ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

អូអាស៊ីសដាក់ឡា (Dakhla Oasis) គឺជាអូអាស៊ីសមួយក្នុងចំណោមអូអាស៊ីសធំៗទាំង ៧ នៅវាលខ្សាច់ខាងលិចនៃប្រទេសអេហ្ស៊ីប។ តាមវិគីភីឌា វាស្ថិតនៅក្នុងខេត្តវ៉ាឌីអាល់ជាឌីដ (New Valley Governorate) ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ៣៥០ គីឡូម៉ែត្រភាគខាងលិចនៃទន្លេនីល ហើយស្ថិតនៅចន្លោះអូអាស៊ីសហ្វារ៉ាហ្វ្រា (Farafra) នៅភាគខាងជើង និងអូអាស៊ីសខាហ្កា (Kharga) នៅភាគខាងត្បូង។ ដាក់ឡាត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា Dakhleh Oasis ជាភាសាអង់គ្លេស ហើយជាផ្នែកនៃខ្សែក្រវាត់អូអាស៊ីសដែលលាតសន្ធឹងពីខាងត្បូងទៅខាងជើងនៃវាលខ្សាច់ខាងលិច។ អូអាស៊ីសនេះមានរូបរាងជាជ្រលងភ្នំដែលលាតសន្ធឹងពីខាងកើតទៅខាងលិចប្រវែង ៨០ គីឡូម៉ែត្រ និងពីខាងជើងទៅខាងត្បូងទទឹង ២៥ គីឡូម៉ែត្រ ដោយមានផ្ទៃដីប្រមាណ ២.០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ ដោយសារតែទីតាំងដាច់ស្រយ៉ល និងជាតំបន់បៃតងក្នុងវាលខ្សាច់ ដាក់ឡាបានក្លាយជាទីប្រជុំជនដ៏សំខាន់សម្រាប់ការធ្វើដំណើរ និងកសិកម្មតាំងពីរាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ផ្ទៃដីសរុបនៃអូអាស៊ីសដាក់ឡាគ្របដណ្តប់ដោយដីកសិកម្ម វាលខ្សាច់ និងទីក្រុងតូចៗ។ ទីរួមខេត្តគឺទីក្រុងមូត (Mut) ដែលមានប្រជាជនរស់នៅច្រើន ខណៈអាល់កាសរ (Al-Qasr) គឺជាទីក្រុងប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដែលស្ថិតនៅភាគខាងជើងនៃអូអាស៊ីស។ ប្រជាជនសរុបនៅដាក់ឡាមានប្រមាណ ៧៥.០០០ នាក់ ដែលភាគច្រើនជាកសិករ និងសិប្បករ។ ពួកគេនិយាយភាសាអារ៉ាប់ជាភាសាចម្បង ប៉ុន្តែនៅតាមទីកន្លែងបុរាណខ្លះ គេក៏ប្រើភាសាអង់គ្លេស និងបារាំងដើម្បីបម្រើវិស័យទេសចរណ៍។ តំបន់នេះមានអាកាសធាតុវាលខ្សាច់ក្តៅស្ងួត ដោយមានទឹកក្រោមដីជាប្រភពទឹកតែមួយគត់សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងការស្រោចស្រពដំណាំ។ សីតុណ្ហភាពរដូវក្តៅអាចឡើងដល់ជាង ៤០ អង្សាសេ ខណៈភ្លៀងធ្លាក់កម្រមានណាស់ ដែលធ្វើឲ្យធនធានទឹកក្រោមដីកាន់តែមានសារៈសំខាន់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ដូចដែលបានកត់ត្រាដោយវិគីភីឌា ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់អូអាស៊ីសដាក់ឡាចាប់ផ្ដើមពីសម័យថ្មបំបែក (Pleistocene) នៅពេលដែលតំបន់នេះមានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើន ហើយជាជម្រករបស់មនុស្សសម័យបុរេប្រវត្តិ។ ភស្តុតាងខាងបុរាណវត្ថុ រួមទាំងគំនូរលើផ្ទាំងថ្ម និងឧបករណ៍ធ្វើពីថ្ម បង្ហាញថាទីនេះជាមជ្ឈមណ្ឌលរស់នៅដ៏សំខាន់។ ក្នុងសម័យអេហ្ស៊ីបបុរាណ ដាក់ឡាត្រូវបានគេហៅថា “ឋានសួគ៌ខាងក្នុង” (The Inner Oasis) ហើយជាចំណុចយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មរវាងជ្រលងទន្លេនីល និងតំបន់ភាគខាងលិច។ ការជីករុករកបុរាណវត្ថុបានរកឃើញភូមិនិងទីបញ្ចុះសពដែលមានតាំងពីយុគថ្មរំលីង រហូតដល់សម័យរ៉ូម៉ាំង។ នៅសម័យរ៉ូម៉ាំង ចក្រភពបានសាងសង់បន្ទាយ និងប្រាសាទមួយចំនួន ដែលក្នុងនោះប្រាសាទឌាយអាល់ហាហ្កា (Deir el-Haggar) ដែលសង់ឡើងដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះអាម៉ុន ជាភស្តុតាងបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់។ ក្រោយមក ជនជាតិអារ៉ាប់បាននាំយកវប្បធម៌អ៊ីស្លាមមក ហើយបានកសាងទីក្រុងអាល់កាសរ (Al-Qasr) ក្នុងសតវត្សទី ១២ ដែលបានបន្សល់ទុកនូវសំណង់ស្ថាបត្យកម្មឥដ្ឋភក់ និងវិហារអ៊ីស្លាមបុរាណជាច្រើន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌារៀបរាប់ពីសេដ្ឋកិច្ចរបស់ដាក់ឡាថាពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើវិស័យកសិកម្ម។ ដំណាំសំខាន់ៗរួមមាន កាលបរិច្ឆេទ (ផ្លែល្ហុង) អូលីវ ផ្លែក្រូច និងបន្លែជាច្រើនប្រភេទ ដែលដាំដុះដោយប្រើប្រព័ន្ធប្រឡាយទឹកបុរាណ និងទំនើប។ ការចិញ្ចឹមសត្វ ដូចជាពពែ និងអូដ្ឋ ក៏ជាផ្នែកនៃសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចដែរ។ នៅក្នុងវិស័យសិប្បកម្ម អ្នកស្រុកផលិតគ្រឿងស្មូន កំរាលព្រំ និងគ្រឿងអលង្ការ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីក្បាច់រចនាដែលមានតាំងពីសម័យរ៉ូម៉ាំង និងអ៊ីស្លាម។ វិស័យទេសចរណ៍បានកើនឡើងជាលំដាប់ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ ១៩៩០ ដោយភ្ញៀវទេសចរមកទស្សនាប្រាសាទបុរាណ និងទីក្រុងមជ្ឈិមសម័យ ព្រមទាំងស្វែងយល់ពីជីវិតអូអាស៊ីសបែបប្រពៃណី។ ម្ហូបអាហារប្រពៃណីដូចជានំកាលបរិច្ឆេទ និងសាច់អូដ្ឋ ក៏ជាផ្នែកសំខាន់នៃវប្បធម៌ក្នុងស្រុកដែរ។ វប្បធម៌នៅទីនេះគឺជាការលាយបញ្ចូលគ្នារវាងប្រពៃណីអេហ្ស៊ីបបុរាណ និងឥទ្ធិពលអ៊ីស្លាម ដែលបង្ហាញតាមរយៈតន្ត្រី ពិធីបុណ្យ និងស្ថាបត្យកម្មបុរាណ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទសកល ដាក់ឡាអូអាស៊ីសបានទទួលការយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំងឡើងពីសហគមន៍អ្នកអភិរក្សនិងអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ។ តាមវិគីភីឌា សំណង់ប្រវត្តិសាស្ត្រនៅអាល់កាសរ និងប្រាសាទឌាយអាល់ហាហ្កាកំពុងប្រឈមនឹងការខូចខាតដោយសារកត្តាអាកាសធាតុ និងសកម្មភាពរបស់មនុស្ស។ ដូច្នេះ អង្គការយូណេស្កូ និងរដ្ឋាភិបាលអេហ្ស៊ីបបានចាប់ផ្តើមគម្រោងជួសជុលនិងថែរក្សាជាច្រើន។ លើសពីនេះ វិបត្តិធនធានទឹក និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុបានក្លាយជាកង្វល់ដ៏ធំសម្រាប់ប្រជាជននៅដាក់ឡា ដែលពឹងផ្អែកលើទឹកក្រោមដីដែលមានកម្រិត។ សម្រាប់អ្នកអានចង្វាក់ខ្មែរ ដាក់ឡាអាចជាឧទាហរណ៍នៃរបៀបដែលតំបន់អូអាស៊ីសបុរាណអាចរក្សាបាននូវអត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួន ខណៈពេលប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាទំនើប ដែលជាមេរៀនសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលក៏មានសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌស្រដៀងគ្នានៅតំបន់ប្រាសាទបុរាណ និងជនបទដែរ។