ទិដ្ឋភាពទូទៅ

គណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា (Committee for Free and Fair Elections in Cambodia) ដែលគេស្គាល់កាត់ខ្លីថា កូមហ្វ្រែល (COMFREL) គឺជាអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលមួយ ដែលផ្តោតលើការឃ្លាំមើលដំណើរការបោះឆ្នោត និងការលើកកម្ពស់អភិបាលកិច្ចល្អនៅកម្ពុជា។ យោងតាមវិគីភីឌា អង្គការនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៩៧ ដោយមានបេសកកម្មដើម្បីធានាថាការបោះឆ្នោតធ្វើឡើងដោយសេរី យុត្តិធម៌ និងថ្លាក់ថ្លៃ។

តាមគេហទំព័រផ្លូវការរបស់ COMFREL អង្គការនេះបានចូលរួមឃ្លាំមើលការបោះឆ្នោតធំៗចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៨ រួមមានការបោះឆ្នោតសកល ការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ និងការបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភា។ COMFREL ត្រូវបានទទួលស្គាល់ទាំងក្នុងប្រទេស និងអន្តរជាតិថាជាសំឡេងឯករាជ្យមួយក្នុងការវាយតម្លៃបរិយាកាសនយោបាយ និងដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ COMFREL ស្ថិតនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា។ យោងតាមឯកសារដែលបានចុះផ្សាយពី COMFREL និងវិគីភីឌា អង្គការនេះមានបុគ្គលិក និងអ្នកស្ម័គ្រចិត្តរាប់រយនាក់ ព្រមទាំងមានបណ្តាញសមាជិកនៅតាមខេត្តក្រុងនានាទូទាំងប្រទេស។

ឥស្សរជនសំខាន់បំផុតរបស់ COMFREL គឺលោក គល់ បញ្ញា (Koul Panha) ដែលជានាយកប្រតិបត្តិតាំងពីដើមឆ្នាំបង្កើតមក។ តាមការផ្សាយរបស់ BBC និងស្ថាប័នព័ត៌មានអន្តរជាតិផ្សេងៗ លោក គល់ បញ្ញា ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ជាអ្នកដឹកនាំសង្គមស៊ីវិលដ៏សកម្ម និងបានតស៊ូមតិយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនចំពោះសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាមប្រភពប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវិគីភីឌា COMFREL ត្រូវបានបង្កើតនៅឆ្នាំ ១៩៩៧ ក្នុងបរិបទនយោបាយក្រោយការបោះឆ្នោតដែលរៀបចំដោយអ៊ុនតាក់ (UNTAC) នៅឆ្នាំ ១៩៩៣។ ការលេចឡើងរបស់អង្គការនេះបានឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការរបស់សង្គមស៊ីវិលកម្ពុជា ដែលចង់បានយន្តការឃ្លាំមើលការបោះឆ្នោតឯករាជ្យមួយ ដើម្បីពង្រឹងទំនុកចិត្តសាធារណៈលើដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ។

ចាប់ពីការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ ១៩៩៨ COMFREL បានដាក់ពង្រាយអ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិរាប់ពាន់នាក់នៅទូទាំងប្រទេស ដើម្បីតាមដានគ្រប់ដំណាក់កាលនៃការបោះឆ្នោត ចាប់ពីការចុះឈ្មោះ រហូតដល់ការរាប់សន្លឹកឆ្នោត។ យោងតាមរបាយការណ៍ដែលបានផ្សព្វផ្សាយដោយ COMFREL និងដកស្រង់ដោយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអន្តរជាតិដូចជា BBC និង Radio Free Asia អង្គការនេះបានកត់ត្រានូវភាពមិនប្រក្រតីជាច្រើនក្នុងអំឡុងដំណើរការបោះឆ្នោត និងបានចេញអនុសាសន៍ដើម្បីកែលម្អ។

ទំនាក់ទំនងរវាង COMFREL និងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មានភាពស្មុគស្មាញ និងតានតឹងនៅរយៈពេលមួយចំនួន ជាពិសេសក្រោយការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ ២០១៣ និង ២០១៨ ដែល COMFREL បានរិះគន់ពីកង្វះខាតយុត្តិធម៌។ តាមការរាយការណ៍របស់ BBC អាជ្ញាធររដ្ឋបានចាត់វិធានការផ្លូវច្បាប់មួយចំនួនចំពោះអង្គការ និងបានចោទប្រកាន់ថារបាយការណ៍របស់ COMFREL មានភាពលំអៀង។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ក្នុងនាមជាអង្គការឃ្លាំមើលការបោះឆ្នោត COMFREL មិនមានផលប៉ះពាល់ផ្ទាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិឡើយ ប៉ុន្តែវាដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងវប្បធម៌ប្រជាធិបតេយ្យរបស់សង្គមកម្ពុជា។ តាមរយៈកម្មវិធីអប់រំ និងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដល់ប្រជាពលរដ្ឋ អង្គការនេះបានរួមចំណែកក្នុងការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីសិទ្ធិបោះឆ្នោត និងការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការសម្រេចចិត្តនយោបាយ។ យោងតាមទិន្នន័យពីវិគីភីឌា COMFREL ទទួលបានថវិកាគាំទ្រពីម្ចាស់ជំនួយអន្តរជាតិ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យវារក្សាបាននូវឯករាជ្យភាពពីរដ្ឋាភិបាល។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅឆ្នាំ ២០២៦ COMFREL បន្តជាតួអង្គស្នូលក្នុងការតាមដាននយោបាយកម្ពុជា ខណៈប្រទេសកំពុងឈានឆ្ពោះទៅការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់នៅឆ្នាំ ២០២៧ និងការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ ២០២៨។ តាមការរាយការណ៍ថ្មីៗរបស់សារព័ត៌មានក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិ COMFREL បានចេញរបាយការណ៍ដែលចង្អុលបង្ហាញថា ការរឹតត្បិតលើសេរីភាពបញ្ចេញមតិ និងសកម្មភាពគណបក្សប្រឆាំង អាចប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់យុត្តិធម៌នៃការបោះឆ្នោតនាពេលអនាគត។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការតាមដានរបាយការណ៍ និងសកម្មភាពរបស់ COMFREL ផ្តល់នូវប្រភពព័ត៌មានដ៏មានតម្លៃ ដើម្បីយល់ដឹងកាន់តែស៊ីជម្រៅអំពីស្ថានភាពប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា ដែលជាបញ្ហាប៉ះពាល់ផ្ទាល់ដល់អនាគតនយោបាយរបស់ប្រទេស។