KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់១៣ កញ្ញា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ១៣ កញ្ញា ២០២៦

កូរ៉ុន ប៉ាឡាវ៉ាន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ទិដ្ឋភាពទីរួមកូរ៉ុន និងភ្នំតាព្យាស ប្រភព: Wikipedia

កូរ៉ុន គឺជាទីក្រុង (municipality) មួយស្ថិតនៅក្នុងខេត្តប៉ាឡាវ៉ាន នៃប្រទេសហ្វីលីពីន។ យោងតាមវិគីភីឌា តាមជំរឿនឆ្នាំ២០២៤ ទីក្រុងនេះមានប្រជាជនចំនួន ៦៩,៤៣៩ នាក់។

កូរ៉ុន ស្ថិតនៅភាគខាងជើងនៃខេត្តប៉ាឡាវ៉ាន ក្នុងក្រុមកោះកាឡាមីអាន។ តំបន់នេះត្រូវបានគេស្គាល់ជាអន្តរជាតិ ដោយសារកោះថ្មកំបោរ បឹងក្នុងកោះ ផ្កាថ្ម និងនាវាលិចពីសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ដែលធ្វើឱ្យកូរ៉ុនក្លាយជាគោលដៅទេសចរណ៍ឈានមុខមួយរបស់ប្រទេសហ្វីលីពីន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ទីតាំងកូរ៉ុនក្នុងខេត្តប៉ាឡាវ៉ាន ប្រភព: Wikipedia

ទីក្រុងកូរ៉ុន ស្ថិតនៅក្នុងក្រុមកោះកាឡាមីអាន ដែលនៅចន្លោះកោះមីនដូរ៉ូ និងកោះប៉ាឡាវ៉ាន។ ដែនរដ្ឋបាលរបស់ទីក្រុងនេះ រួមមានផ្នែកខាងកើតនៃកោះប៊ូស៊ូអាង កោះកូរ៉ុន និងកោះតូចៗជាច្រើនទៀត។ ខេត្តប៉ាឡាវ៉ាន ជាខេត្តដែលមានផ្ទៃដីធំបំផុតរបស់ប្រទេសហ្វីលីពីន។

ភូមិសាស្ត្រនៅទីនេះ មានលក្ខណៈជាកោះថ្មកំបោរខ្ពស់ចោត ជាមួយព្រៃក្រាស់ និងបឹងក្នុងកោះ។ បឹងកាយ៉ាងហ្គាន (Kayangan Lake) ជាបឹងដ៏ល្បីល្បាញបំផុត ហើយត្រូវបានចាត់ទុកជានិមិត្តរូបនៃកូរ៉ុន។ ចំណែកភ្នំតាព្យាស (Mount Tapyas) ជាចំណុចទស្សនាខ្ពស់ពីលើទីរួមកូរ៉ុន។

កោះកូរ៉ុន ជាទីតាំងរស់នៅរបស់ជនជាតិដើមភាគតិចតាក់បានូអា ដែលមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងដីធម្មជាតិបុរាណរបស់ខ្លួន។ ភាសាប្រើប្រាស់ទូទៅមាន ភាសាតាហ្គាឡុក និងភាសាអង់គ្លេស រីឯជនជាតិដើមភាគតិចវិញ មានភាសារៀងៗខ្លួន។

យោងតាមវិគីភីឌា ប្រជាជនក្នុងទីក្រុងកូរ៉ុន មានចំនួន ៦៩,៤៣៩ នាក់ តាមជំរឿនឆ្នាំ២០២៤។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ព្រះវិហារនៅទីរួមកូរ៉ុន ប្រភព: Wikipedia

តំបន់ក្រុមកោះកាឡាមីអាន មានប្រជាជនរស់នៅតាំងពីបុរាណកាល ដោយក្រុមជនជាតិដើមភាគតិច ដូចជាតាក់បានូអា។ ក្រោយមក តំបន់នេះត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលអាណានិគមអេស្ប៉ាញ ដែលបានបន្សល់ស្នាមប្រវត្តិសាស្ត្រ រួមទាំងព្រះវិហារកាតូលិកនៅទីរួមកូរ៉ុន ដែលនៅគង់វង្សដល់បច្ចុប្បន្ន។

នៅសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី២ តំបន់កូរ៉ុន បានក្លាយជាចំណុចយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់។ យោងតាមវិគីភីឌា ក្នុងឆ្នាំ១៩៤៤ យន្តហោះចម្បាំងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលហោះចេញពីនាវាផ្ទុកយន្តហោះ បានវាយប្រហារនាវារបស់ជប៉ុននៅឈូងសមុទ្រកូរ៉ុន ហើយនាវាជាច្រើនត្រូវលិច។

នាវាលិចទាំងនោះ បានក្លាយជាគោលដៅមុជទឹកដ៏ល្បីល្បាញបំផុតមួយក្នុងតំបន់ និងបានជួយជំរុញការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍របស់កូរ៉ុន។

ក្នុងឆ្នាំ២០១៣ ព្យុះទីហ្វុងហៃយ៉ាន ដែលគេស្គាល់ក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីនថា ព្យុះយ៉ូឡង់ដា បានវាយប្រហារប្រទេសហ្វីលីពីន និងបង្កការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់តំបន់កូរ៉ុន។ បន្ទាប់ពីនោះ តំបន់នេះត្រូវបានស្ដារឡើងវិញ ហើយបានបន្តអភិវឌ្ឍជាគោលដៅទេសចរណ៍ដូចបច្ចុប្បន្ន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

បឹងកាយ៉ាងហ្គាន និមិត្តរូបទេសចរណ៍របស់កូរ៉ុន ប្រភព: Wikipedia

ទេសចរណ៍ គឺជាសសរទ្រូងនៃសេដ្ឋកិច្ចកូរ៉ុន។ ភ្ញៀវទេសចរក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិ មកទស្សនាបឹងកាយ៉ាងហ្គាន ឡើងភ្នំតាព្យាស និងមុជទឹករកមើលនាវាលិចពីសម័យសង្គ្រាម។ សេវាកម្មទេសចរណ៍ ដូចជាសណ្ឋាគារ ភោជនីយដ្ឋាន និងទូកកម្សាន្ត បង្កើតការងារជាច្រើនដល់ប្រជាជនមូលដ្ឋាន។

ក្រៅពីទេសចរណ៍ ការនេសាទ និងកសិកម្ម នៅតែជាមធ្យោបាយចិញ្ចឹមជីវិតសំខាន់។ ទូកនេសាទជាច្រើននៅតាមឆ្នេរ បង្ហាញពីជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់សហគមន៍កោះ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ជនជាតិតាក់បានូអា មានទំនៀមទម្លាប់ និងជំនឿផ្ទាល់ខ្លួន។ បឹងមួយចំនួននៅលើកោះកូរ៉ុន មានអត្ថន័យពិសិដ្ឋចំពោះសហគមន៍ ហើយការគ្រប់គ្រងតំបន់ដោយសហគមន៍ បានជួយរក្សាតុល្យភាពរវាងការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ និងការអភិរក្សធម្មជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ទូកនេសាទនៅកូរ៉ុន ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន កូរ៉ុន នៅតែជាគោលដៅទេសចរណ៍ឈានមុខមួយរបស់ប្រទេសហ្វីលីពីន និងទាក់ទាញភ្ញៀវពីតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងជុំវិញពិភពលោក។ ភ្ញៀវទេសចរអាចធ្វើដំណើរតាមផ្លូវអាកាស ឬតាមផ្លូវសមុទ្រ ដើម្បីទៅដល់កោះប៊ូស៊ូអាង និងតំបន់កូរ៉ុន។

ក្នុងន័យភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ខេត្តប៉ាឡាវ៉ាន ជាខេត្តមួយដែលលាតសន្ធឹងទៅភាគខាងលិចបំផុតរបស់ប្រទេសហ្វីលីពីន ជាប់នឹងតំបន់សមុទ្រដែលមានជម្លោះអធិបតេយ្យភាព ហើយជាប្រធានបទព័ត៌មានអន្តរជាតិជាប្រចាំ។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ កូរ៉ុន គឺជាគោលដៅទេសចរណ៍មួយក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលអាចជាករណីសិក្សាអំពីការគ្រប់គ្រងទេសចរណ៍កោះ ការអភិរក្សធម្មជាតិ និងការចូលរួមរបស់សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

Related articles · 1 brief

អគ្គិភ័យលើកប៉ាល់ដឹកអ្នកដំណើរនៅហ្វីលីពីន៖ អ្នកស្លាប់កើនដល់ ៧៦ នាក់

ក្រុមឆ្មាំឆ្នេរហ្វីលីពីនថា ចំនួនអ្នកស្លាប់ដោយអគ្គិភ័យលើកប៉ាល់ M/V June Aster ក្បែរតំបន់ទេសចរណ៍ Coron បានកើនដល់ ៧៦ នាក់ ខណៈ ១៣ នាក់នៅបាត់ខ្លួន ហើយការបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណជនរងគ្រោះអាចចំណាយពេលច្រើនខែ។

17 sources · BBC News, Al Jazeera, The Guardian