ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia បានឲ្យដឹងថា កំប្លែង (Comedy) គឺជាប្រភេទសិល្បៈល្ខោនដែលមានគោលបំណងធ្វើឲ្យអ្នកទស្សនាសើច ឬសប្បាយរីករាយ តាមរយៈរឿងកំប្លែង ពាក្យសម្ដីបែបលេងសើច ឬស្ថានភាពគួរឲ្យអស់សំណើច។ ទម្រង់នៃកំប្លែងមានភាពចម្រុះ រាប់ចាប់ពីល្ខោន ភាពយន្ត ការសម្ដែងផ្ទាល់បែប Stand-up Comedy រហូតដល់កម្មវិធីទូរទស្សន៍ វិទ្យុ និងសៀវភៅ។ ឫសគល់នៃកំប្លែងនៅភាគខាងលិចអាចតាមដានទៅសម័យល្ខោនក្រិកបុរាណ ដែលគេប្រើរបាំង (Masks) ជានិមិត្តរូបបែងចែករវាងកំប្លែង និងសោកនាដកម្ម។ រូបភាពថ្មម៉ាបដ៏ល្បីពីវីឡា Hadrian ដែលបានបង្ហាញនៅលើ Wikipedia គឺជាភស្ដុតាងនៃការបន្តប្រពៃណីនេះទៅសម័យរ៉ូម៉ាំង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

កំប្លែងជាសិល្បៈសាកល ហើយបានពង្រាយដល់គ្រប់ទ្វីប ដោយបង្កើតនូវវិភាគទានយ៉ាងធំធេងពីបុគ្គលឆ្នើមជាច្រើនរូប។ តាមរូបភាពប័ណ្ណសាររបស់ Wikipedia តារាសម្ដែងជនជាតិអង់គ្លេស Charlie Chaplin ដែលគេស្គាល់តាមតួអង្គ "The Tramp" បានក្លាយជារូបតំណាងនៃភាពយន្តកំប្លែងសម័យស្ងាត់ ហើយបានបន្សល់ឥទ្ធិពលយ៉ាងជ្រាលជ្រៅដល់សិល្បៈសម្ដែងទំនើប។ នៅក្នុងអក្សរសាស្ត្រ វិចិត្រករនិងអ្នកនិពន្ធអង់គ្លេស Edward Lear ត្រូវបានគេចងចាំតាមរយៈរូបភាព Lithograph ឆ្នាំ ១៨៨៥ ដែលបង្ហាញរូបគាត់ជាមួយឆ្មាឈ្មោះ Foss ដែលផ្ដល់នូវភាពកំប្លុកកំប្លែងតាមរយៈសិល្បៈផ្ទាល់ខ្លួន (យោងតាម Wikipedia)។ រីឯនៅសហរដ្ឋអាមេរិក តារាដូចជា Bill Cosby និង Don Knotts បានកសាងប្រជាប្រិយភាពតាមទូរទស្សន៍ ជាមួយកម្មវិធី The Bill Cosby Show ឆ្នាំ ១៩៧៣ ដែលមានក្នុងប័ណ្ណសាររបស់ Wikipedia។ នៅអាស៊ីវិញ ការសម្ដែងបែប ឆាំងសេង (Crosstalk) របស់ចិនបានបន្តអភិរក្សទម្រង់កំប្លែងដែលផ្សារភ្ជាប់នឹងវប្បធម៌ក្នុងស្រុក ដូចបង្ហាញក្នុងរូបភាពសម្ដែងផ្ទាល់មួយទៀតពី Wikipedia ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិកំប្លែងនៅភាគខាងលិចចាក់ឫសក្នុងសម័យក្រិកបុរាណ។ តាមឯកសារ Wikipedia រូបភាពថ្មម៉ាបពីសតវត្សទី៣ គ.ស. ដែលរកឃើញនៅ Mytilene ប្រទេសក្រិក បង្ហាញឈុតឆាកមួយពីរឿង Samia ("The Woman from Samos") របស់អ្នកនិពន្ធ Menander ដែលជាស្នាដៃ New Comedy ផ្ដោតលើជីវិតប្រចាំថ្ងៃក្នុងគ្រួសារ។ មុននោះ Old Comedy របស់ Aristophanes មានលក្ខណៈនយោបាយនិងរិះគន់សង្គមខ្លាំង។

នៅយុគ Renaissance ការនិពន្ធកំប្លែងបានរីកចម្រើន។ លោក William Shakespeare បានសរសេររឿង A Midsummer Night's Dream ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ ១៦០០ តាមរូបភាពទំព័រចំណងជើងពី Wikipedia ។ ព្រមគ្នានេះ នៅអ៊ីតាលី ទម្រង់ Commedia dell'arte បានលេចធ្លោឡើងក្នុងសតវត្សទី១៦ ដោយប្រើតួអង្គថេរ និងការសម្ដែងជាក្រុម ដូចបានឃើញក្នុងរូបគំនូរសតវត្សទី១៨ ដែលប្រមូលនៅលើ Wikipedia។

សតវត្សទី២០ គឺជាយុគមាសរបស់កំប្លែង។ រូបភាពរបស់ Charlie Chaplin ក្នុងឆ្នាំ ១៩២១ (តាម Wikipedia) បញ្ជាក់ពីការកកើតនៃភាពយន្តកំប្លែងស្ងាត់ដែលបានចាប់ចិត្តទស្សនិកជនសកល។ បន្ទាប់មក កញ្ចក់ទូរទស្សន៍បាននាំកំប្លែងចូលគ្រប់គេហដ្ឋាន ដោយមានកម្មវិធីដូចជា The Bill Cosby Show (ឆ្នាំ ១៩៧៣) ដែលកត់ត្រាដោយ Wikipedia ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

កំប្លែងមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងស្អិតរមួតជាមួយវប្បធម៌ និងសិល្បៈសាធារណៈ។ យោងតាម Wikipedia រូបសំណាក La Comédie ដែលឆ្លាក់ដោយ Julien Toussaint Roux និងដាក់តាំងនៅ Jardin des Tuileries ក្នុងទីក្រុងប៉ារីស ជាការផ្ដល់កិត្តិយសដល់សិល្បៈកំប្លែងជាផ្នែកមួយនៃមរតកវប្បធម៌បារាំង។ ការប្រើប្រាស់កំប្លែងជាឧបករណ៍សម្រាប់ឆ្លុះបញ្ចាំងបញ្ហាសង្គម និងនយោបាយក៏មានតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ។

ខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ការសម្ដែងកំប្លែងផ្ទាល់ ការផលិតភាពយន្ត និងកម្មវិធីទូរទស្សន៍បែបនេះ បានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃឧស្សាហកម្មកំសាន្តសកល ដែលបង្កើតប្រាក់ចំណូល និងការងារយ៉ាងច្រើន។ ទម្រង់កំប្លែងថ្មីៗតាមបណ្ដាញអនឡាញក៏កំពុងទាញចំណាប់អារម្មណ៍ទស្សនិកជន និងអ្នកគាំទ្រយ៉ាងទូលំទូលាយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ កំប្លែងនៅតែជាធាតុផ្សំដ៏សំខាន់ក្នុងការកំសាន្ត និងកិច្ចសន្ទនាសាធារណៈ។ ទម្រង់ប្រពៃណីដូចជា ឆាំងសេង (Crosstalk) នៅចិន ដែលឃើញតាមរូបភាពសម្ដែងផ្ទាល់ពី Wikipedia បង្ហាញថាសិល្បៈកំប្លែងបុរាណនៅតែមានកន្លែងក្នុងសង្គមទំនើប។ វេទិកាឌីជីថលដូចជា YouTube និង Netflix ក៏បានពង្រីកលទ្ធភាពរបស់សិល្បករកំប្លែងក្នុងការចែករំលែកស្នាដៃទៅកាន់ទស្សនិកជនរាប់លាននាក់ទូទាំងភពផែនដី។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ការទទួលទានកំប្លែងតាមរយៈកម្មវិធីទូរទស្សន៍ និងប្រព័ន្ធសង្គមអនឡាញក៏កំពុងកើនឡើង ដោយប្រភេទសិល្បៈនេះបន្តផ្ដល់ភាពសប្បាយរីករាយ និងជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។