ប្រទេសកូតឌីវ័រ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សាធារណរដ្ឋកូតឌីវ័រជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅឆ្នេរភាគខាងត្បូងនៃទ្វីបអាហ្រ្វិកខាងលិច។ រាជធានីនយោបាយរបស់ខ្លួនគឺ យ៉ាមូស៊ូក្រូ (Yamoussoukro) ដែលស្ថិតនៅកណ្តាលប្រទេស រីឯទីក្រុងធំបំផុតនិងជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចគឺ អាប៊ីដ្យង់ (Abidjan) ជាទីក្រុងកំពង់ផែ។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងហ្គីណេ លីបេរីយ៉ា ម៉ាលី បួគីណាហ្វាសូ ហ្គាណា និងឈូងសមុទ្រហ្គីណេនៃមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក។ ជាមួយនឹងប្រជាជនប្រមាណ ៣១.៥ លាននាក់ត្រឹមឆ្នាំ២០២៤ កូតឌីវ័រជាប្រទេសដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទីបីនៅអាហ្រ្វិកខាងលិច។

ភាសាផ្លូវការគឺភាសាបារាំង ហើយមានភាសាជនជាតិដើមប្រមាណ ៧៨ ត្រូវបាននិយាយផងដែរ។ ប្រជាជនកាន់សាសនាចម្រុះ រួមមានសាសនាអ៊ីស្លាម គ្រិស្តសាសនា និងជំនឿប្រពៃណីដែលរួមបញ្ចូលជំនឿសាសនាបុព្វកាល។ ផែនទីស្រុកបង្ហាញពីការបែងចែករដ្ឋបាលរបស់ប្រទេស។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

កូតឌីវ័រស្ថិតនៅតាមបណ្តោយឆ្នេរភាគខាងត្បូងនៃអាហ្រ្វិកខាងលិច។ តំបន់ភាគខាងជើងជាទីតាំងដែលគេរកឃើញវត្ថុបុរាណសម័យបុរេប្រវត្តិ ដូចជាពូថៅថ្មពីតំបន់ Boundiali ជាដើម។ ទីក្រុងអាប៊ីដ្យង់ជាមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាជនធំបំផុត ដោយមានសកម្មភាពពាណិជ្ជកម្មនិងជីវិតរស់នៅយ៉ាងអ៊ូអរ ដូចឃើញក្នុងរូបភាពទីផ្សារដ៏ចង្អៀត។

យោងតាមវិគីភីឌា ប្រជាជននៅក្នុងប្រទេសនេះមានចម្រុះជាតិសាសន៍ និងប្រើប្រាស់ភាសាជាច្រើន។ ក្នុងចំណោមភាសាជនជាតិដើមដែលគេនិយាយច្រើន មានភាសា Bété, Baoulé, Dyula, Dan, Anyin និង Cebaara Senufo ជាដើម។ ភាពចម្រុះនេះបានបង្កើតឱ្យមានសង្គមពហុវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែប។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តំបន់នេះមានប្រវត្តិដ៏យូរលង់។ រូបភាពពូថៅថ្មសម័យបុរេប្រវត្តិបានបង្ហាញពីវត្តមានមនុស្សតាំងពីសម័យបុរាណ។ មុនពេលអឺរ៉ុបមកដល់ មាននគរតូចធំជាច្រើនដូចបានបង្ហាញក្នុងផែនទីនគរមុនអាណានិគម។ នៅឆ្នាំ១៨៩២ លោក Louis-Gustave Binger តំណាងអាណានិគមបារាំង បានចុះសន្ធិសញ្ញាជាមួយមេដឹកនាំនៅតំបន់ Famienkro ដែលបច្ចុប្បន្នស្ថិតក្នុងតំបន់ N'zi-Comoé។ ក៏មានរូបភាពដែលបង្ហាញពីការមកដល់របស់លោក Binger នៅក្រុង Kong ក្នុងឆ្នាំដដែល។

ការតស៊ូដ៏សំខាន់មួយប្រឆាំងនឹងការត្រួតត្រារបស់បារាំងគឺដឹកនាំដោយលោក សម៉ូរី ត៊ូរ៉េ (Samori Touré) ដែលជាស្ថាបនិកនិងមេដឹកនាំចក្រភពវ៉ាស៊ូលូ (Wassoulou)។ កូតឌីវ័របានក្លាយជាអាណានិគមរបស់បារាំងជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ១៨៩៣ ហើយក្រោយមកជាផ្នែកនៃសហព័ន្ធអាហ្រ្វិកខាងលិចរបស់បារាំង (French West Africa) ដូចផែនទីឆ្នាំ១៩១៣ បានបង្ហាញ។

ប្រទេសនេះបានទទួលឯករាជ្យនៅឆ្នាំ១៩៦០ ដោយមានលោក Félix Houphouët-Boigny ជាប្រធានាធិបតីដំបូង។ លោកបានដឹកនាំប្រទេសអស់រយៈពេលជាង ៣០ ឆ្នាំ ដោយមានស្ថិរភាពនយោបាយ និងទំនាក់ទំនងការទូតល្អជាមួយបរទេស ដូចភស្តុតាងពីដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោកទៅកាន់សេតវិមាននៅឆ្នាំ១៩៦២ ជួបជាមួយប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក John F. Kennedy។ ក្រោយមរណភាពរបស់លោកនៅឆ្នាំ១៩៩៣ ប្រទេសបានធ្លាក់ក្នុងអស្ថិរភាព រួមទាំងការប៉ះទង្គិចប្រដាប់អាវុធនៅឆ្នាំ២០០៤ និងសង្គ្រាមស៊ីវិលឆ្នាំ២០១១ ដែលបណ្តាលឱ្យមានជនភៀសស្រុកជាច្រើន។ អតីតប្រធានាធិបតី Laurent Gbagbo ត្រូវបាននាំខ្លួនទៅកាន់តុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ (ICC) ដោយក្លាយជាប្រមុខរដ្ឋដំបូងគេដែលត្រូវឃុំខ្លួនដោយតុលាការនេះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចរបស់កូតឌីវ័រមានមូលដ្ឋាននៅក្នុងទីក្រុងកំពង់ផែអាប៊ីដ្យង់ ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់សម្រាប់តំបន់។ វិស័យអប់រំក៏ត្រូវបានយកចិត្តទុកដាក់ ដូចមានសាកលវិទ្យាល័យ Université de Cocody ជាដើម។

វប្បធម៌របស់ប្រទេសនេះក៏មានភាពចម្រុះដូចសាសនារបស់ប្រជាជន។ ព្រះវិហារ Notre-Dame de la Paix នៅយ៉ាមូស៊ូក្រូ និងវិហារអ៊ីស្លាមកណ្តាលនៅ Marcory ឆ្លុះបញ្ចាំងពីសារៈសំខាន់នៃជំនឿសាសនានៅក្នុងសង្គម។ ម្ហូបអាហារដូចជា Yassa ជាម្ហូបដ៏ពេញនិយមធ្វើពីសាច់មាន់ឬត្រី។ កីឡាបាល់ទាត់ក៏មានអ្នកគាំទ្រច្រើនផងដែរ ដូចក្រុមជម្រើសជាតិកូតឌីវ័រដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា Les Éléphants។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់វិបត្តិនយោបាយនិងជម្លោះប្រដាប់អាវុធ កូតឌីវ័របាននិងកំពុងខិតខំស្តារស្ថិរភាពឡើងវិញ។ រូបភាពជំរំសម្រាប់ជនភៀសស្រុកនៅទីក្រុង Duékoué ឆ្នាំ២០១១ ជាសក្ខីភាពនៃផលប៉ះពាល់មនុស្សធម៌ដែលបណ្តាលមកពីសង្គ្រាមស៊ីវិល។ ការលើកឡើងពីករណីអតីតប្រធានាធិបតី Laurent Gbagbo នៅតុលាការអន្តរជាតិក៏បង្ហាញពីការខិតខំទទួលខុសត្រូវចំពោះអំពើរំលោភបំពានមនុស្សធម៌។

ចំពោះអ្នកអាននៅកម្ពុជា ដែលជាប្រទេសធ្លាប់ឆ្លងកាត់ជម្លោះ និងកំពុងកសាងសង្គមឡើងវិញ ករណីកូតឌីវ័រអាចជាមេរៀនមួយអំពីការផ្សះផ្សាជាតិ និងការអភិវឌ្ឍក្រោយជម្លោះ។ ស្ថិរភាពនយោបាយនិងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនាពេលថ្មីៗនេះក៏ជាសញ្ញាល្អសម្រាប់អនាគតរបស់ប្រទេសនេះ។