ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia, ឧបទ្វីបគ្រីមៀ គឺជាឧបទ្វីបមួយស្ថិតនៅអឺរ៉ុបខាងកើត ដោយមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងសមុទ្រខ្មៅ និងសមុទ្រអាហ្សូវ។ ឧបទ្វីបនេះស្ទើរតែព័ទ្ធជុំវិញដោយទឹកសមុទ្រទាំងស្រុង ហើយត្រូវបានតភ្ជាប់ទៅនឹងដែនដីដីគោកអ៊ុយក្រែនតាមរយៈជ្រោយពែរេកុប (Isthmus of Perekop) និងទៅកាន់ប្រទេសរុស្ស៊ីតាមរយៈស្ពានគ្រីមៀ (Crimean Bridge) ដែលបានសាងសង់នៅឆ្នាំ ២០១៨។ នៅភាគឦសាន, ច្រូតខ្សាច់អារ៉ាបាត (Arabat Spit) បានបំបែកបឹងស៊ីវ៉ាស (Syvash) ចេញពីសមុទ្រអាហ្សូវ។ តាមរយៈសមុទ្រខ្មៅ ភាគខាងលិចឧបទ្វីបគ្រីមៀមានប្រទេសរ៉ូម៉ានី និងភាគខាងត្បូងមានប្រទេសទួរគី។

Wikipedia ក៏បានរាយការណ៍ថា ប្រជាជននៅទីនេះមានប្រមាណ ២.៤ លាននាក់ ហើយទីក្រុងធំជាងគេគឺ សេវ៉ាស្តូប៉ូល (Sevastopol)។ ទោះបីជាត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិថាជាផ្នែកនៃអ៊ុយក្រែន ក៏ឧបទ្វីបនេះស្ថិតនៅក្រោមការកាន់កាប់របស់រុស្ស៊ីចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៤ មក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia, ឧបទ្វីបគ្រីមៀស្ថិតនៅលើឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងជើងនៃសមុទ្រខ្មៅ។ ភូមិសាស្ត្ររបស់វាអាចចែកចេញជាបីតំបន់៖ វាលទំនាបស្ទឹបនៅភាគខាងជើង, តំបន់ភ្នំគ្រីមៀ (Crimean Mountains) នៅប៉ែកខាងត្បូង ដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់ជាងគេគឺភ្នំរ៉ូម៉ាំងកូស (Roman-Kosh) កម្ពស់ ១,៥៤៥ ម៉ែត្រ, និងឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងត្បូងដែលមានអាកាសធាតុត្រូពិច (subtropical)។ កាលពីមុន ប្រឡាយខាងជើងគ្រីមៀ (North Crimean Canal) បានផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាតនិងទឹកកសិកម្មដល់ ៨៥% នៃតម្រូវការសរុបរបស់ឧបទ្វីបនេះ ប៉ុន្តែក្រោយពីការដាក់បញ្ចូលគ្រីមៀដោយរុស្ស៊ី, អ៊ុយក្រែនបានបិទប្រឡាយនេះ ដែលបង្កឱ្យមានវិបត្តិទឹក។

តាម Wikipedia, ប្រជាជននៅគ្រីមៀមានចម្រុះជាតិសាសន៍ រួមមាន ជនជាតិរុស្ស៊ី, អ៊ុយក្រែន, និងតាតាគ្រីមៀ (Crimean Tatars) ជាដើម។ ភាសាដែលនិយាយច្រើនជាងគេគឺភាសារុស្ស៊ី, ភាសាអ៊ុយក្រែន, និងភាសាតាតាគ្រីមៀ។ ទីក្រុងសេវ៉ាស្តូប៉ូល និងស៊ីមហ្វឺរ៉ូប៉ូល (Simferopol) ជាមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាជនសំខាន់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia, ប្រវត្តិសាស្ត្រគ្រីមៀមានឫសគល់តាំងពីសម័យបុរាណ។ អាណានិគមក្រិកដូចជា ឆឺសូណេសូស (Chersonesus) បានបង្កើតឡើងនៅសតវត្សទី៥ មុនគ.ស.។ ក្រោយមក តំបន់នេះបានក្លាយជាផ្នែកនៃចក្រភពរ៉ូម និងប៊ីហ្សង់ទីន (Byzantine)។ នៅសតវត្សទី១៣, អាណានិគមហ្សេណូវ៉ា (Genoa) បានបង្កើតទីតាំងពាណិជ្ជកម្មនៅទីនេះ ដូចជាបន្ទាយកាហ្វា (Caffa) ជាដើម។

Wikipedia បានរាយការណ៍ថា នៅសតវត្សទី១៥, ខាន់ណេតគ្រីមៀ (Crimean Khanate) បានលេចចេញជារដ្ឋមួយ ដោយមានរាជធានីនៅបាកឈីសារ៉ាយ (Bakhchisaray)។ នៅឆ្នាំ ១៧៨៣, ចក្រភពរុស្ស៊ីបានដាក់បញ្ចូលគ្រីមៀក្រោមអធិរាជ្យនីកាតើរីនាទី២។ សង្គ្រាមគ្រីមៀ (Crimean War) រវាងរុស្ស៊ីនិងសម្ព័ន្ធមិត្ត (ចក្រភពអង់គ្លេស, បារាំង, អូតូម៉ង់) បានកើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៨៥៣-១៨៥៦ ដោយមានការឡោមព័ទ្ធសេវ៉ាស្តូប៉ូលរយៈពេល ១១ ខែ។

ក្រោយបដិវត្តន៍រុស្ស៊ី, គ្រីមៀស្ថិតនៅក្រោមសូវៀតរុស្ស៊ី រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៥៤ នៅពេលដែលវាត្រូវបានផ្ទេរទៅឱ្យសូវៀតអ៊ុយក្រែនក្រោមការសម្រេចរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តីនីគីតា គ្រូឆេវ (Nikita Khrushchev)។ សន្និសីទយ៉ាល់តា (Yalta Conference) នៅឆ្នាំ ១៩៤៥ រវាងមេដឹកនាំសម្ព័ន្ធមិត្ត (ឆឺឈីល, រ៉ូសវែល, ស្តាលីន) បានប្រព្រឹត្តទៅនៅទីនេះ ហើយបានកំណត់សណ្តាប់ធ្នាប់ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២។

បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃសហភាពសូវៀត, គ្រីមៀបានក្លាយជាសាធារណរដ្ឋស្វយ័តមួយនៅក្នុងអ៊ុយក្រែន។ ប៉ុន្តែ នៅខែកុម្ភៈ-មីនា ឆ្នាំ ២០១៤, ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍អ៊ុយក្រែន, ទាហានរុស្ស៊ីគ្មានសញ្ញាសម្គាល់ ("Little Green Men") បានកាន់កាប់ស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលនានា។ រុស្ស៊ីបានរៀបចំប្រជាមតិមួយដែលមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយអន្តរជាតិ ហើយប្រកាសដាក់បញ្ចូលគ្រីមៀទៅក្នុងសហព័ន្ធរុស្ស៊ី។ យោងតាម Wikipedia, ការដាក់បញ្ចូលនេះត្រូវបានថ្កោលទោសដោយសហគមន៍អន្តរជាតិ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia, សេដ្ឋកិច្ចគ្រីមៀពឹងផ្អែកយ៉ាងសំខាន់លើវិស័យទេសចរណ៍ និងកសិកម្ម។ ឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងត្បូងមានរមណីយដ្ឋានដូចជា យ៉ាល់តា (Yalta) និង អាលូស្តា (Alushta) ដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាច្រើនក្នុងមួយឆ្នាំៗ។ កសិកម្មនៅភាគខាងជើងរួមមាន ការដាំស្រូវសាលី, បន្លែ, និងផ្លែឈើត្រូពិច។ ប៉ុន្តែ បន្ទាប់ពីការបិទប្រឡាយខាងជើងគ្រីមៀ, ការផ្គត់ផ្គង់ទឹកបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ដែលប៉ះពាល់ដល់វិស័យកសិកម្មនិងការប្រើប្រាស់ទឹកប្រចាំថ្ងៃ។

ផ្នែកវប្បធម៌, គ្រីមៀមានបេតិកភណ្ឌចម្រុះដែលទទួលឥទ្ធិពលពីក្រិក, រ៉ូម, ប៊ីហ្សង់ទីន, ហ្សេណូវ៉ា, តាតាគ្រីមៀ, រុស្ស៊ី, និងអ៊ុយក្រែន។ Wikipedia បានរាយការណ៍ថា ស្ថាបត្យកម្មដូចជា រាជវាំងខាន់នៅបាកឈីសារ៉ាយ, វិមាន Swallow's Nest, និងព្រះសហគមន៍កាតូលិកសាន់តាម៉ារីយ៉ាអាសស៊ូនតា (Santa Maria Assunta) នៅកឺឆ (Kerch) ជាតំណាងនៃភាពចម្រុះនេះ។ សិល្បករនិងអ្នកនិពន្ធដូចជា អាឡិចសាន់ឌើរ ពូសឃីន (Alexander Pushkin) ធ្លាប់បានមកទស្សនាគ្រីមៀនិងបន្សល់ទុកស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍។ តន្ត្រីករតាតាគ្រីមៀ ចាម៉ាឡា (Jamala) បានឈ្នះការប្រកួត Eurovision ឆ្នាំ ២០១៦ ជាមួយនឹងបទចម្រៀង "1944" ដែលនិយាយអំពីការនិរទេសជនជាតិតាតាគ្រីមៀក្នុងសម័យស្តាលីន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia, ទោះបីជារុស្ស៊ីបានដាក់បញ្ចូលគ្រីមៀជាផ្លូវការតាំងពីឆ្នាំ ២០១៤ ក៏ដោយ, សហគមន៍អន្តរជាតិភាគច្រើននៅតែបន្តទទួលស្គាល់ថាឧបទ្វីបនេះជាផ្នែកនៃអ៊ុយក្រែន។ ការដាក់បញ្ចូលនេះបាននាំឱ្យមានទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចប្រឆាំងរុស្ស៊ីដោយសហភាពអឺរ៉ុប, សហរដ្ឋអាមេរិក, និងប្រទេសជាច្រើនទៀត។ ស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅគ្រីមៀនៅតែមានភាពតានតឹង ជាពិសេសចំពោះជនជាតិតាតាគ្រីមៀ និងអ្នកប្រឆាំងនឹងការគ្រប់គ្រងរបស់រុស្ស៊ី។

តាម Wikipedia, ការបិទប្រឡាយខាងជើងគ្រីមៀបានបង្កើតវិបត្តិទឹកធ្ងន់ធ្ងរ ហើយរុស្ស៊ីបានព្យាយាមដោះស្រាយតាមរយៈការខួងអណ្តូងទឹកក្រោមដី និងការនាំចូលទឹកពីរុស្ស៊ីដីគោក។ ក្នុងបរិបទនៃសង្គ្រាមរវាងរុស្ស៊ីនិងអ៊ុយក្រែនដែលផ្ទុះឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០២២, ឧបទ្វីបគ្រីមៀបានក្លាយជាគោលដៅនៃការវាយប្រហារមួយចំនួន រួមទាំងការវាយប្រហារលើស្ពានគ្រីមៀនៅឆ្នាំ ២០២២ និង ២០២៣។ សហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្តអ៊ុយក្រែនបានបញ្ជាក់ជាថ្មីថា គ្រីមៀជាដែនដីអធាបតេយ្យរបស់អ៊ុយក្រែន ហើយបានអំពាវនាវឱ្យរុស្ស៊ីដកកងទ័ពចេញ។