សន្និសីទអាកាសធាតុ COP30

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សន្និសីទកំពូលស្តីពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ COP30 គឺជាសន្និសីទលើកទី ៣០ នៃភាគីអនុសញ្ញាក្របខណ្ឌសហប្រជាជាតិស្តីពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ (UNFCCC) ដែលបានប្រព្រឹត្តទៅនៅមជ្ឈមណ្ឌលសន្និបាត Hangar ក្រុងបេឡេម រដ្ឋបារ៉ា ប្រទេសប្រេស៊ីល ចាប់ពីថ្ងៃទី ១០ ដល់ ២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥។ យោងតាមវិគីភីឌា នេះជាលើកទីមួយហើយដែលសន្និសីទ COP ត្រូវបានរៀបចំនៅក្នុងតំបន់អាម៉ាហ្សូន ដែលជាព្រៃត្រូពិចធំជាងគេលើពិភពលោក និងមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការស្រូបយកឧស្ម័នកាបូនិក។

កិច្ចប្រជុំនេះដឹកនាំដោយប្រធានាធិបតីប្រេស៊ីល Luiz Inácio Lula da Silva ហើយមានការចូលរួមពីប្រមុខរដ្ឋ រដ្ឋាភិបាល អ្នកចរចា និងតំណាងសង្គមស៊ីវិលជាច្រើន។ តាមវិគីភីឌា ប្រធានបទស្នូលរួមមាន ការបង្កើនមហិច្ឆិតាកាត់បន្ថយការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ ហិរញ្ញវត្ថុអាកាសធាតុ និងយន្តការទូទាត់សម្រាប់ការបាត់បង់និងខូចខាត (loss and damage)។ ក្នុងអំឡុងសន្និសីទ មានព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗដូចជា ការទទួលស្វាគមន៍ប្រមុខគណៈប្រតិភូនៅថ្ងៃទី ៦ វិច្ឆិកា និងការថតរូបផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ៧ វិច្ឆិកា ដូចបានបង្ហាញក្នុងរូបភាពខាងលើ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ក្រុងបេឡេម (Belém) គឺជារដ្ឋធានីនៃរដ្ឋបារ៉ា (Pará) ស្ថិតនៅភាគខាងជើងប្រទេសប្រេស៊ីល ត្រង់មាត់ទន្លេអាម៉ាហ្សូនដែលហូរចូលមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក។ តាមវិគីភីឌា ទីក្រុងនេះមានប្រជាជនប្រមាណ ១,៥ លាននាក់ និងជាច្រកចូលដ៏សំខាន់ទៅកាន់ព្រៃអាម៉ាហ្សូន។ ការជ្រើសរើសទីតាំងនេះមានគោលបំណងរំលេចតួនាទីរបស់ព្រៃឈើត្រូពិចក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការឡើងកម្តៅផែនដី និងផ្តល់សារៈសំខាន់ដល់សំឡេងសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច។

បុគ្គលសំខាន់ៗដែលបានចូលរួមCOP30 រួមមាន ប្រធានាធិបតីបារាំង Emmanuel Macron អធិកាបតីអាល្លឺម៉ង់ Friedrich Merz នាយករដ្ឋមន្ត្រីអេស្ប៉ាញ Pedro Sánchez ប្រធានាធិបតីស៊ីរី Ahmed al-Sharaa ព្រមទាំងព្រះមហាក្សត្រ Carl XVI Gustaf និងព្រះមហេសី Silvia នៃប្រទេសស៊ុយអែត។ វត្តមានដ៏ច្រើនរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំពិភពលោកបង្ហាញពីការយកចិត្តទុកដាក់ជាសកលចំពោះបញ្ហាអាកាសធាតុ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិនៃសន្និសីទ COP ចាប់ផ្តើមតាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៥ នៅទីក្រុងប៊ែរឡាំង បន្ទាប់ពីការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងក្របខណ្ឌ UNFCCC នៅឆ្នាំ ១៩៩២។ យោងតាមវិគីភីឌា ចំណុចសំខាន់ៗក្នុងនោះមានដូចជា COP3 ឆ្នាំ ១៩៩៧ ដែលបានអនុម័តពិធីសារក្យូតូ និង COP21 ឆ្នាំ ២០១៥ ដែលបានអនុម័តកិច្ចព្រមព្រៀងប៉ារីស កំណត់គោលដៅរក្សាកម្តៅសកលក្រោម ២ អង្សាសេ និងខិតខំឲ្យទាបជាង ១,៥ អង្សាសេ។

COP30 ត្រូវបានរៀបចំឡើងក្នុងឱកាសខួប ១០ ឆ្នាំនៃកិច្ចព្រមព្រៀងប៉ារីស ហើយប្រទេសនានាត្រូវដាក់ស្នើផែនការសកម្មភាពជាតិថ្មីៗ (Nationally Determined Contributions) ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីមហិច្ឆិតាកាន់តែខ្ពស់ជាងមុន។ ការធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះរបស់ប្រេស៊ីលក៏ជានិមិត្តរូបនៃការផ្តោតលើប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដែលមានធនធានធម្មជាតិសំខាន់ៗសម្រាប់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីពិភពលោក។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា សន្និសីទ COP30 មានការផ្តោតយ៉ាងខ្លាំងលើបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុអាកាសធាតុ ជាពិសេសការសន្យាពីប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងការផ្តល់មូលនិធិដល់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដើម្បីគាំទ្រដល់ការកាត់បន្ថយ និងការសម្របខ្លួន។ ការចរចាស្តីពីទីផ្សារកាបូន (Article 6) ក៏ជាប្រធានបទដ៏សំខាន់ផងដែរ។ ខាងផ្នែកវប្បធម៌ ព្រឹត្តិការណ៍នេះរៀបចំនូវការតាំងពិព័រណ៍សិល្បៈរបស់ជនជាតិដើម កិច្ចពិភាក្សាស្តីពីចំណេះដឹងប្រពៃណី និងសកម្មភាពតវ៉ាធំៗ។ នៅថ្ងៃទី ១៥ វិច្ឆិកា ក្រុមសកម្មជនបរិស្ថានរាប់ពាន់នាក់បានដើរតាមដងផ្លូវក្នុងក្រុងបេឡេម ដើម្បីទាមទារឲ្យមេដឹកនាំពិភពលោកចាត់វិធានការជាបន្ទាន់ ដូចបានឃើញក្នុងរូបភាព។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

លទ្ធផលនៃ COP30 មានឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ទៅលើគោលនយោបាយអាកាសធាតុរបស់បណ្តាប្រទេសនានា រួមទាំងកម្ពុជាផង។ កម្ពុជាជាប្រទេសដែលងាយរងគ្រោះខ្លាំងពីផលប៉ះពាល់នៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដូចជាទឹកជំនន់ គ្រោះរាំងស្ងួត និងការឡើងកម្តៅ។ ការសម្រេចចិត្តពីសន្និសីទស្តីពីហិរញ្ញវត្ថុអាកាសធាតុ និងការសម្របខ្លួននឹងកំណត់ថាតើប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចជាកម្ពុជាអាចទទួលបានធនធានគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីការពារសហគមន៍របស់ខ្លួនឬយ៉ាងណា។

តាមវិគីភីឌា COP30 បានបង្ហាញពីសាមគ្គីភាពសកលក្នុងការដោះស្រាយវិបត្តិអាកាសធាតុ ប៉ុន្តែក៏បញ្ជាក់ពីបញ្ហាប្រឈមនានាក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែង។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការតាមដានវឌ្ឍនភាពក្រោយ COP30 គឺជារឿងសំខាន់ ព្រោះវាពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ទៅនឹងអនាគតប្រកបដោយចីរភាពរបស់កម្ពុជា។