ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ថ្ងៃ D-Day គឺជាឈ្មោះទូទៅសម្រាប់ការចុះចតនៅន័រម៉ង់ឌី ដែលបានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៤ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ប្រតិបត្តិការនេះមានឈ្មោះកូដថា Operation Overlord ហើយជាការលុកលុយតាមសមុទ្រដ៏ធំបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ កងកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្ត (រួមមាន សហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស កាណាដា និងសម្ព័ន្ធមិត្តដទៃ) បានចុះចតលើឆ្នេរចំនួនប្រាំ៖ យូថា (Utah) និងអូម៉ាហា (Omaha) សម្រាប់កងទ័ពសហរដ្ឋអាមេរិក, ហ្គោល (Gold) និងស្វដ (Sword) សម្រាប់កងទ័ពចក្រភពអង់គ្លេស, និងជូណូ (Juno) សម្រាប់កងទ័ពកាណាដា។ មេបញ្ជាការកំពូលគឺលោកឧត្តមសេនីយ Dwight D. Eisenhower។ គោលដៅគឺរំដោះប្រទេសបារាំងពីការកាន់កាប់របស់អាល្លឺម៉ង់ និងបង្កើតជួរមុខថ្មីនៅអឺរ៉ុបខាងលិច។ ទិវានេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាចំណុចរបត់នៃសង្គ្រាម ដែលនាំទៅដល់ជ័យជម្នះរបស់សម្ព័ន្ធមិត្តនៅឆ្នាំ១៩៤៥។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តំបន់ចុះចតស្ថិតនៅឆ្នេរភាគខាងជើងនៃប្រទេសបារាំង ក្នុងតំបន់ន័រម៉ង់ឌី។ ឆ្នេរទាំងប្រាំមានប្រវែងសរុបប្រហែល ៨០ គីឡូម៉ែត្រ ចាប់ពីឧបទ្វីបកូតាំងតាំង (Cotentin Peninsula) រហូតដល់មាត់ទន្លេអ័រ (Orne River)។ យោងតាមវិគីភីឌា អាល្លឺម៉ង់បានសាងសង់ខ្សែការពារអាត្លង់ទិក (Atlantic Wall) ដែលរួមមានរបាំងដែក មីន និងបន្ទាយការពារជាច្រើន ដើម្បីទប់ទល់ការលុកលុយ។

ចំពោះកងកម្លាំងដែលចូលរួម មានទាហានប្រមាណ ១៥៦,០០០ នាក់បានចុះចតនៅថ្ងៃទី៦ មិថុនា ដោយរួមបញ្ចូលទាំងទ័ពជើងគោក ទ័ពជើងអាកាស និងទ័ពជើងទឹក។ ប្រទេសដែលបានចូលរួមរួមមាន សហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស កាណាដា បារាំងសេរី ប៉ូឡូញ និងប្រទេសដទៃទៀត។ កងទ័ពអាល្លឺម៉ង់ដែលការពារនៅន័រម៉ង់ឌីស្ថិតនៅក្រោមការបញ្ជារបស់សេនាប្រមុខ Erwin Rommel។ ក្រុមចលនាតស៊ូបារាំង (French Resistance) ក៏បានជួយផ្ដល់ព័ត៌មាន និងបំផ្លិចបំផ្លាញផ្លូវដឹកជញ្ជូនរបស់សត្រូវផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការរៀបចំផែនការសម្រាប់ការលុកលុយនេះមានរយៈពេលជាច្រើនខែ ក្រោមឈ្មោះកូដ Operation Overlord។ តាមវិគីភីឌា កិច្ចប្រជុំថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលនៃកងកម្លាំងចម្រុះ (SHAEF) បានធ្វើឡើងនៅទីក្រុងឡុងដ៍ក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៤៤ ដើម្បីពិភាក្សាលម្អិត។ ផែនទីផែនការត្រូវបានរក្សាទុកនៅ Southwick House ក្បែរ Portsmouth។ ដើម្បីបំភាន់អាល្លឺម៉ង់ សម្ព័ន្ធមិត្តបានបង្កើតក្រុមកងទ័ពក្លែងក្លាយមួយឈ្មោះ First United States Army Group ក្រោមការបញ្ជារបស់ឧត្តមសេនីយ George Patton ដោយធ្វើឲ្យជឿថាការវាយលុកនឹងកើតឡើងនៅ Pas-de-Calais។

ដើមឡើយការលុកលុយគ្រោងធ្វើនៅថ្ងៃទី៥ មិថុនា ប៉ុន្តែអាកាសធាតុមិនអំណោយផលបានធ្វើឲ្យពន្យារពេលមួយថ្ងៃ។ យោងតាមផែនទីអាកាសធាតុ នៅថ្ងៃទី៥ មិថុនា មានព្យុះនៅក្នុងតំបន់។ ប៉ុន្តែក្រុមអ្នកឧតុនិយមបានរកឃើញរយៈពេលធូរស្រាលមួយរយៈខ្លី ហើយ Eisenhower បានសម្រេចបញ្ជាឲ្យវាយលុកនៅថ្ងៃទី៦។

នៅព្រឹកថ្ងៃទី៦ មិថុនា ទាហានឆត្រយោងនិងយន្តហោះដឹកទ័ពរាប់ពាន់នាក់បានចុះពីលើផ្ទៃដីក្រោយឆ្នេរ ដើម្បីកាន់កាប់ស្ពាន និងផ្លូវសំខាន់ៗ។ ពួកគេបានប្រើយន្តហោះគ្មានម៉ាស៊ីន (Glider) ដើម្បីដឹកទាហាននិងគ្រឿងសព្វាវុធ។ កងទ័ពជើងទឹកបានផ្ដល់ការបាញ់កាំភ្លើងធំគាំទ្រ។ បន្ទាប់មក ទាហានបានចុះពីកប៉ាល់ចុះចត (Landing Craft) ទៅលើឆ្នេរ។ នៅឆ្នេរអូម៉ាហា ការប្រយុទ្ធគឺសាហាវបំផុត ដោយមានទាហានអាមេរិកជាច្រើនបានស្លាប់និងរបួស។ នៅឆ្នេរ Pointe du Hoc ទាហាន Ranger អាមេរិកបានឡើងជញ្ជាំងថ្មដើម្បីវាយកម្ទេចកាំភ្លើងធំ។ នៅចុងបញ្ចប់នៃថ្ងៃនោះ សម្ព័ន្ធមិត្តបានកាន់កាប់ទីតាំងនៅគ្រប់ឆ្នេរទាំងប្រាំ ប៉ុន្តែមិនទាន់បានសម្រេចគោលដៅជ្រៅចូលក្នុងដី។ តាមវិគីភីឌា មានទាហានសម្ព័ន្ធមិត្តជាង ១០,០០០ នាក់បានស្លាប់ របួស ឬបាត់ខ្លួននៅថ្ងៃ D-Day ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការលុកលុយ D-Day គឺជាកិច្ចខំប្រឹងប្រែងផ្នែកដឹកនាំដឹកជញ្ជូនដ៏ធំសម្បើមមួយ។ កំពង់ផែសិប្បនិម្មិត Mulberry ត្រូវបានសាងសង់ដើម្បីដឹកជញ្ជូនសម្ភារៈនិងគ្រឿងសព្វាវុធ។ ថវិកានិងធនធានឧស្សាហកម្មដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ត្រូវបានវិនិយោគ។ តាមវិគីភីឌា ប្រតិបត្តិការនេះបានបង្ហាញពីកម្លាំងសេដ្ឋកិច្ចនិងឧស្សាហកម្មរបស់សម្ព័ន្ធមិត្ត។

ផ្នែកវប្បធម៌ ថ្ងៃ D-Day បានក្លាយជានិមិត្តសញ្ញានៃភាពក្លាហាន និងការលះបង់។ ខ្សែភាពយន្តនិងសៀវភៅជាច្រើនត្រូវបានផលិតដូចជា "The Longest Day" និង "Saving Private Ryan" ដែលជួយឲ្យមនុស្សជំនាន់ក្រោយយល់អំពីព្រឹត្តិការណ៍នេះ។ នៅន័រម៉ង់ឌី មានស្ពានផ្នូរសង្គ្រាមនិងវិមានរំលឹកជាច្រើន ដូចជាស្ពានផ្នូរសង្គ្រាមអាមេរិក (Normandy American Cemetery) ស្ពានផ្នូរអង់គ្លេសនៅបាយឺ (Bayeux War Cemetery) និងស្ពានផ្នូរអាល្លឺម៉ង់នៅឡាខាំប (La Cambe) ដែលជាទីរំលឹកដល់ជនរងគ្រោះទាំងសងខាង។ រៀងរាល់ឆ្នាំនៅថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា ពិធីរំលឹកត្រូវបានប្រារព្ធឡើងដោយមានការចូលរួមពីមេដឹកនាំពិភពលោក និងអតីតយុទ្ធជនដែលនៅរស់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

៨២ ឆ្នាំក្រោយមក (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៦) ថ្ងៃ D-Day នៅតែមានសារៈសំខាន់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ និងនយោបាយ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាគ្រឹះនៃការបង្កើតអង្គការណាតូ (NATO) និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសន្តិសុខអន្តរជាតិ។ តាមវិគីភីឌា មេរៀនពី D-Day ត្រូវបានសិក្សាក្នុងសាលាយោធាទូទាំងពិភពលោក។ ការប្តេជ្ញាចិត្តរួមគ្នាដើម្បីប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពាននៅតែជាប្រធានបទបច្ចុប្បន្ន ជាពិសេសនៅពេលដែលពិភពលោកប្រឈមមុខនឹងជម្លោះថ្មីៗ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពី D-Day អាចជួយភ្ជាប់ទៅនឹងការពិភាក្សាអំពីសន្តិភាពនិងសន្តិសុខក្នុងតំបន់ ក៏ដូចជាតួនាទីរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនិងសម្ព័ន្ធមិត្តក្នុងកិច្ចការពិភពលោក។ ប្រទេសកម្ពុជាក៏ធ្លាប់ឆ្លងកាត់សង្គ្រាមដែរ ហើយការរំលឹកអំពីផលវិបាកនៃជម្លោះគឺជារឿងសំខាន់។