ចង្វាក់ខ្មែរ
ប្រធានបទ

COP29

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ពហុកីឡដ្ឋានបាគូអូឡាំពិកបានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះសម្រាប់ COP29 ប្រភព: Wikipedia

COP29 គឺជាឈ្មោះកាត់នៃសន្និសីទអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុលើកទី២៩។ តាម Wikipedia សន្និសីទនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅពហុកីឡដ្ឋានបាគូអូឡាំពិក ក្នុងទីក្រុងបាគូ ប្រទេសអាហ្សែបែហ្សង់ ចាប់ពីថ្ងៃទី១១ ដល់ថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤។ លោក Mukhtar Babayev បានធ្វើជាប្រធានសន្និសីទ ដោយមានលោក Samir Nuriyev ជាប្រធានគណៈកម្មាធិការរៀបចំ។ COP29 ជាផ្នែកនៃក្របខ័ណ្ឌអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ (UNFCCC) ហើយបានប្រមូលផ្ដុំមេដឹកនាំ អ្នកការទូត និងសកម្មជនមកពីជាង ១៩០ ប្រទេស។ វាត្រូវបានគេរំពឹងថាជាវេទិកាសំខាន់សម្រាប់ជំរុញហិរញ្ញវត្ថុអាកាសធាតុ និងពង្រឹងការប្ដេជ្ញាចិត្តកាត់បន្ថយការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ បន្ទាប់ពីការឯកភាពបង្កើតមូលនិធិការបាត់បង់ និងខូចខាតនៅ COP28។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ពហុកីឡដ្ឋានជាតិបាគូ ប្រភព: Wikipedia

ទីក្រុងបាគូគឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតរបស់ប្រទេសអាហ្សែបែហ្សង់ ដែលស្ថិតនៅភាគខាងជើងតំបន់កូកាស៊ីស ត្រង់ច្រកភ្ជាប់រវាងអឺរ៉ុប និងអាស៊ី។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់សមុទ្រកាសពីន និងមានភ្នំកូកាស៊ីសនៅខាងជើង។ តាម Wikipedia ពហុកីឡដ្ឋានបាគូអូឡាំពិក ដែលបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១៥ ត្រូវបានជ្រើសរើសជាទីតាំងសំខាន់សម្រាប់ COP29 ដោយសារសមត្ថភាពធំទូលាយ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទំនើប។ ទីក្រុងបាគូក៏ល្បីថាជាមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌ចម្រុះដែលទទួលឥទ្ធិពលពីពែរ្ស រុស្ស៊ី និងអឺរ៉ុប ហើយមានប្រជាជនប្រមាណជាង ២ លាននាក់រស់នៅ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

កិច្ចប្រជុំកំពូលថ្នាក់ដឹកនាំនៅ COP29 ប្រភព: Wikipedia

COP គឺជាអក្សរកាត់នៃ Conference of the Parties ដែលសំដៅដល់សន្និសីទភាគីនៃអនុសញ្ញាក្របខ័ណ្ឌអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ (UNFCCC)។ តាម Wikipedia អនុសញ្ញា UNFCCC ត្រូវបានអនុម័តនៅកិច្ចប្រជុំកំពូលភពផែនដីនាទីក្រុងរីយ៉ូ ឆ្នាំ១៩៩២ និងចូលជាធរមាននៅឆ្នាំ១៩៩៤។ សន្និសីទ COP លើកដំបូង (COP1) បានធ្វើឡើងនៅទីក្រុងប៊ែរឡាំង ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៥។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក សន្និសីទនេះត្រូវបានរៀបចំជារៀងរាល់ឆ្នាំ លើកលែងតែឆ្នាំ២០២០ ដោយសារជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩។ ក្នុងចំណោម COP សំខាន់ៗ មានដូចជា COP3 នៅក្យូតូ ឆ្នាំ១៩៩៧ ដែលបង្កើតពិធីសារក្យូតូ និង COP21 នៅប៉ារីស ឆ្នាំ២០១៥ ដែលសម្រេចបានកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។ COP29 បានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពី COP28 នៅឌូបៃ ប្រទេសអារ៉ាប់រួម ហើយត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងដោះស្រាយបញ្ហាបន្ទាន់ដូចជាការកំណត់គោលដៅហិរញ្ញវត្ថុអាកាសធាតុថ្មី និងការបង្កើនការប្ដេជ្ញាចិត្តកាត់បន្ថយការបំភាយឧស្ម័ន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រធានាធិបតីអាហ្សែបែហ្សង់ Ilham Aliyev ជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីអេស្ប៉ាញ Pedro Sánchez និងអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ António Guterres ប្រភព: Wikipedia

អាហ្សែបែហ្សង់គឺជាប្រទេសដែលមានឧស្សាហកម្មប្រេង និងឧស្ម័នធម្មជាតិធំមួយ ដែលបានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងសេដ្ឋកិច្ចជាតិចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០។ តាមរបាយការណ៍ Wikipedia ការជ្រើសរើសទីក្រុងបាគូជាម្ចាស់ផ្ទះ COP29 បានទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង ដោយសារតួនាទីរបស់ប្រទេសនេះជាអ្នកផលិតឥន្ធនៈហ្វូស៊ីល។ ទោះយ៉ាងណា អាជ្ញាធរអាហ្សែបែហ្សង់បានអះអាងថា ខ្លួនកំពុងខិតខំប្ដូរទៅរកថាមពលស្អាត និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើប្រេង។ ក្នុងអំឡុងសន្និសីទ ប្រធានបទហិរញ្ញវត្ថុអាកាសធាតុបានស្ថិតក្នុងរបៀបវារៈកំពូល ដោយផ្ដោតលើការប្រមូលមូលនិធិដើម្បីជួយប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ទប់ទល់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ លើសពីនេះ វប្បធម៌ចម្រុះរបស់អាហ្សែបែហ្សង់ ដែលរួមបញ្ចូលឥទ្ធិពលពីបូព៌ា និងលោកខាងលិច ក៏ត្រូវបានបង្ហាញតាមរយៈសិល្បៈ និងម្ហូបអាហារក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នេះផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស Keir Starmer ពិភាក្សាជាមួយមេដឹកនាំអឺរ៉ុបនៅ COP29 ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុជាបញ្ហាប្រឈមយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ព្រោះកម្ពុជាជាប្រទេសកសិកម្ម និងមានតំបន់ឆ្នេរដែលងាយរងគ្រោះដោយការកើនឡើងកម្ពស់ទឹកសមុទ្រ និងព្យុះទឹកភ្លៀង។ តាមរបាយការណ៍ព័ត៌មាននានា កម្ពុជាបានដាក់ចេញយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍កាបូនទាប និងបានផ្ដល់សច្ចាប័នលើកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ២០១៥។ COP29 ជាវេទិកាដ៏សំខាន់ដែលអាចកំណត់ទិសដៅហិរញ្ញវត្ថុ និងបច្ចេកវិទ្យាសម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការសម្របខ្លួននិងកាត់បន្ថយហានិភ័យបរិស្ថាន។ ដូច្នេះ លទ្ធផលនៃសន្និសីទនេះត្រូវបានតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ដោយអ្នករៀបចំគោលនយោបាយ និងសង្គមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

មិនទាន់មានអត្ថបទទេ។