ក្រុមតារា

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ក្រុមតារាគឺជាតំបន់មួយនៅលើស្វ៊ែរមេឃ ដែលក្រុមផ្កាយដែលអាចមើលឃើញបង្កើតជាគំរូ ឬរូបរាងដែលគេអាចសម្គាល់បាន ដែលជាធម្មតាតំណាងឱ្យសត្វ វត្ថុទេវកថា ឬវត្ថុគ្មានជីវិត។ សហភាពតារាសាស្ត្រអន្តរជាតិ (IAU) បានកំណត់ក្រុមតារាចំនួន ៨៨ ដែលគ្របដណ្តប់ផ្ទៃមេឃទាំងមូល ដោយមានព្រំដែនកំណត់ច្បាស់លាស់។ ក្រុមតារាមិនមែនជាក្រុមផ្កាយដែលនៅជិតគ្នាក្នុងលំហទេ ប៉ុន្តែជាគំរូដែលគេមើលឃើញពីទិដ្ឋភាពលើផែនដី។ ក្រុមតារាត្រូវបានមនុស្សប្រើប្រាស់ជាយូរមកហើយសម្រាប់ការធ្វើនាវាចរណ៍ កំណត់ពេលវេលា កសិកម្ម និងជាផ្នែកសំខាន់នៃរឿងព្រេង និងជំនឿសាសនាស្ទើរគ្រប់វប្បធម៌។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ចំណែកឯផ្ទៃមេឃត្រូវបានចែកចេញជា ៨៨ តំបន់ក្រុមតារាដែលមានព្រំដែនពិតប្រាកដ ដោយយោងតាមប្រព័ន្ធកូអរដោនេរបស់ IAU។ ផ្កាយក្នុងក្រុមតារាមួយភាគច្រើនមិនមានទំនាក់ទំនងខាងរូបវិទ្យាទេ គឺពួកវាស្ថិតនៅចម្ងាយខុសៗគ្នាពីផែនដី។ យោងតាមវិគីភីឌា វប្បធម៌ផ្សេងៗជុំវិញពិភពលោកបានបង្កើតក្រុមតារារៀងៗខ្លួន ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីរឿងរ៉ាវ និងជំនឿរបស់ពួកគេ។ ប្រព័ន្ធក្រុមតារាលោកខាងលិចភាគច្រើនមានប្រភពពីក្រិកបុរាណនិងរ៉ូម៉ាំង ដែលត្រូវបានចងក្រងដោយតូឡេមី។ ចំណែកឯវប្បធម៌ដទៃទៀតដូចជា ចិន ឥណ្ឌា និងជនជាតិដើមអូស្ត្រាលី ក៏មានប្រព័ន្ធផ្កាយរៀងៗខ្លួនដែរ។ ឧទាហរណ៍ ជនជាតិដើមអូស្ត្រាលីស្គាល់ក្រុមតារាដែលជារូបសត្វអេមយូ ដែលបង្កើតឡើងពីផ្នែកងងឹតនៃមីលគីវ៉េ មិនមែនផ្កាយភ្លឺទេ។ ការប្រែប្រួលនេះបង្ហាញថាក្រុមតារាមិនមែនជាលក្ខណៈសកលនៃមេឃឡើយ តែជាការបកស្រាយរបស់មនុស្សតាមតំបន់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការប្រើប្រាស់ក្រុមតារាមានប្រវត្តិយូរលង់ណាស់មកហើយ។ តាមវិគីភីឌា គេជឿថាក្រុមតារាដំបូងៗអាចត្រូវបានស្គាល់តាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិ នៅពេលដែលមនុស្សដំបូងបានសង្កេតមើលគំរូនៅលើមេឃ។ បន្ទះដីឥដ្ឋពីបាប៊ីឡូនចុងសហស្សវត្សរ៍ទី២មុនគ.ស. បានកត់ត្រាក្រុមតារាដំបូងបំផុតមួយចំនួន ដោយជាញឹកញាប់ភ្ជាប់ទៅនឹងទេវកថា និងការទស្សន៍ទាយ។ នៅប្រទេសអេហ្ស៊ីបបុរាណ ក្រុមតារាត្រូវបានប្រើសម្រាប់កំណត់ពេលវេលា ដូចមានភស្តុតាងពីពិដានផ្នូររបស់សេណេនមុត (ប្រហែលឆ្នាំ ១៤៧៣ មុនគ.ស.) ដែលបង្ហាញផែនទីផ្កាយ និងនាឡិកាដេកាណយ៉ាងលម្អិត។

ប្រព័ន្ធក្រុមតារាត្រូវបានរៀបចំជាប្រព័ន្ធដោយតារាវិទូក្រិក ជាពិសេសតូឡេមី ដែលបានចុះបញ្ជីក្រុមតារាចំនួន ៤៨ នៅក្នុងសៀវភៅ "អាល់ម៉ាហ្គេស" (សតវត្សទី២គ.ស.)។ បន្ទាប់មក តារាវិទូអ៊ីស្លាមបានថែរក្សា និងពង្រីកចំណេះដឹងនេះ ដោយបង្កើតផែនទីផ្កាយដូចជា “សៀវភៅផ្កាយថេរ” របស់អាល់ស៊ូហ្វី (សតវត្សទី១០)។ នៅប្រទេសចិន តារាវិទូក៏បានបង្កើតផែនទីផ្កាយផ្ទាល់ខ្លួនដែរ ដូចជាផែនទីរបស់ស៊ូសុងនៅសតវត្សទី១១ ដែលប្រើការព្យាករស៊ីឡាំង។

ក្នុងអំឡុងយុគសម័យរុករក (សតវត្សទី១៥-១៦) អ្នករុករកអឺរ៉ុបដូចជា ស្វាងហ្វារ៉ាស (João Faras) បានធ្វើផែនទីមេឃនៅអឌ្ឍគោលខាងត្បូង និងបន្ថែមក្រុមតារាថ្មីៗ។ នៅឆ្នាំ ១៩២២ សហភាពតារាសាស្ត្រអន្តរជាតិបានកំណត់ជាផ្លូវការនូវក្រុមតារាទាំង ៨៨ ដែលគេប្រើសព្វថ្ងៃនេះ ដោយមានព្រំដែនច្បាស់លាស់តាមតារាសាស្ត្រ ដែលជួយឱ្យតារាវិទូទូទាំងពិភពលោកមានការយោងដូចគ្នា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ក្រុមតារាមានឥទ្ធិពលយ៉ាងជ្រាលជ្រៅលើវប្បធម៌មនុស្សជាតិ។ យោងតាមវិគីភីឌា ពួកវាលេចឡើងនៅក្នុងទេវកថា សាសនា សិល្បៈ និងអក្សរសិល្ប៍ស្ទើរគ្រប់សង្គម។ ក្រុមតារារាសីចក្រជាមូលដ្ឋាននៃហោរាសាស្ត្រ ដែលមានសារៈសំខាន់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងការសម្រេចចិត្តផ្នែកនយោបាយ កសិកម្ម និងជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន។ សង្គមកសិកម្មជាច្រើនបានប្រើក្រុមតារាដើម្បីកំណត់រដូវប្រមូលផល ដូចជាការលេចឡើងរបស់ក្រុមតារាស៊ីរីអុស (Sirius) បង្ហាញពីទឹកជំនន់នីលនៅអេហ្ស៊ីបបុរាណ។

សម្រាប់អ្នកធ្វើនាវាចរណ៍តាមសមុទ្រ ក្រុមតារាដូចជាក្រុមតារាខាងត្បូង (Southern Cross) បានដើរតួជាឧបករណ៍នាវាចរណ៍ដ៏សំខាន់អស់ជាច្រើនសតវត្ស។ នៅក្នុងវប្បធម៌ឥនកា ជនជាតិដើមបានស្គាល់ក្រុមតារាដែលបង្កើតពីពពកងងឹតនៅក្នុងមីលគីវ៉េ ជាជាងផ្កាយភ្លឺ ដែលជាប្រព័ន្ធពិសេសមួយ។ សព្វថ្ងៃ ក្រុមតារានៅតែមានវត្តមានក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ ដូចជានៅលើទង់ជាតិ (ឧទាហរណ៍ អូស្ត្រាលី ប្រេស៊ីល) និងក្នុងភាពយន្ត តន្ត្រី និងអក្សរសិល្ប៍ទំនើប ដោយបញ្ជាក់ថាក្រុមតារានៅតែជាប្រភពសម្រាប់ការស្រមើស្រមៃរបស់មនុស្ស។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា បច្ចុប្បន្នក្រុមតារានៅតែមានសារៈសំខាន់ខាងវិទ្យាសាស្ត្រ។ ពួកវាត្រូវបានប្រើដើម្បីកំណត់ឈ្មោះ និងទីតាំងរបស់វត្ថុមេឃផ្សេងៗ ដូចជា តារា កាឡាក់ស៊ី និងភពក្រៅ ដោយផ្អែកលើប្រព័ន្ធកូអរដោនេដែលយោងទៅលើព្រំដែនក្រុមតារារបស់ IAU។ សម្រាប់អ្នកស្ម័គ្រចិត្តនិងសិស្សនិស្សិត ក្រុមតារាជួយសម្រួលការសម្គាល់ទិសមេឃ និងជាច្រកចូលដើម្បីស្វែងយល់ពីតារាសាស្ត្រមូលដ្ឋាន។

ទោះយ៉ាងណា ការបំពុលពន្លឺនៅទីក្រុងបានរារាំងការមើលឃើញក្រុមតារាជាច្រើន ដែលជំរុញឲ្យមានយុទ្ធនាការថែរក្សាមេឃងងឹតជាសកល។ សហភាពតារាសាស្ត្រអន្តរជាតិបន្តគ្រប់គ្រង និងថែរក្សាបញ្ជីក្រុមតារា ប៉ុន្តែមិនបន្ថែមក្រុមតារាថ្មីទៀតទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ការរកឃើញថ្មីៗក្នុងចក្រវាលជាញឹកញាប់ត្រូវបានសម្គាល់ដោយយោងតាមក្រុមតារាដែលពួកគេស្ថិតនៅ ដូចជាការស្រាវជ្រាវភពក្រៅ ឬព្រឹត្តិការណ៍ផ្ទុះស៊ូពែណូវ៉ាជាដើម។ ដូច្នេះ ក្រុមតារានៅតែជាឧបករណ៍ចាំបាច់សម្រាប់ការរុករកអវកាសបែបវិទ្យាសាស្ត្រទំនើប និងជាមគ្គុទេសន៍នាំផ្លូវមនុស្សជាតិលើមេឃ។