្មនៅតែជាប្រធានបទក្ដៅក្នុងការជជែកអំពីថាមពល និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុទូទាំងពិភពលោក។ វិគីភីឌា បង្ហាញរូបភាពប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងការបំភាយឧស្ម័ននៅរោងចក្រអគ្គិសនីដើរដោយធ្យូងថ្ម ដែលបង្ហាញពីការខិតខំគ្រប់គ្រងការបំភាយសារធាតុកខ្វក់ពីការដុតធ្យូងថ្ម។

ហេតុការណ៍គួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយ គឺការហូរលេចនៃផេះធ្យូងថ្មលាយទឹកនៅរោងចក្រ Kingston Fossil Plant ក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ ដែលវិគីភីឌា បង្ហាញរូបថតពីលើអាកាសនៃទីតាំងហេតុការណ៍នេះ។ ការតវ៉ាប្រឆាំងនឹងការខូចខាតដែលបណ្ដាលមកពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុលើថ្មប៉ប្រះទឹក Great Barrier Reef នៅអូស្ត្រាលី ក៏ជាផ្នែកមួយនៃវិវាទជុំវិញធ្យូងថ្មដែរ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse វិវាទជុំវិញធ្យូងថ្មពាក់ព័ន្ធនឹងសំណួរអំពីតម្លៃថាមពល គុណភាពខ្យល់ និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលសុទ្ធតែជាប្រធានបទព័ត៌មានសំខាន់ទាំងក្នុងតំបន់ និងពិភពលោក។