ខ្សែភាពយន្តកំប្លែង

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ខ្សែភាពយន្តកំប្លែង គឺជាប្រភេទខ្សែភាពយន្តមួយដែលមានគោលដៅសំខាន់ក្នុងការធ្វើឱ្យទស្សនិកជនសើចសប្បាយ និងមានអារម្មណ៍រីករាយ។ យោងតាមវីគីភីឌា ខ្សែភាពយន្តក្នុងប្រភេទនេះជាទូទៅបញ្ចប់ដោយការបញ្ចប់ប្រកបដោយសុភមង្គល ដែលផ្តល់នូវការពេញចិត្តដល់អ្នកទស្សនា ទោះបីជាកំប្លែងបែបងងឹត (dark comedy) អាចជាករណីលើកលែងក៏ដោយ។ ប្រភេទខ្សែភាពយន្តនេះមានឫសគល់ពីកំប្លែងបុរាណក្នុងវិស័យល្ខោន ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាប្រភេទមួយដែលចំណាស់ជាងគេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រភាពយន្ត។

ក្នុងអំឡុងសម័យភាពយន្តស្ងាត់ ខ្សែភាពយន្តកំប្លែងភាគច្រើនជាប្រភេទស្លាបស្ទីក (slapstick) ដែលពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើការបង្ហាញដោយរូបភាពដូចជា កាយវិការបំផ្លើស ការលេងសើចដោយប្រើទិដ្ឋភាពមិននឹកស្មាន (sight gags) និងការដួលបោកដោយចេតនា (pratfalls) ដើម្បីឱ្យទស្សនិកជនអាចយល់ និងសើចបានដោយមិនចាំបាច់មានសំឡេងនិយាយ។ យោងតាមវីគីភីឌា នៅសម័យនោះ តន្ត្រីផ្សាយផ្ទាល់ត្រូវបានប្រគុំជាមួយសកម្មភាពលើអេក្រង់ ដោយប្រើឧបករណ៍ដូចជាព្យាណូ អ័រហ្គែន ជាដើម ដើម្បីបង្កើតអារម្មណ៍ និងភាពសប្បាយរីករាយបន្ថែម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ខ្សែភាពយន្តកំប្លែងដំបូងបង្អស់គឺ "L'Arroseur Arrosé" (អ្នកបាញ់ទឹកដែលត្រូវបាញ់វិញ) ផលិតនៅឆ្នាំ១៨៩៥ ដោយបងប្អូនលូមីញែរ (Auguste និង Louis Lumière) នៅប្រទេសបារាំង។ ការផលិតនេះបានបើកទំព័រថ្មីសម្រាប់ភាពយន្តកំប្លែងនៅអឺរ៉ុប និងបានចាក់គ្រឹះសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍបន្តទៀត។ ក្រោយមក ឧស្សាហកម្មភាពយន្តនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ជាពិសេសតំបន់ហូលីវូដ បានក្លាយជាកន្លែងសំខាន់ក្នុងការផលិត និងចែកចាយខ្សែភាពយន្តកំប្លែងទូទាំងពិភពលោក។ ក្នុងចំណោមតួអង្គសំខាន់ៗ លោកឆាលី ឆាប់ភ្លីន (Charlie Chaplin) គឺជាអ្នកសម្តែង អ្នកដឹកនាំរឿង និងជានិមិត្តរូបនៃខ្សែភាពយន្តកំប្លែងស្ងាត់។ ខ្សែភាពយន្ត "Modern Times" ឆ្នាំ១៩៣៦ របស់គាត់គឺជាស្នាដៃមួយដែលបន្សល់ទុកនូវឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់វិស័យនេះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃខ្សែភាពយន្តកំប្លែងបានចាប់ផ្តើមឡើងនៅចុងសតវត្សរ៍ទី១៩ ជាមួយនឹងភាពយន្តស្ងាត់ខ្លីៗដូចជា "L'Arroseur Arrosé" (១៨៩៥) ដែលប្រើសកម្មភាពកំប្លែងធម្មតាៗ។ យោងតាមវីគីភីឌា ខ្សែភាពយន្តសម័យដើមភាគច្រើនប្រើបច្ចេកទេសស្លាបស្ទីក ដូចជា ការដួល ការប៉ះទង្គិច និងការបង្កើតស្ថានការណ៍ច្របូកច្របល់ ដើម្បីទាក់ទាញការសើច។ តន្ត្រីផ្ទាល់បានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបង្ហាញអារម្មណ៍ និងបន្ថែមភាពសប្បាយ។

នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩២០ ការមកដល់នៃខ្សែភាពយន្តមានសំឡេង (sound films) បានផ្លាស់ប្តូរទម្រង់នៃកំប្លែងយ៉ាងខ្លាំង។ យោងតាមវីគីភីឌា សំឡេងសើចអាចកើតចេញពីការសន្ទនាដែលកំប្លែង (humorous dialogue) និងស្ថានការណ៍បែបប៊ឺឡេស (burlesque) ដែលធ្វើឱ្យប្រភេទនេះកាន់តែទទួលបានប្រជាប្រិយភាព។ ទោះបីជាមានសំឡេងក៏ដោយ ខ្សែភាពយន្តមួយចំនួនដូចជា "Modern Times" របស់ឆាលី ឆាប់ភ្លីន នៅតែរក្សាស្ទីលស្ងាត់ និងស្លាបស្ទីក គួបផ្សំនឹងបែបផែនសំឡេងថ្មី ដែលបង្ហាញពីការវិវត្តដ៏សំខាន់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រភាពយន្ត។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ខ្សែភាពយន្តកំប្លែងបានក្លាយជាផ្នែកដ៏សំខាន់មួយនៃសេដ្ឋកិច្ចឧស្សាហកម្មភាពយន្ត ពីព្រោះវាមានសមត្ថភាពទាក់ទាញទស្សនិកជនគ្រប់វ័យ និងគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈ។ យោងតាមវីគីភីឌា ការបញ្ចប់ដោយសុភមង្គល គឺជាលក្ខណៈទូទៅ ដែលជំរុញឱ្យអ្នកទស្សនាចង់មើលម្តងហើយម្តងទៀត និងផ្សព្វផ្សាយដល់អ្នកដទៃ។ ខាងផ្នែកវប្បធម៌ ខ្សែភាពយន្តកំប្លែងមិនគ្រាន់តែជាការកម្សាន្តប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីបញ្ហាសង្គម នយោបាយ និងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃតាមរយៈការលេងសើច ជាពិសេសក្នុងទម្រង់កំប្លែងងងឹត ដែលជាករណីលើកលែងពីការបញ្ចប់សុភមង្គល។ ប្រភេទនេះបានផ្តល់កំណើតដល់អនុប្រភេទជាច្រើន ដូចជា កំប្លែងស្នេហា កំប្លែងសកម្មភាព និងកំប្លែងបែបតិរច្ឆាន ដែលសុទ្ធតែមានឥទ្ធិពលលើវប្បធម៌ពេញនិយមសកល។

ការពារាក់ទាក់បច្ចុប្បន្ន

ក្នុងសម័យទំនើបដែលបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល និងសេវាកម្មស្ទ្រីមបានរីកចម្រើន ខ្សែភាពយន្តកំប្លែងនៅតែស្ថិតក្នុងចំណោមប្រភេទដែលមានអ្នកទស្សនាច្រើនបំផុត។ យោងតាមវីគីភីឌា ក្នុងនាមជាប្រភេទមួយដែលចំណាស់ជាងគេ ខ្សែភាពយន្តកំប្លែងបានសម្របខ្លួនពីសម័យស្ងាត់ ទៅសម័យសំឡេង ហើយឥឡូវនេះបន្តវិវត្តជាមួយនឹងនិន្នាការថ្មីៗ ដូចជា កំប្លែងតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម និងរឿងកំប្លែងខ្លីៗតាមអនឡាញ។ នៅកម្ពុជា ខ្សែភាពយន្តកំប្លែងក៏ទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងដែរ ដោយសារសិល្បៈករក្នុងស្រុកបានផលិតនូវរឿងដែលរួមបញ្ចូលនូវភាពកំប្លែងបែបប្រពៃណីខ្មែរ និងទម្រង់ទំនើប ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងរសជាតិអ្នកទស្សនាជំនាន់ថ្មី។